Obronność UE w liczbach

Ile państwa członkowskie UE wydają na obronność?

W 2024 r. wydatki państw członkowskich na obronność wyniosły 343 mld euro, czyli wzrosły dziesiąty rok z rzędu. Szacuje się, że w 2025 r. wydatki te wyniosą 381 mld euro. Wydatki na obronność wzrosły w 2025 r. o 11% w porównaniu z rokiem poprzednim i o 62,87% w porównaniu z rokiem 2020.

W 2024 r. wydatki te sięgnęły 1,9% PKB państw członkowskich UE (w porównaniu z 1,6% w 2023 r.). Szacuje się, że w 2025 r. wydatki sięgną 2,1% PKB.

Wydatki na obronność (2005–2025)

Rosną inwestycje w obronność

W 2024 r. inwestycje w obronność nadzwyczajnie wzrosły – o 42% w porównaniu z rokiem 2023 i sięgnęły rekordowych 106 mld euro. Dane wskazują, że tendencja wzrostowa utrzyma się w 2025 r., a inwestycje w obronność mają wynieść niemal 130 mld euro.

W 2024 r. państwa członkowskie szósty rok z rzędu przekroczyły uzgodniony wspólny punkt odniesienia wynoszący 20%: przeznaczyły 31% całkowitych wydatków na obronność na inwestycje w tej dziedzinie. To najwyższa odnotowana dotąd wartość. Prognozowane dane na 2025 r. wskazują, że w bieżącym roku udział ten jeszcze wzrośnie.

Inwestycje w obronność (2005–2025)

Zamówienia na wyposażenie obronne

Wydatki na zamówienia na wyposażenie obronne zwiększyły się o 39% w porównaniu z rokiem 2023 i w 2024 r. sięgnęły 88 mld euro. Zamówienia na wyposażenie obronne stanowią ponad 80% inwestycji w obronność.

Szacuje się, że w 2025 r. wydatki na te zamówienia prawdopodobnie przekroczą 100 mld euro.

Badania i rozwój

Całkowite wydatki na badania i rozwój w sektorze obronności, obejmujące wszystkie płatności dokonywane do momentu rozpoczęcia produkcji, sięgnęły w 2024 r. 13 mld euro. Oznacza to wzrost o 20% w porównaniu z rokiem 2023.

Oczekuje się, że w 2025 r. wydatki na badania i rozwój sięgną 17 mld euro.

Źródła i metodologia

Wszystkie dane dotyczące wydatków państw członkowskich na obronność pochodzą od Europejskiej Agencji Obrony. Dane liczbowe zaokrąglono w górę lub w dół i przedstawiono w cenach stałych z 2024 r., aby uwzględnić inflację i umożliwić porównanie między poszczególnymi latami.

Więcej:

• Dane dotyczące obronności 2024–2025 (Europejska Agencja Obrony)
• Sposoby wyrażania wartości pieniężnej (Komisja Europejska)

Co robi UE, aby zwiększyć wydatki na obronność?

Chociaż bezpieczeństwo i obrona należą do kompetencji krajowych, UE uzupełnia i wzmacnia indywidualne wysiłki państw członkowskich, zarówno wspierając zwiększenie krajowych wydatków na obronność, jak i wykorzystując unijne zasoby budżetowe.

Pogłębiona współpraca w zakresie inwestycji w obronność w państwach członkowskich jest niezwykle ważna. Jest szansą na uzyskanie oszczędności i może pomóc państwom członkowskim w skuteczniejszym wydawaniu dostępnych środków.

Unijne inicjatywy w zakresie obronności to platforma pogłębionej współpracy zapewniająca dodatkowe zachęty finansowe. Może ona istotnie zwiększyć skuteczność ogólnego inwestowania w obronność, a w dłuższej perspektywie zapewnić państwom członkowskim bardziej interoperacyjne i mniej fragmentaryczne zdolności.

Wsparcie wydatków państw członkowskich na obronność

UE uruchomiła szereg inicjatyw, aby wesprzeć państwa członkowskie w dodatkowym zwiększeniu wydatków na obronność.

