Κοινές αμυντικές προμήθειες

Γιατί είναι αναγκαίες οι κοινές προμήθειες;

Η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των αμυντικών προμηθειών είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού των ευρωπαϊκών αμυντικών αγορών και της περιττής επικάλυψης ικανοτήτων, οργάνωσης και δαπανών.

Οι κοινές προμήθειες αναφέρονται στην πρακτική κατά την οποία δύο ή περισσότερα κράτη μέλη αγοράζουν από κοινού αγαθά ή υπηρεσίες αποβλέποντας στην επίτευξη των ακόλουθων:

• μεγαλύτερη αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών
• εξοικονόμηση κόστους
• μεγαλύτερη αλληλεγγύη
• βελτίωση της διαλειτουργικότητας

Οι κοινές προμήθειες βοηθούν επίσης στην αύξηση των οικονομιών κλίμακας όσον αφορά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων των κρατών μελών, καθιστώντας πιο ανταγωνιστική και αποδοτική την ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας.

Οι δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας έχουν γίνει ακόμη πιο σημαντικές πρόσφατα μετά τις ριζικές ανακατατάξεις στην κατάσταση της ασφάλειας στην Ευρώπη, έπειτα από τη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Η ΕΕ στηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των αμυντικών προμηθειών μέσω μιας σειράς πρωτοβουλιών όπως:

• το μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη
• το πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
• το μέσο για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών
• η οδηγία για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας

Μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη

Μέσω του μέσου δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE), η ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική συνδρομή με τη μορφή δανείων ύψους έως 150 δισ. ευρώ. Η συνδρομή έχει ως στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να αυξήσουν γρήγορα και σε σημαντικό βαθμό τις αμυντικές επενδύσεις τους μέσω κοινών προμηθειών.

Ο κανονισμός για τη δημιουργία του μέσου SAFE τέθηκε σε ισχύ στις 29 Μαΐου 2025.

Αποτελεί τον πρώτο πυλώνα του σχεδίου ReArm Europe / Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030 που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025.

Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία

Στις 8 Δεκεμβρίου 2025 το Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP). Μέσω του EDIP, η ΕΕ διαθέτει 1,5 δισ. ευρώ με τη μορφή επιχορηγήσεων για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης για την περίοδο 2025-2027.

Το EDIP χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027). Ένας από τους πυλώνες του EDIP είναι οι κοινές προμήθειες.

• Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία: Τελική έγκριση του Συμβουλίου (δελτίο Τύπου, 8 Δεκεμβρίου 2025)

Ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών

Στις 19 Οκτωβρίου 2023 τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση μέσου για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών (EDIRPA).

Αυτό το νέο μέσο παρέχει κίνητρα στα κράτη μέλη να προμηθεύονται αμυντικά προϊόντα από κοινού και ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ.

Το EDIRPA χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027).

Ο κανονισμός καθορίζει σαφείς προϋποθέσεις για να διασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία επωφελείται από το μέσο. Για παράδειγμα, οι ανάδοχοι και οι υπεργολάβοι:

• πρέπει να είναι εγκατεστημένοι και να έχουν τις δομές της εκτελεστικής τους διαχείρισης στην ΕΕ ή σε συνδεδεμένη χώρα (Ισλανδία, Λιχτενστάιν ή Νορβηγία)
• δεν επιτρέπεται να ελέγχονται από μη συνδεδεμένη τρίτη χώρα

Ταυτόχρονα, τουλάχιστον το 65% των κατασκευαστικών στοιχείων των τελικών προϊόντων πρέπει να προέρχεται από την ΕΕ ή από συνδεδεμένη χώρα, ενώ τα κράτη μέλη μπορούν να προμηθεύονται μόνο προϊόντα που δεν υπόκεινται σε περιορισμούς τους οποίους θέτουν μη συνδεδεμένες τρίτες χώρες και οι οποίοι περιορίζουν τη δυνατότητα χρήσης τους.

• Πράσινο φως από το Συμβούλιο στους νέους κανόνες για ενίσχυση κοινών προμηθειών στην αμυντική βιομηχανία της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 9 Οκτωβρίου 2023)

Οδηγία για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας

Η οδηγία της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας τέθηκε σε ισχύ στις 14 Ιουλίου 2009.

Η οδηγία θεσπίζει ευρωπαϊκούς κανόνες σχετικά με την προμήθεια όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού, καθώς και σχετικά με συναφή έργα και υπηρεσίες, για αμυντικούς σκοπούς. Θέτει επίσης κανόνες για την προμήθεια ευαίσθητων αγαθών, έργων και υπηρεσιών για σκοπούς ασφάλειας.

Οι κανόνες:

• είναι προσαρμοσμένοι στις ιδιαιτερότητες των δημόσιων συμβάσεων στον τομέα της άμυνας
• ενισχύουν τη διαφάνεια και τον ανοικτό χαρακτήρα των αμυντικών αγορών μεταξύ των χωρών της ΕΕ
• διασφαλίζουν την προστασία των συμφερόντων ασφάλειας των επιμέρους χωρών

• Δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Οδηγία για τις δημόσιες συμβάσεις στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)

Δείτε επίσης:

• Η άμυνα της ΕΕ σε αριθμούς
• Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