Σε τι κατάσταση βρίσκεται η φύση σήμερα στην ΕΕ;
Η ΕΕ έχει αναγνωρίσει εδώ και καιρό την ανάγκη διατήρησης της φύσης και της βιοποικιλότητας, με την πρώτη νομοθετική πράξη να εκδίδεται το 1979 —η οδηγία για τα πτηνά— και στη συνέχεια με αρκετές άλλες νομοθετικές πράξεις και προγράμματα χρηματοδότησης. Παρά τις προσπάθειες αυτές, η κατάσταση της φύσης στην ΕΕ χειροτερεύει σημαντικά.
Το Συμβούλιο ενέκρινε τον κανονισμό για την αποκατάσταση της φύσης με σκοπό την επαναφορά της φύσης και των ειδών σε καλή κατάσταση. Ο κανονισμός θέτει δεσμευτικούς στόχους για τα βασικά οικοσυστήματα, τους οικοτόπους και τα είδη που ζουν σε αυτά.
Ανησυχητική προοπτική για τη φύση
Η πιο πρόσφατη αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος από το 2025 παρουσιάζει μια ανησυχητική εικόνα της φύσης στην ΕΕ, ιδίως των οικοτόπων που φιλοξενούν διάφορα είδη ζώων και φυτών.
Οι τυρφώνες και οι θίνες έχουν πληγεί περισσότερο
Οριζόντιο ραβδόγραμμα που δείχνει το ποσοστό πέντε διαφορετικών οικοτόπων που βρίσκονταν σε κακή ή ανεπαρκή κατάσταση κατά τα έτη 2013 έως 2018: τυρφώνες (έλη, τέλματα και βάλτοι), θίνες, παράκτιοι οικότοποι, δάση και λειμώνες. Οι εν λόγω οικότοποι παρακολουθούνται στο πλαίσιο της οδηγίας της ΕΕ για τους οικοτόπους.
Και για τους πέντε οικοτόπους, πάνω από το 80% της έκτασής τους βρίσκεται σε ανεπαρκή ή κακή κατάσταση:
- τυρφώνες: 52% σε κακή κατάσταση, 36% σε ανεπαρκή κατάσταση
- θίνες: 52 % σε κακή κατάσταση, 34 % σε ανεπαρκή κατάσταση
- παράκτιοι οικότοποι: 42 % σε κακή κατάσταση, 44 % σε ανεπαρκή κατάσταση
- δάση: 31 % σε κακή κατάσταση, 54 % σε ανεπαρκή κατάσταση
- λειμώνες: 49 % σε κακή κατάσταση, 33 % σε ανεπαρκή κατάσταση
Με την υποβάθμιση των οικοτόπων —που φιλοξενούν διάφορα είδη ζώων και φυτών— και ως αποτέλεσμα άλλων παραγόντων και απειλών, ο αριθμός των ειδών επίσης μειώνεται.
Το 38% των πληθυσμών των ψαριών βρίσκεται σε κακή κατάσταση
Οριζόντιο ραβδόγραμμα που δείχνει το ποσοστό πέντε διαφορετικών ομάδων ζώων και φυτών που βρίσκονταν σε κακή ή ανεπαρκή κατάσταση από το 2013 έως το 2018. Τα εν λόγω ζώα και φυτά παρακολουθούνται στο πλαίσιο της οδηγίας της ΕΕ για τους οικοτόπους. Αυτά που πλήττονται περισσότερο είναι τα ψάρια, με ποσοστό άνω του 80% σε κακή ή ανεπαρκή κατάσταση.
Τα ποσοστά έχουν ως εξής:
- ψάρια: 38% σε κακή κατάσταση, 44% σε ανεπαρκή κατάσταση
- βρύα και άλλα μη αγγειακά φυτά: 22% σε κακή κατάσταση, 52% σε ανεπαρκή κατάσταση
- οστρακοειδή, σαλιγκάρια και άλλα μαλάκια: 30% σε κακή κατάσταση, 34% σε ανεπαρκή κατάσταση
- έντομα και άλλα αρθρόποδα: 24% σε κακή κατάσταση, 39% σε ανεπαρκή κατάσταση
- βάτραχοι και άλλα αμφίβια: 21% σε κακή κατάσταση, 40% σε ανεπαρκή κατάσταση
Η κατάσταση χειροτερεύει. Από τους οικοτόπους και τα είδη της ΕΕ σε ανεπαρκή ή κακή κατάσταση, περισσότερο από το ένα τρίτο επιδεινώνεται περαιτέρω. Μόνο το 9% των οικοτόπων και το 6% των ειδών σε ανεπαρκή ή κακή κατάσταση παρουσιάζουν τάση βελτίωσης.
