Hoe gaat het met de natuur in de EU?
De EU heeft geruime tijd geleden erkend dat we onze natuur en biodiversiteit in stand moeten houden, en nam hiervoor al in 1979 een eerste Europese wet aan, de vogelrichtlijn. Daarna volgden verschillende andere wetten en financieringsprogramma's. Ondanks deze inspanningen is het slecht gesteld met de natuur in de EU.
De Raad heeft de verordening natuurherstel aangenomen om natuur en soorten weer in goede staat te brengen. In de verordening zullen bindende streefcijfers staan voor de belangrijkste ecosystemen, habitats en soorten die daarin voorkomen.
Geen rooskleurig beeld
De meest recente cijfers van het Europees Milieuagentschap uit 2025 schetsen een alarmerend beeld van de natuur in de EU, met name van habitats die rijk zijn aan plant- en diersoorten.
Veen- en duingebieden zijn er het slechtst aan toe
Een staafdiagram toont per habitat hoeveel gebieden zich in slechte of gebrekkige staat bevonden in de periode 2013-2018. Het gaat om veengebieden (venen, moerassen en laagvenen), duinen, kusthabitats, bossen en graslanden. Deze habitats worden gemonitord in het kader van de EU-habitatrichtlijn.
Voor alle 5 soorten habitats geldt dat ze voor meer dan 80% in slechte of gebrekkige staat zijn.
- Veengebieden: 52% slecht, 36% gebrekkig
- Duinen: 52% slecht, 34% gebrekkig
- Kusthabitats: 42% slecht, 44% gebrekkig
- Bossen: 31% slecht, 54% gebrekkig
- Graslanden: 49% slecht, 33% gebrekkig
Doordat deze habitats, waar allerlei dieren en planten leven, achteruitgaan, en door andere factoren en bedreigingen, neemt ook het aantal soorten af.
38% van de vispopulaties in slechte staat
Een staafdiagram toont voor 5 groepen dieren en planten hoeveel soorten zich in slechte of gebrekkige staat bevonden in de periode 2013-2018. Deze dieren en planten worden gemonitord in het kader van de EU-habitatrichtlijn. Met name met de vissen gaat het slecht: meer dan 80% verkeert in slechte of gebrekkige staat.
De percentages zijn als volgt:
- Vissen: 38% slecht, 44% gebrekkig
- Mossen en andere niet-vaatplanten: 22% slecht, 52% gebrekkig
- Tweekleppigen, slakken en andere weekdieren: 30% slecht, 34% gebrekkig
- Insecten en andere geleedpotigen: 24% slecht, 39% gebrekkig
- Kikkers en andere amfibieën: 21% slecht, 40% gebrekkig
De situatie zal nog verder verslechteren. Voor meer dan een derde van de habitats en soorten in de EU die zich in slechte of gebrekkige staat bevinden ziet de toekomst er niet goed uit. Slechts 9% van de habitats en 6% van de soorten in slechte of gebrekkige staat vertonen een opwaartse trend.
Ook de onderstaande dieren staan op de lijst met bedreigde diersoorten in de EU:
Donauzalm
Lederschildpad
Roemeense hamster
Voedselzekerheid onder druk
De natuur is onmisbaar voor onze voedselproductie. Bijna € 5 miljard van de jaarlijkse landbouwproductie van de EU is rechtstreeks te danken aan bestuivende insecten. Maar slechts 50% van de gebieden in de EU waar gewassen groeien die bestuivers nodig hebben, zoals fruitbomen, bieden bestuivers de juiste omstandigheden, zoals nestplaatsen.
Daardoor is het zeer slecht gesteld met de bijen en vlinders in de EU, 2 van de meest voorkomende bestuivers.
Meer dan 50% minder graslandvlinders sinds 1991
Onderstaande grafiek toont de graslandvlinderindex, een van de indicatoren die aangeven hoe het gesteld is met de biodiversiteit in Europa. De index is gebaseerd op de populaties van 17 vlindersoorten die in de hele EU worden gemonitord en die kenmerkend zijn voor de Europese graslanden.
Een lijndiagram met de graslandvlinderindex tussen 1991 en 2023. Het jaar 2000 vormt de basislijn van 100 punten. De index toont een daling van de vlinderpopulaties met 50,4% tussen 1991 (114,86 punten op de index) en 2023 (56,95 punten op de index). Deze daling vond grotendeels plaats vóór 2007 (73,51 punten op de index). De index is sindsdien langzamer gedaald.
42% minder akkervogels dan in 1990
Ook vogels zijn belangrijke bestuivers. En omdat vogels gevoelig zijn voor veranderingen in hun leefomgeving, zijn ook zij goede indicatoren voor de gezondheid van ecosystemen. De akkervogelpopulatie in de EU is tussen 1990 en 2023 helaas drastisch afgenomen.
Afbeelding van vliegende vogels met een verticale lijn in het midden die kan worden verplaatst. Wanneer de lijn naar links wordt verschoven neemt het aantal vogels af. Een neerwaartse pijl en "42%" illustreren dat het aantal akkervogels sinds 1990 met dat percentage is afgenomen.
Tot de akkervogels met een dalende populatie behoren:
Kleine trap
Grutto
Zomertortel
Zie ook
Laatst bijgewerkt: 24 juli 2026