Η άμυνα της ΕΕ σε αριθμούς

Πόσα δαπανούν τα κράτη μέλη της ΕΕ για την άμυνα;

Το 2024 οι αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών ανήλθαν σε 343 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση για το 10ο συνεχόμενο έτος. Το 2025 αναμένεται ότι θα ανέλθουν στα 381 δισ. ευρώ. Οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 11% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και κατά 62,87% σε σύγκριση με το 2020.

Το 2024 οι αμυντικές δαπάνες ανήλθαν στο 1,9% του ΑΕΠ των κρατών μελών της ΕΕ, από 1,6% το 2023. Το 2025 εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στο 2,1%.

Αμυντικές δαπάνες (2005-2025)

Οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας αυξάνονται

Το 2024 οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας σημείωσαν εντυπωσιακή αύξηση: έφτασαν στο 42% σε σύγκριση με το 2023 και ανήλθαν στο πρωτοφανές υψηλό επίπεδο των 106 δισ. ευρώ. Από τα δεδομένα προκύπτει ότι η ανοδική τάση θα συνεχιστεί το 2025, έτος κατά το οποίο οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας προβλέπεται να ανέλθουν σχεδόν στα 130 δισ. ευρώ.

Το 2024 ήταν το έκτο συνεχόμενο έτος κατά το οποίο τα κράτη μέλη υπερέβησαν το συλλογικό κριτήριο αναφοράς του 20% στον τομέα της άμυνας, διαθέτοντας το 31% των συνολικών αμυντικών δαπανών σε επενδύσεις στον τομέα της άμυνας· πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής. Τα προβλεπόμενα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί περαιτέρω το 2025.

Επενδύσεις στον τομέα της άμυνας (2005-2025)

Προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού

Οι δαπάνες για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού αυξήθηκαν κατά 39% σε σύγκριση με το 2023, ενώ οι δαπάνες για προμήθειες ανήλθαν σε 88 δισ. ευρώ το 2024. Οι προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80% των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας.

Το 2025 οι προβλεπόμενες δαπάνες για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού αναμένεται να υπερβούν τα 100 δισ. ευρώ.

Έρευνα και ανάπτυξη

Οι συνολικές δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας, οι οποίες περιλαμβάνουν πληρωμές έως την έναρξη των δαπανών για παραγωγή ειδών, ανήλθαν σε 13 δισ. ευρώ το 2024. Πρόκειται για αύξηση κατά 20% σε σύγκριση με το 2023.

Οι δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη αναμένεται να ανέλθουν σε 17 δισ. ευρώ το 2025.

Πηγή και μεθοδολογικό σημείωμα

Όλα τα δεδομένα σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών βασίζονται στα αριθμητικά στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας. Τα αριθμητικά στοιχεία στρογγυλοποιήθηκαν προς τα πάνω ή προς τα κάτω και παρασχέθηκαν σε σταθερές τιμές του 2024, ώστε να λαμβάνεται υπόψη ο πληθωρισμός και να καθίσταται δυνατή η σύγκριση μεταξύ διαφόρων ετών.

Περισσότερες πληροφορίες:

• Στοιχεία σχετικά με την άμυνα 2024-2025 (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας)
• Τρόποι έκφρασης των χρηματικών αξιών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Τι κάνει η ΕΕ για να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες;

Μολονότι η ασφάλεια και η άμυνα εξακολουθούν να αποτελούν εθνικές αρμοδιότητες, η ΕΕ συμπληρώνει και ενισχύει τις επιμέρους προσπάθειες των κρατών μελών, στηρίζοντας την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών και αξιοποιώντας πόρους του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για τις επενδύσεις στον τομέα της άμυνας είναι ζωτικής σημασίας. Ανοίγει ευκαιρίες για εξοικονόμηση κόστους και μπορεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη να δαπανήσουν αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους.

Οι αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ παρέχουν μια πλατφόρμα για ενισχυμένη συνεργασία με πρόσθετα χρηματοδοτικά κίνητρα, τα οποία μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την αποδοτικότητα των συνολικών επενδύσεων στον τομέα της άμυνας και να παράσχουν στα κράτη μέλη πιο διαλειτουργικές και λιγότερο κατακερματισμένες δυνατότητες μακροπρόθεσμα.

Στήριξη των αμυντικών δαπανών των κρατών μελών

Η ΕΕ έχει θέσει σε εφαρμογή διάφορες πρωτοβουλίες για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις αμυντικές δαπάνες τους.

Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, η ΕΕ παρέχει προσωρινή χρηματοδοτική συνδρομή έκτακτης ανάγκης έως 150 δισ. ευρώ μέσω δανειακού μηχανισμού (μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη ή SAFE) και δίνει στα κράτη μέλη πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία όσον αφορά την αίτηση ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ συνεργάζονται επίσης στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη, ο οποίος αποσκοπεί στην ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να προλαμβάνει τις συγκρούσεις, να οικοδομεί και να διατηρεί την ειρήνη και να ενισχύει τη διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα. Επί του παρόντος, έχει ανώτατο χρηματοδοτικό όριο 17 δισ. ευρώ.

• Κοινές αμυντικές προμήθειες
• Εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες
• Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Δαπάνες της ΕΕ για την άμυνα

Η ΕΕ διαθέτει ήδη διάφορες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ για τη συμπλήρωση των αμυντικών επενδύσεων των κρατών μελών. Οι δαπάνες στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ περιλαμβάνουν:

• 8,8 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας για την τόνωση της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας
• 1,7 δισ. ευρώ για τη στήριξη έργων στρατιωτικής κινητικότητας μέσω του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη»
• 300 εκατ. ευρώ για τη στήριξη κοινών προμηθειών στον τομέα της άμυνας
• 500 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της παραγωγής πυρομαχικών

Στις 16 Οκτωβρίου 2025 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με το πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP). Μέσω του EDIP, η ΕΕ σχεδιάζει να διαθέσει 1,5 δισ. ευρώ με τη μορφή επιχορηγήσεων κατά την περίοδο 2025-2027 για να τονώσει την αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης.

• Χρηματοδότηση της ΕΕ για την άμυνα
• Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία

Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας

Μια ισχυρότερη και πιο ικανή Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας θα τονώσει την ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική ανταγωνιστικότητα. Η ενσωμάτωση βιομηχανικών δυνατοτήτων σε όλα τα κράτη μέλη δημιουργεί τις προϋποθέσεις για οικονομίες κλίμακας και μείωση του κόστους.

Κύκλος εργασιών της αμυντικής βιομηχανίας

Το 2024 η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία κατέγραψε κύκλο εργασιών ύψους 183,4 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε αύξηση 13,8% από το προηγούμενο έτος.

Αυτή η αυξητική τάση ήταν εμφανής και στους τρεις βασικούς τομείς:

• αεροναυπηγική: κύκλος εργασιών 74,9 δισ. € (+13,6%)
• πολεμικό ναυτικό: 43,2 δισ. € (+13,6%)
• στρατός ξηράς: 65,3 δισ. € (+14,3%)

Οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές εξαγωγές ανήλθαν σε 60 δισ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας αύξηση κατά 2,1% από το 2023.

Θέσεις εργασίας στον τομέα της άμυνας

Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία κατέγραψε σημαντική αύξηση της απασχόλησης το 2024, καθώς ο συνολικός αριθμός των θέσεων εργασίας ανήλθε σε 633.000. Πρόκειται για αύξηση κατά 8,6% συγκριτικά με το προηγούμενο έτος.

Περίπου 240.000 από αυτές τις θέσεις εργασίας αφορούσαν τον στρατιωτικό κλάδο της αεροναυπηγικής, ενώ το συνδυασμένο εργατικό δυναμικό στους κλάδους της ξηράς και του πολεμικού ναυτικού αντιπροσώπευε 393.000 θέσεις εργασίας στην αμυντική βιομηχανία.

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στις πολύπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας στην Ευρώπη. Επί του παρόντος υπάρχουν περισσότερες από 2.500 ΜμΕ στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Πηγή και μεθοδολογικό σημείωμα

Όλα τα στοιχεία σχετικά με τον κύκλο εργασιών και τις θέσεις εργασίας στον τομέα της άμυνας βασίζονται στα αριθμητικά στοιχεία του Συνδέσμου Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρώπης, ο οποίος περιλαμβάνει 20 χώρες της ΕΕ, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και την Τουρκία. Τα αριθμητικά στοιχεία έχουν στρογγυλοποιηθεί προς τα πάνω ή προς τα κάτω ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και τα διαφορετικά στατιστικά λογιστικά μέτρα.

Περισσότερες πληροφορίες:

• Στοιχεία και αριθμοί 2025 (Σύνδεσμος Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρώπης)

Δείτε επίσης:

• Στρατιωτική στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία
• Μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO)
• Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ
• Στρατηγική πυξίδα για την ασφάλεια και την άμυνα