Skip to content

An spás, an tslándáil agus an chosaint

Aithníonn an tAontas cineál straitéiseach an spáis agus go bhfuil an spás ríthábhachtach do shaoirse gníomhaíochta agus do chinnteoireacht uathrialach an Aontais i réimse na slándála agus na cosanta.

Na bagairtí spáis atá ar an Aontas

Ní féidir oibríochtaí míleata náisiúnta agus ilnáisiúnta a shamhlú gan córais spásbhunaithe a úsáid. Tá na sócmhainní agus na feidhmchláir sin ríthábhachtach le haghaidh seirbhísí loingseoireachta agus suite, cumarsáide, meitéareolaíochta, geospásúla agus íomhánna, sásraí luathrabhaidh agus idircheapadh diúracán balaistíoch.

Is cumasóir ríthábhachtach é an spás don saol nua-aimseartha, don gheilleagar agus don tslándáil, rud atá mar bhonn taca le breis agus €1.5 trilliún d’OTI an Aontais, ach tá na bagairtí atá ar an Aontas ag dul i méid i dtimpeallacht atá ag éirí níos conspóidí.

Tá 30 satailít faoi úinéireacht an Aontais a sholáthraíonn seirbhísí riachtanacha, cuir i gcás le haghaidh loingseoireachta (Galileo) agus fhaire na Cruinne (Copernicus), i mbaol suntasach.

In 2022 amháin, tuairiscíodh os cionn 150 teagmhas de thrasnaíocht satailíte ar fud an domhain, ó thrasnaíocht comharthaí go hiarrachtaí haiceála.

Tá straitéis spáis an Aontais um shlándáil agus cosaint ar cheann de phríomhspriocanna insoláthartha an Chompáis Straitéisigh, ar plean gníomhaíochta é chun beartas slándála agus cosanta an Aontais a neartú faoi 2030.

Is iad seo a leanas príomhcholúin na straitéise:

  • cur lenár dtuiscint ar bhagairtí spáis
  • athléimneacht agus cosaint córas agus seirbhísí spáis san Aontas a fheabhsú
  • ag freagairt ar bhagairtí spáis
  • feabhas a chur ar úsáid an spáis le haghaidh na slándála agus na cosanta
  • comhpháirtíochtaí maidir le hiompar freagrach sa chianspás

Cineálacha bagairtí

Cuimsíonn réimse an spáis na heilimintí uile atá riachtanach chun córais spáis a oibriú agus chun seirbhísí spásbhunaithe a chur ar fáil. Áirítear ar na heilimintí sin an timpeallacht fhisiciúil spáis, fithisí, spásárthaí, bonneagar talún agus lainseála, naisc raidió, críochfoirt úsáideoirí, cibearchórais ghaolmhara agus earnáil an spáis thionsclaíoch.

Tá an spás ag éirí níos plódaithe agus níos conspóidí, rud a chiallaíonn go bhfuil na rioscaí don tslándáil dhomhanda ag dul i méid. Léiríonn gníomhaíochtaí naimhdeacha a rinneadh le déanaí, mar shampla tástálacha scriosacha diúracán frithshatailíte agus cibirionsaithe ar bhonneagar spáis, leochaileachtaí na gcóras criticiúil a thacaíonn le tionscail agus seirbhísí na hEorpa.

Léiríonn na teagmhais sin, tástáil diúracán 2021 na Rúise agus cibearionsaí 2022 ar Viasat san áireamh, idirnascthacht na slándála spáis, cibearbhagairtí agus teannas geopholaitiúil. Tá sé ríthábhachtach an bonneagar spáis a chosaint chun sábháilteacht agus cobhsaíocht eacnamaíoch an Aontais a chinntiú, mar aon le hathléimneacht seirbhísí riachtanacha atá mar bhonn agus mar thaca ag institiúidí daonlathacha agus ag an tslándáil idirnáisiúnta.

Is laistigh den ollstruchtúr freagartha ar an mbagairt spáis a láimhseáiltear freagairt an Aontais ar bhagairtí a mbíonn tionchar acu ar chórais agus ar sheirbhísí faoi chlár spáis an Aontais agus a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do shlándáil an Aontais.

Spás athléimneach, Eoraip shlán

De réir mar a thagann méadú ar na rioscaí i réimse an spáis, tugann an tAontas tús áite do bhearta láidre rialachais agus cosanta chun a chumais spáis a chosaint.

Dírítear ar spleáchais theicneolaíocha a laghdú, taighde agus nuálaíocht a chur chun cinn, slabhraí soláthair a neartú chun tacú le slándáil agus iomaíochas spáis an Aontais, agus comhpháirtíochtaí a choinneáil ar bun le comhghuaillithe atá ar aon intinn leo.