Jedna z nich polega na udzielaniu przez UE tymczasowej nadzwyczajnej pomocy finansowej opiewającej maksymalnie na 150 mld euro w ramach mechanizmu pożyczkowego SAFE (Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy). UE zapewnia też państwom członkowskim dodatkową elastyczność budżetową dzięki uruchomieniu krajowej klauzuli wyjścia.

Państwa członkowskie UE współpracują na rzecz bezpieczeństwa i obronności również za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Pomaga on poszerzać zdolności UE do zapobiegania konfliktom, budowy i utrzymywania pokoju oraz zwiększania bezpieczeństwa i stabilności w świecie. Obecny pułap finansowy instrumentu wynosi 17 mld euro.

• Wspólne zamówienia w dziedzinie obronności
• Krajowa klauzula wyjścia dla wydatków na obronę
• Europejski Instrument na rzecz Pokoju

Wydatki UE na obronność

W ramach unijnego budżetu UE realizuje już szereg inicjatyw mających uzupełnić inwestycje państw członkowskich w obronność. Wydatki w ramach wieloletnich ram finansowych są następujące:

• 8,8 mld euro z Europejskiego Funduszu Obronnego na pobudzenie badań i rozwoju w dziedzinie obronności
• 1,7 mld euro na wsparcie projektów w zakresie mobilności wojskowej za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”
• 300 mln euro na wsparcie wspólnych zamówień w dziedzinie obronności
• 500 mln euro na zwiększenie produkcji amunicji.

16 października 2025 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIP). W ramach tego programu Unia w okresie 2025–2027 zamierza udostępnić 1,5 mld euro w formie dotacji, by pobudzić europejski sektor obronny.

• Unijne finansowanie obronności
• Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego

Zwiększenie konkurencyjności

Silniejsza i wydolniejsza w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony Unia Europejska zwiększy konkurencyjność przemysłową i technologiczną Europy. Łączenie zdolności przemysłowych wszystkich państw członkowskich przynosi korzyści skali i redukuje koszty.

Obroty przemysłu obronnego

W 2024 r. obroty europejskiego przemysłu obronnego wyniosły 183,4 mld euro. To o 13,8% więcej niż w roku poprzednim.

Wszystkie trzy kluczowe sektory odnotowały tendencję wzrostową:

• aeronautyka wojskowa: 74,9 mld euro obrotu (+13,6%)
• sektor morski: 43,2 mld euro (+13,6%)
• sektor lądowy: 65,3 mld euro (+14,3%)

Wartość europejskiego eksportu wojskowego w 2024 r. wyniosła 60 mld euro, czyli o 2,1% więcej niż w 2023 r.

Zatrudnienie w sektorze obrony

W 2024 r. europejski przemysł obronny wyraźnie zwiększył zatrudnienie. Całkowita liczba miejsc pracy wyniosła 633 tys. To wzrost o 8,6% w porównaniu z rokiem poprzednim.

W sektorze aeronautyki wojskowej pracę znalazło około 240 tys. osób, a w sektorach lądowym i morskim przemysłu obronnego – łącznie 393 tys. osób.

Zasadniczą rolę w złożonych łańcuchach dostaw europejskiego sektora obrony odgrywają małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Obecnie w europejskim przemyśle obronnym działa ponad 2,5 tys. MŚP.

Źródła i metodologia

Wszystkie informacje dotyczące obrotów i zatrudnienia w sektorze obronności opierają się na danych liczbowych Europejskiego Stowarzyszenia Przemysłu Lotniczego, Przemysłu Bezpieczeństwa i Przemysłu Obronnego, do którego należy 20 państw UE, a także Zjednoczone Królestwo, Norwegia i Turcja. Dane liczbowe zostały zaokrąglone w górę lub w dół w celu uwzględnienia wahań kursów walutowych i różnych metod rachunkowości statystycznej.

Więcej:

• Fakty i liczby 2025 (Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Lotniczego, Kosmicznego, Przemysłu Bezpieczeństwa i Przemysłu Obronnego)

Więcej

• Unijne wsparcie wojskowe dla Ukrainy
• Stała współpraca strukturalna (PESCO)
• Współpraca UE–NATO
• „Strategiczny kompas” na rzecz bezpieczeństwa i obrony