Przepisy lotnicze w ramach systemu handlu emisjami – tymczasowe porozumienie osiągnięte

18 października prezydencja estońska osiągnęła tymczasowe porozumienie z przedstawicielami Parlamentu Europejskiego o utrzymaniu w mocy po 2016 r. przepisów dotyczących działalności lotniczej zawartych w rozporządzeniu o systemie handlu emisjami (ETS). Porozumiano się także co do przygotowań dotyczących wprowadzenia w 2021 r. globalnego środka rynkowego. Uzgodniony tekst zostanie przedstawiony ambasadorom państw UE do politycznego zatwierdzenia.

Nowe rozporządzenie to odpowiedź na porozumienie osiągnięte w ramach Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) z października 2016 r. Organizacja ustaliła, że w 2021 r. zostanie wprowadzony globalny środek rynkowy, który za pośrednictwem systemu offsetowania ureguluje problem emisji pochodzących z lotnictwa międzynarodowego. System ten nosi nazwę CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation). UE popiera to działanie i w 2021 r. zamierza przystąpić do jego pilotażowej fazy, w której udział jest dobrowolny.

Zarazem aby zapobiec powstaniu luki prawnej w stosowaniu wymogów obecnego rozporządzenia w sprawie ETS, należy bezwzględnie przyjąć wspomniane nowe rozporządzenie przed końcem bieżącego roku. Dzięki dzisiejszemu porozumieniu uda się to zrobić na czas. Data złożenia sprawozdania na temat emisji z 2017 r. to 31 marca, a data przekazania stosownych uprawnień to 30 kwietnia 2018 r.

„Zdaniem UE ograniczenie emisji gazów cieplarnianych musi dotyczyć wszystkich lotów. W pełni popieramy negocjacje prowadzone przez ICAO, licząc, że ich skutkiem będzie wypracowanie kompleksowych i jednolitych międzynarodowych przepisów i tym samym redukcja emisji stanie się faktem. Przyjęcie przedmiotowego rozporządzenia jest tutaj kluczowe. Zapewnimy operatorom statków powietrznych pewność prawa i zagwarantujemy dalsze ograniczanie emisji generowanych przez europejskie lotnictwo po 2016 r.”.

Siim Kiisler, estoński minister środowiska

Najważniejsze elementy wstępnego porozumienia:

• utrzymanie obecnych ograniczeń w ramach EU ETS. Nastąpi to dzięki przedłużeniu obowiązywania odstępstwa dotyczącego lotów poza Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) do 31 grudnia 2023 r., kiedy to rozpocznie się „pierwsza” faza systemu CORSIA
• wprowadzenie przepisów, zwłaszcza do dyrektywy o handlu emisjami, o przeglądzie służącym wdrożeniu globalnego środka rynkowego w UE; powinno to nastąpić po podjęciu przez ICAO wszystkich stosownych decyzji
• zapowiedź stosowania do sektora lotniczego od 2021 r. – zależnie od wyników przeglądu – liniowego współczynnika redukcji określonego w dyrektywie o ETS.

W wydanym oświadczeniu zaznaczono, że ICAO musi działać całkowicie przejrzyście i terminowo informować wszystkie zainteresowane strony o postępach i o decyzjach.

Ponadto Parlament i Rady uzgodniły, że w razie wygaśnięcia zobowiązań spoczywających na podmiotach z sektora lotniczego i innych sektorów w państwach członkowskich, zastosowane zostaną środki zabezpieczające, gwarantujące integralność systemu EU ETS.

Tło legislacyjne i dalsze kroki

Komisja przedłożyła wniosek 3 lutego 2017 r. Rada ds. Środowiska zapoznała się z nim 28 lutego. 21 czerwca ambasadorzy państw UE uzgodnili mandat Rady do negocjacji z Parlamentem Europejskim. Parlament głosował nad wnioskiem 13 września. Następnie obie instytucje uczestniczyły w pierwszej rundzie rozmów trójstronnych, która odbyła się 25 września.

Jak tylko ambasadorzy państw UE zatwierdzą porozumienie, Parlament i Rada zostaną poproszone o przyjęcie nowego rozporządzenia w pierwszym czytaniu. Wejdzie ono w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym.

ETS i ICAO – informacje

System handlu emisjami (ETS) powstał w 2005 r., by ułatwiać ograniczanie emisji gazów cieplarnianych na szczeblu UE. Sektor lotnictwa jest objęty obowiązującym rozporządzeniem w sprawie systemu. Emisje z lotnictwa są także uwzględnione w unijnym celu przewidującym zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% do 2020 r. w porównaniu z poziomem z lat 90.

W 2014 r. UE postanowiła ograniczyć zakres systemu ETS, tak aby miał on zastosowanie tylko do lotów na obszarze EOG. Zamierzano w ten sposób ułatwić osiągnięcie postępów w negocjacjach z ICAO i uzyskać jasność co do emisji pochodzących z lotów międzynarodowych między EOG a państwami trzecimi. Zdecydowano wówczas, że odstępstwo dotyczące lotów poza EOG będzie stosowane tylko do końca 2016 r.

Reforma, która ma zmienić system ETS w latach 2021–2030, jest obecnie negocjowana. Planuje się, że jej przegląd nastąpi wówczas, gdy zostaną jasno określone obowiązki prawne ICAO względem wdrożenia globalnego środka rynkowego. Zapewniona zostanie też zgodność z zobowiązaniem do redukcji (do 2030 r.) emisji o co najmniej 40% poniżej poziomu z lat 90., podjętym przez UE w ramach porozumienia paryskiego.

Globalny środek rynkowy ICAO ma spowolnić wzrost emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotnictwa i ustabilizować ich poziom tak, by nie podnosił się po 2020 r. Stosowanie globalnego środka stanie się obowiązkowe w 2027 r. dla państw najaktywniejszych w sektorze lotnictwa, ale pilotażowa faza dla chętnych rozpocznie się w 2021 r.

• Wniosek Komisji
• Rozporządzenie (UE) nr 421/2014
• Dyrektywa 2003/87/WE
• Rezolucja ICAO A39/3 – globalny system środków rynkowych
• Reforma handlu uprawnieniami do emisji