Spleáchais straitéiseacha a laghdú

Chun neamhspleáchas an Aontais sa spás a chinntiú, tá infheistíocht á déanamh ag an Aontas sa bhonn tionsclaíoch:

  • cistiú ailínithe: úsáideann clár spáis an Aontais, dar luach €13 bhilliún, sineirgí le tionscnaimh atá dírithe ar chosaint, mar shampla an Ciste Eorpach Cosanta, agus le Fís Eorpach freisin, chun taighde agus forbairt rianúil a chinntiú
  • ceannasacht theicneolaíoch: tá bearta á ndéanamh chun an spleáchas ar sholáthróirí, nach soláthróirí de chuid an Aontais iad, a laghdú, lena ndéantar deimhin de go mbeidh rochtain ar chomhpháirteanna agus ábhair chriticiúla le haghaidh córais spáis

Na córais spáis agus an rialachas a chaighdeánú

Chun athléimneacht agus comhar a fheabhsú ar fud na mBallstát, tá an tAontas ag obair ar an méid seo:

  • gníomh aontaithe spáis: creat dlíthiúil atá beartaithe chun bearta sábháilteachta, slándála agus inbhuanaitheachta a chaighdeánú le haghaidh oibríochtaí spáis ar fud an Aontais
  • comhar príobháideach-poiblí: trí thionscnaimh, mar shampla an Lárionad um Chomhroinnt agus Anailís Faisnéise, tá comhpháirtíochtaí á gcothú ag an Aontas chun athléimneacht na gcóras spáis a fheabhsú agus chun dea-chleachtais a chomhroinnt
  • infheistíochtaí nuálacha: tá infheistíochtaí spriocdhírithe á ndéanamh i dteicneolaíochtaí ceannródaíocha chun rochtain uathrialach na hEorpa ar an spás a neartú

Spás don tslándáil agus don chosaint

Is príomhréimse oibríochtúil é an spás taobh le hoibríochtaí talún, mara, aeir agus cibearoibríochtaí, agus is cumasóir criticiúil é le haghaidh misin agus oibríochtaí míleata, iad siúd a dhéantar faoi chuimsiú chomhbheartas slándála agus cosanta an Aontais san áireamh.

Trí sheirbhísí spáis a fhorbairt lena n-úsáid ag rialtais Bhallstáit an Aontais, neartaíonn an tAontas a shaoirse gníomhaíochta agus achinnteoireacht uathrialach sa tslándáil agus sa chosaint, agus cineál sibhialtach na gclár suaitheanta ar nós Copernicus agus Galileo á choinneáil ag an am céanna. Áirítear ar na príomhthosaíochtaí freisin Lárionad Satailítí an Aontais a neartú chun borradh a chur faoi acmhainneacht faisnéise geospásúla an Aontais, agus cumais feasachta na mBallstát i réimse an spáis a threisiú.

Comhpháirtíochtaí domhanda a chothú

Bíonn an tAontas i dteagmháil go gníomhach le comhpháirtithe idirnáisiúnta chun iompar freagrach a chur chun cinn agus chun feabhas a chur ar an tslándáil sa spás.

Faoi chuimsiú na Náisiún Aontaithe, oibríonn an tAontas chun comhthuiscint a fhorbairt ar dhúshláin slándála spáis agus chun comhaontuithe domhanda a chothú maidir le gníomhaíochtaí spáis sábháilte agus inbhuanaithe, lena dtacaítear le huaillmhianta idirnáisiúnta chun rás arm sa chianspás a chosc trí bhearta trédhearcachta agus cothaithe muiníne.

Oibríonn an tAontas i ndlúthchomhar leis na Stáit Aontaithe mar phríomh-chomhpháirtí straitéiseach, agus neartaíonn sé an comhar maidir le slándáil agus cosaint spáis chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin atá roimh an dá pháirtí agus chun tairbhí comhroinnte a chinntiú.

Coinníonn an tAontas idirphlé maidir le slándáil spáis ar bun freisin le tíortha nach bhfuil san Aontas, darb aidhm trédhearcacht a fheabhsú, muinín a chothú agus dea-chleachtais a mhalartú le haghaidh oibríochtaí spáis atá athléimneach agus freagrach.

Tá an tAontas ag neartú na nasc atá aige le ECAT, agus tá malartuithe rialta á reáchtáil aige chun an comhar maidir leis an spás a neartú, a dhoimhniú agus a leathnú a thuilleadh.

Tá na comhpháirtíochtaí sin ríthábhachtach chun a chinntiú go leanfaidh an spás de bheith ina acmhainn shlán inbhuanaithe do chách.

Topaicí

An t-athbhreithniú deireanach: an 31 Eanáir 2025