Ουκρανία: Δήλωση του Ύπατου Εκπροσώπου, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας και της Σεβαστούπολης

Επτά χρόνια μετά την βίαιη παράνομη προσάρτηση της Αυτόνομης Δημοκρατίας της Κριμαίας και της Σεβαστούπολης από τη Ρωσική Ομοσπονδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να υποστηρίζει σταθερά την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει και εξακολουθεί να καταδικάζει αυτές τις πράξεις παραβίασης του διεθνούς δικαίου, οι οποίες συνεχίζουν να απειλούν άμεσα τη διεθνή ασφάλεια και έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή έννομη τάξη που διαφυλάσσει την εδαφική ακεραιότητα, την ενότητα και την κυριαρχία όλων των κρατών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει απόλυτα την οικεία πολιτική της μη αναγνώρισης, με περιοριστικά μέτρα και με συνεργασία στα διεθνή φόρουμ. Απευθύνει νέα έκκληση προς τα κράτη μέλη του ΟΗΕ να εξετάσουν τη σκοπιμότητα να λάβουν ανάλογα μέτρα μη αναγνώρισης, σύμφωνα με το ψήφισμα 68/262, της 27ης Μαρτίου 2014, της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αναγνωρίζει και δεν πρόκειται να αναγνωρίσει τη διεξαγωγή εκλογών από τη Ρωσική Ομοσπονδία στη χερσόνησο της Κριμαίας.

Η συνεχής στρατιωτικοποίηση της χερσονήσου από τη Ρωσική Ομοσπονδία, με πολλαπλές στρατιωτικές ασκήσεις και την κατασκευή πολεμικών πλοίων, εξακολουθεί να έχει αρνητικές συνέπειες στην κατάσταση της ασφάλειας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Κατά παράβαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, η Ρωσία έχει επιβάλει στους κατοίκους της Κριμαίας την ιθαγένεια και τη στρατολόγηση στις ένοπλες δυνάμεις της. Σύμφωνα με το ψήφισμα 75/29, της 7ης Δεκεμβρίου 2020, της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η Ευρωπαϊκή Ένωση υπενθυμίζει τις αρνητικές επιπτώσεις της παράνομης προσάρτησης στην περιφερειακή σταθερότητα, όπως καταδεικνύεται από την αδικαιολόγητη στρατιωτική βία που χρησιμοποίησε η Ρωσία έναντι της Ουκρανίας στις 25 Νοεμβρίου 2018. Επιπλέον, η Ρωσική Ομοσπονδία θα πρέπει να σταματήσει να αλλοιώνει τη δημογραφική δομή του πληθυσμού με τη μετεγκατάσταση δικού της άμαχου πληθυσμού στη χερσόνησο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδικάζει την κατασκευή της γέφυρας του Κερτς και το άνοιγμα τμήματος σιδηροδρομικής γραμμής χωρίς τη συγκατάθεση της Ουκρανίας. Τα μέτρα αυτά συνιστούν νέες προσπάθειες βίαιης ενσωμάτωσης της χερσονήσου που έχει προσαρτήσει παράνομα η Ρωσία, καθώς και μια ακόμη παραβίαση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας. Η ΕΕ αναμένει από τη Ρωσία να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη και ελεύθερη διέλευση όλων των πλοίων μέσω των στενών του Κερτς από και προς την Αζοφική θάλασσα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Οι παράνομοι περιορισμοί της διέλευσης στην περιοχή αυτή συνεχίζονται και έχουν αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις για τους λιμένες της Ουκρανίας στην Αζοφική θάλασσα, καθώς και την όλη περιοχή.

Μετά την παράνομη προσάρτηση από τη Ρωσική Ομοσπονδία, η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χερσόνησο της Κριμαίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά. Με βάση την ιστορική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της 14ης Ιανουαρίου 2021, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί τη Ρωσία να συμμορφωθεί απόλυτα προς το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, τα διεθνή πρότυπα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα σχετικά ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένου του ψηφίσματος 75/192 της 16ης Δεκεμβρίου 2020. Οι κάτοικοι της χερσονήσου υφίστανται συστηματικούς περιορισμούς των θεμελιωδών ελευθεριών τους, όπως της ελευθερίας έκφρασης, θρησκεύματος και πεποιθήσεων, της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και του δικαιώματος ειρηνικής συνάθροισης. Παρεμβάσεις και εκφοβισμοί παρεμποδίζουν το έργο των δημοσιογράφων, των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικηγόρων υπεράσπισης. Οι Τάταροι της Κριμαίας εξακολουθούν να υφίστανται απαράδεκτες διώξεις, πιέσεις και σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους. Οι Τάταροι της Κριμαίας, οι Ουκρανοί και όλες οι εθνοτικές και θρησκευτικές κοινότητες της χερσονήσου πρέπει να είναι ελεύθερες να διαφυλάξουν και να αναπτύξουν τον πολιτισμό, την παιδεία, την ταυτότητα και την πολιτισμική κληρονομιά τους, που σήμερα απειλούνται λόγω της παράνομης προσάρτησης. Οι συνεχείς καταστροφικές ενέργειες εις βάρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της χερσονήσου, όπως οι αρχαιολογικοί θησαυροί, τα έργα τέχνης, τα μουσεία και οι ιστορικοί χώροι, πρέπει να σταματήσουν.

Σύμφωνα με το ψήφισμα 75/192 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, οι περιφερειακοί και διεθνείς μηχανισμοί παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, πρέπει απαραιτήτως να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση στην Κριμαία και τη Σεβαστούπολη. Όλες οι εκκρεμείς υποθέσεις παραβίασης και καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως βίαιες εξαφανίσεις, βασανιστήρια και δολοφονίες, βία, πολιτικά υποκινούμενες διώξεις, διακρίσεις και παρενόχληση θα πρέπει να διερευνηθούν σε βάθος. Όλοι όσοι κρατούνται στη χερσόνησο της Κριμαίας και έχουν καταδικαστεί κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, μεταξύ των οποίων και ο Emir-Usein Kuku και οι πέντε συγκατηγορούμενοί του, ο Oleh Prykhodko και οι πρόσφατα καταδικασθέντες Enver Omerov, Riza Omerov και Ayder Dzhapparov, πρέπει να απελευθερωθούν αμέσως. Πρέπει να αρθεί η απαγόρευση των δραστηριοτήτων του Mejlis, αυτοδιοικούμενου φορέα των Τατάρων της Κριμαίας. Η Ρωσία οφείλει επίσης να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της περιβαλλοντική κατάστασης, η οποία έχει επιδεινωθεί σοβαρά μετά την παράνομη προσάρτηση.

Η ΕΕ εξαίρει τις διπλωματικές προσπάθειες που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της και θα μελετήσει συγκεκριμένες ιδέες της χώρας επί του θέματος, στο πλαίσιο της ισχύουσας πολιτικής μη αναγνώρισης.

Η παρούσα δήλωση εκδίδεται με αφορμή τη συμπλήρωση 7 ετών από την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας και της Σεβαστούπολης από τη Ρωσική Ομοσπονδία, τη μέρα μνήμης της οποίας τιμά η Ουκρανία στις 26 Φεβρουαρίου 2021.

Οι υποψήφιες χώρες Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, Μαυροβούνιο και Αλβανία¹⁾, οι χώρες της ΕΖΕΣ Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία, μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, καθώς επίσης η Ουκρανία, η Δημοκρατία της Μολδαβίας και η Γεωργία προσυπογράφουν την παρούσα δήλωση.

¹⁾ Η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία εξακολουθούν να συμμετέχουν στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.