Παράταση ισχύος των υφιστάμενων κανόνων για τις αεροπορικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ - επίτευξη προσωρινής συμφωνίας

Στις 18 Οκτωβρίου η εσθονική Προεδρία κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με τους αντιπροσώπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την έκδοση κανονισμού προκειμένου αφενός να παραταθούν πέραν του 2016 οι ισχύουσες διατάξεις για τις αεροπορικές δραστηριότητες που προβλέπονται στον κανονισμό σχετικά με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) και αφετέρου να προετοιμαστεί η ΕΕ για την εφαρμογή του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου από το 2021. Το προσωρινό κείμενο θα υποβληθεί στους πρέσβεις της ΕΕ για πολιτική έγκριση.

Ο νέος κανονισμός έρχεται σε συνέχεια της απόφασης που έλαβε τον Οκτώβριο του 2016 ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ) να θέσει σε λειτουργία το 2021 ένα παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο, προκειμένου οι εκπομπές από τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές να ρυθμίζονται μέσω ενός συστήματος αντιστάθμισης, γνωστού ως CORSIA (πρόγραμμα αντιστάθμισης του διοξειδίου του άνθρακα και μείωσης των εκπομπών για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές). Η ΕΕ υποστηρίζει το μέτρο αυτό και επιδιώκει να προσχωρήσει στην πιλοτική φάση του προγράμματος το 2021 σε εθελοντική βάση.

Εντωμεταξύ, η έκδοση του νέου αυτού κανονισμού πριν από το τέλος του έτους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να αποτραπεί το νομικό κενό που θα μπορούσε να προκύψει το 2017 όσον αφορά τη συμμόρφωση με τον ισχύοντα κανονισμό σχετικά με το σύστημα εμπορίας εκπομπών. Χάρη στη σημερινή συμφωνία, ο κανονισμός θα μπορέσει να εγκριθεί εγκαίρως. Οι ημερομηνίες για τη δήλωση και την παράδοση δικαιωμάτων από τις εκπομπές του 2017 θα είναι η 31η Μαρτίου και η 30ή Απριλίου 2018 αντίστοιχα.

«Η ΕΕ θεωρεί ότι όλες τις πτήσεις πρέπει να συνεισφέρουν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Υποστηρίζουμε πλήρως τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις εντός του ΔΟΠΑ για την εκπόνηση ολοκληρωμένων και ενοποιημένων διεθνών κανόνων που θα επιτρέψουν την επίτευξη του στόχου αυτού. Εντωμεταξύ, η έγκριση του συγκεκριμένου κανονισμού έχει ζωτική σημασία. Χάρη σε αυτόν, θα προσφέρουμε ασφάλεια δικαίου στους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών και θα εξασφαλίσουμε τη συνέχιση της μείωσης των εκπομπών από τις ευρωπαϊκές πτήσεις πέραν του 2016.»

κ. Siim Kiisler, Υπουργός Περιβάλλοντος της Δημοκρατίας της Εσθονίας

Τα κύρια στοιχεία της προσωρινής συμφωνίας είναι τα ακόλουθα:

• διατήρηση των υφιστάμενων περιορισμών στο πεδίο εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ, ιδίως με την παράταση της παρέκκλισης για τις πτήσεις εκτός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, οπότε θα αρχίσει η πρώτη φάση του CORSIA·
• θέσπιση διατάξεων για επανεξέταση με σκοπό την εφαρμογή του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου στο εσωτερικό της ΕΕ, ιδίως στην οδηγία για το ΣΕΔΕ, μόλις ληφθούν όλες οι αποφάσεις του ΔΟΠΑ·
• με την επιφύλαξη της επανεξέτασης αυτής, πρόβλεψη της εφαρμογής του συντελεστή γραμμικής μείωσης, όπως ορίζεται στην οδηγία ΣΕΔΕ, στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών από το 2021 και μετά.

Εκδόθηκε επίσης δήλωση όπου τονίζεται ότι ο ΔΟΠΑ πρέπει να ενεργεί με απόλυτη διαφάνεια και να προσεγγίζει όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς για να τους ενημερώνει εγκαίρως σχετικά με την πρόοδο και τις αποφάσεις.

Επιπροσθέτως, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν μέτρα διασφάλισης για να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα του ΣΕΔΕ της ΕΕ στην περίπτωση που πάψουν να ισχύουν οι υποχρεώσεις των αερομεταφορέων και άλλων φορέων εκμετάλλευσης κράτους μέλους.

Ιστορικό και επόμενα στάδια

Η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της στις 3 Φεβρουαρίου 2017 και την παρουσίασε στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος στις 28 Φεβρουαρίου. Στις 21 Ιουνίου οι πρέσβεις της ΕΕ κατέληξαν στην εντολή του Συμβουλίου για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Κοινοβούλιο ψήφισε κατά τη σύνοδο της ολομέλειάς του στις 13 Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια, οι δύο συννομοθέτες συμμετείχαν στον πρώτο τριμερή διάλογο, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου.

Όταν η συμφωνία εγκριθεί από τους πρέσβεις της ΕΕ, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα κληθούν να εγκρίνουν τον νέο κανονισμό σε πρώτη ανάγνωση. Ο κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει την ημέρα που θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα.

ΣΕΔΕ και ΔΟΠΑ - ιστορικό

Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ θεσπίστηκε το 2005 για να ενθαρρύνει τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο ΕΕ. Ο ισχύων κανονισμός για το ΣΕΔΕ καλύπτει και τον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Οι εκπομπές από τις αεροπορικές μεταφορές καλύπτονται επίσης από τον στόχο της ΕΕ να μειώσει κατά 20% έως το 2020 τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Το 2014, η ΕΕ αποφάσισε να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής του συστήματος ΣΕΔΕ ώστε να καλύπτει μόνο τις πτήσεις εντός του ΕΟΧ, θέλοντας έτσι να διευκολύνει την πρόοδο των διαπραγματεύσεων εντός του ΔΟΠΑ και ελπίζοντας ότι θα ξεκαθάριζε το τοπίο όσον αφορά τις εκπομπές από τις διεθνείς πτήσεις που συνδέουν τον ΕΟΧ με τρίτες χώρες. Αποφασίστηκε τότε ότι η παρέκκλιση για τις πτήσεις εκτός του ΕΟΧ θα ίσχυε μόνο μέχρι το τέλος του 2016.

Σήμερα βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταρρύθμιση του ΣΕΔΕ για την περίοδο 2021-2030. Η μεταρρύθμιση θα επανεξεταστεί όταν αποσαφηνιστούν οι νομικές υποχρεώσεις του ΔΟΠΑ σχετικά με την εφαρμογή του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου. Θα εξασφαλιστεί επίσης η συνοχή με τη δέσμευση της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας των Παρισίων να μειώσει τις εκπομπές κατά τουλάχιστον 40% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Με το παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο του ΔΟΠΑ επιδιώκεται να επιβραδυνθεί η αύξηση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και να διατηρηθούν οι εκπομπές στο ίδιο επίπεδο από το 2020 και μετά. Η εφαρμογή του μέτρου θα γίνει υποχρεωτική για τις χώρες με μεγάλη αεροπορική κίνηση το 2027, αλλά θα προηγηθεί μια εθελοντική «πιλοτική» φάση, που θα αρχίσει το 2021.

• Πρόταση της Επιτροπής
• Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 421/2014
• Οδηγία 2003/87/ΕΚ
• Ψήφισμα A39/3 του ΔΟΠΑ - Πρόγραμμα GMBM (παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο)
• Μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας εκπομπών