„Strategiczny kompas” na rzecz bezpieczeństwa i obrony

Co to jest „Strategiczny kompas”?

Rada zatwierdziła „Strategiczny kompas” 22 marca 2022 r. – zaledwie kilka tygodni po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.

„Strategiczny kompas” to plan działania przedstawiający wspólną strategiczną wizję i konkretne cele wzmacniania unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony w okresie do 2030 r. Uwzględniono w nim rosnące zagrożenia, takie jak konkurencja geopolityczna, rywalizacja gospodarcza, rozwój technologiczny, dezinformacja czy kryzys klimatyczny.

„Strategiczny kompas” prezentuje wielopłaszczyznowe podejście obejmujące dyplomację, pomoc humanitarną, współpracę rozwojową, działania na rzecz klimatu, propagowanie praw człowieka, wsparcie gospodarcze i politykę handlową.

Ujęto w nim wszystkie aspekty polityki bezpieczeństwa i obrony, a jego struktura ma cztery filary: działanie, zabezpieczanie, inwestowanie i partnerstwo.

Działanie – obecność i zaangażowanie w terenie

Zapewnienie zdolności UE do szybkiego zastosowania instrumentów cywilnych i wojskowych w celu podjęcia działań zgodnych z potrzebami partnerów oraz zwiększenie roli UE jako kluczowego podmiotu w obszarze zarządzania kryzysowego na całym świecie.

Inwestowanie – większe i lepsze wydatki na obronność

Większa gotowość obronna dzięki zintegrowanej, innowacyjnej, konkurencyjnej i odpornej europejskiej bazie technologiczno-przemysłowej sektora obronnego oraz dzięki wzmocnionemu europejskiemu przemysłowi obronnemu.

Zabezpieczanie – przewidywanie zagrożeń i ochrona obywateli

Wzmocnienie odporności pozwalające zagwarantować wolny i bezpieczny dostęp do strategicznych dziedzin, w których rywalizacja jest coraz większa, chronić obywateli UE i wspierać jej partnerów na całym świecie.

Partnerstwo – kluczowe źródło siły i odporności

Poszerzanie i pogłębianie dwustronnych, regionalnych i wielostronnych partnerstw odpowiednio dostosowanych do partnerów z całego świata, z myślą o zapewnianiu korzyści wszystkim stronom i zacieśnianiu współpracy.

Dotychczasowe osiągnięcia

Od czasu zatwierdzenia „Strategicznego kompasu” w 2022 r. poczyniono istotne postępy we wszystkich czterech filarach:

Działanie

• unijna zdolność szybkiego rozmieszczania staje się operacyjna, co umożliwia UE szybkie reagowanie na kryzysy i zagrożenia (2025)
• uruchomienie EUNAVFOR ASPIDES – nowej operacji morskiej w celu zwiększenia bezpieczeństwa na Morzu Czerwonym i w regionie Zatoki Perskiej (2024)
• uruchomienie misji UE w Armenii (2023)
• uruchomienie partnerskiej misji UE w Mołdawii (2023)
• uruchomienie inicjatywy w zakresie bezpieczeństwa i obrony na rzecz wsparcia państw Afryki Zachodniej w Zatoce Gwinejskiej odpowiednią cywilną i wojskową wiedzą fachową (2023)
• uruchomienie misji UE w zakresie pomocy wojskowej dla Ukrainy (2022)

• Misje i operacje cywilne i wojskowe
• Europejski Instrument na rzecz Pokoju
• Unijne wsparcie wojskowe dla Ukrainy

Inwestowanie

• przedstawienie „Planu ReArm Europe/Gotowość 2030” (2025)
• przyjęcie Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) i uruchomienie krajowej klauzuli wyjścia (2025)
• prowadzenie negocjacji w sprawie Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (2025)
• wydatki państw członkowskich na obronność wyniosły 326 mld euro, w tym 102 mld euro na inwestycje w obronność (2024)
• 300 mln euro na wsparcie wspólnych zamówień w dziedzinie obronności i 500 mln euro na zwiększenie produkcji amunicji – w ramach budżetu UE (2023)

• Europejska gotowość obronna
• Obronność UE w liczbach
• Wspólne zamówienia w dziedzinie obronności

Zabezpieczanie

• przedstawienie strategii na rzecz unii gotowości (2025)
• utworzenie zespołów szybkiego reagowania na zagrożenia hybrydowe, wspierających państwa członkowskie i partnerów (2024)
• opracowanie zestawu narzędzi służących przeciwdziałaniu zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje – aby zwalczać zagrożenia dla procesów demokratycznych (2024)
• przyjęcie aktu o cyberodporności i aktu o cybersolidarności (2024)
• przyjęcie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w całej UE (NIS2) i środków na rzecz odporności podmiotów krytycznych (2023)
• przyjęcie strategii kosmicznej UE na rzecz bezpieczeństwa i obrony, polityki UE w zakresie cyberobrony i zaktualizowanej strategii UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego (2023)

• Cyberobrona
• Cyberbezpieczeństwo
• Przestrzeń kosmiczna, bezpieczeństwo i obrona

Partnerstwo

• podpisanie z państwami trzecimi partnerstw na rzecz bezpieczeństwa i obrony (2024–2025)
• działania prowadzone z ONZ w celu realizacji wspólnego zestawu priorytetów współpracy (2022–2024)
• zorganizowanie Forum Schumana poświęconego bezpieczeństwu i obronności, z udziałem partnerów międzynarodowych, unijnych ministrów obrony i innych podmiotów (2023–2024)
• podpisanie trzeciej wspólnej deklaracji UE–NATO (2023)
• współpraca z partnerami regionalnymi, takimi jak Unia Afrykańska, Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej, Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej i Rada Współpracy Państw Zatoki
• pogłębione dialog i współpraca z kluczowymi partnerami dwustronnymi

• Współpraca UE–NATO
• Współpraca UE–ONZ
• Partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony

Więcej informacji

• „Strategiczny kompas” – sprawozdanie z postępu prac (2025)
• „Strategiczny kompas” na rzecz bezpieczeństwa i obrony (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)