Μεταξύ των υπό εξαφάνιση και απειλούμενων ειδών στην ΕΕ συγκαταλέγονται:
Σολομός του Δούναβη
Δερματοχελώνα
Ρουμανικό χάμστερ
Απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια
Η φύση είναι απαραίτητη για την παραγωγή τροφίμων. Σχεδόν 5 δισ. ευρώ της ετήσιας γεωργικής παραγωγής της ΕΕ αποδίδονται άμεσα στα έντομα-επικονιαστές. Ωστόσο, περίπου το 50% των εκτάσεων καλλιεργειών που εξαρτώνται από επικονιαστές, όπως οπωροφόρων δένδρων, δεν παρέχει κατάλληλες συνθήκες για τους επικονιαστές, όπως θέσεις φωλιάσματος.
Κατά συνέπεια, στην ΕΕ, οι μέλισσες και οι πεταλούδες, οι οποίες συγκαταλέγονται στους συνηθέστερους επικονιαστές, βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση.
Από το 1991 έχει εξαφανιστεί πάνω από το 50% των πεταλούδων λειμώνων
Στο διάγραμμα απεικονίζεται ο δείκτης πεταλούδων λειμώνων, ο οποίος είναι ένας από τους δείκτες της κατάστασης της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη. Είναι βασισμένος στον πληθυσμό 17 ειδών πεταλούδων που παρακολουθούνται σε ολόκληρη την ΕΕ, τα οποία είναι χαρακτηριστικά για τους ευρωπαϊκούς λειμώνες.
Γραμμικό διάγραμμα που απεικονίζει τον δείκτη πεταλούδων λειμώνων μεταξύ 1991 και 2023 (έτος 2000: 100 μονάδες). Ο δείκτης δείχνει μείωση των πληθυσμών των πεταλούδων κατά 50,4% μεταξύ 1991 (ο δείκτης στις 114,86 μονάδες) και 2023 (ο δείκτης στις 56,95 μονάδες). Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μείωσης σημειώθηκε την περίοδο έως το 2007 (ο δείκτης στις 73,51 μονάδες), ενώ έκτοτε ο δείκτης υποχώρησε με βραδύτερο ρυθμό.
Μείωση κατά 42%, από το 1990, των πτηνών που ζουν σε γεωργικές εκτάσεις
Τα πτηνά είναι επίσης επικονιαστές. Καθώς είναι ευαίσθητα στις περιβαλλοντικές μεταβολές, αποτελούν καλούς δείκτες της υγείας των οικοσυστημάτων. Ο πληθυσμός κοινών πτηνών που ζουν σε γεωργικές εκτάσεις στην ΕΕ μειώθηκε δραματικά μεταξύ του 1990 και του 2023.
Απεικόνιση πτηνών και κινητός δείκτης, ο οποίος μπορεί να μετακινηθεί πάνω στην εικόνα των πτηνών. Όταν μετακινείται προς τα αριστερά, ο αριθμός των πτηνών μειώνεται και μόνο το περίγραμμά τους παραμένει ορατό. Ταυτόχρονα, η εικόνα δείχνει ένα βέλος προς τα κάτω και τον αριθμό «42%», ο οποίος αντιστοιχεί στο ποσοστό μείωσης των πτηνών που ζουν σε γεωργικές εκτάσεις από το 1990.
Μεταξύ των πτηνών που ζουν σε γεωργικές εκτάσεις και των οποίων ο πληθυσμός μειώνεται είναι:
Χαμωτίδα
Οχθοτούρλι
Ευρωπαϊκό τρυγόνι
Δες επίσης:
Αποκατάσταση της φύσης
Βιοποικιλότητα
Προστασία της φύσης
Τελευταία ενημέρωση: 24 Ιουλίου 2026