Oekraïne – Verklaring van de hoge vertegenwoordiger namens de Europese Unie over de illegale inlijving van de Krim en van Sebastopol

Zeven jaar na de gewelddadige, illegale inlijving van de Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol door de Russische Federatie blijft de Europese Unie standvastig hechten aan de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen.

De Europese Unie herhaalt dat zij deze schending van het internationaal recht niet erkent en blijft veroordelen. Deze schending blijft een rechtstreeks gevaar voor de internationale veiligheid, met ernstige gevolgen voor de internationale rechtsorde die de territoriale integriteit, eenheid en soevereiniteit van alle staten beschermt.

De Europese Unie houdt vast aan de onverkorte uitvoering van haar beleid van niet‑erkenning, onder meer door middel van beperkende maatregelen en samen­werking in internationale fora. De Europese Unie roept de VN‑lidstaten andermaal op om zich te beraden op soortgelijke niet-erkennings­maatregelen volgens Resolutie 68/262 van de Algemene Vergadering van de VN van 27 maart 2014. De Europese Unie erkent de organisatie van verkiezingen door de Russische Federatie op het schiereiland de Krim niet, en zal dat nooit doen.

De toenemende militarisering van het schiereiland door de Russische Federatie, waaronder meerdere militaire oefeningen en de bouw van oorlogs­schepen, blijft de veiligheids­situatie in het Zwarte Zeegebied ondermijnen. Rusland heeft staatsburgerschap en dienstplicht in het leger aan de inwoners van de Krim opgedrongen, wat in strijd is met het internationaal humanitair recht. Conform Resolutie 75/29 van de Algemene Vergadering van de VN van 7 december 2020 herinnert de Europese Unie aan de negatieve gevolgen van de illegale inlijving voor de stabiliteit in de regio, zoals blijkt uit het ongerecht­vaardigd militair geweld van Rusland tegen Oekraïne op 25 november 2018. Voorts moet de Russische Federatie een einde maken aan het veranderen van de demografische structuur op het schiereiland door haar eigen burger­bevolking op het schiereiland te hervestigen.

De Europese Unie veroordeelt de bouw van de Kertsj-brug en de opening van een spoorweg­traject zonder toestemming van Oekraïne. Dit zijn nieuwe pogingen om het illegaal ingelijfde schiereiland in Rusland te integreren, en vormt een verdere schending van de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne. De EU verwacht van Rusland dat het ongehinderde en vrije doorvaart van alle schepen door de Straat van Kertsj naar en vanuit de Zee van Azov garandeert, conform het internationaal recht. De illegale beperkingen op die doorvaart blijven gehanteerd en hebben negatieve economische gevolgen voor de Oekraïense havens in de Zee van Azov en voor de hele regio.

Sinds de illegale inlijving door de Russische Federatie is de mensenrechten­situatie op de Krim aanzienlijk verslechterd. Gezien het historische besluit van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 14 januari 2021 roept de Europese Unie Rusland op het internationaal humanitair recht, de internationale mensenrechten­normen en de desbetreffende resoluties van de Algemene Vergadering van de VN, waaronder 75/192 van 16 december 2020, volledig na te leven. Inwoners van het schiereiland worden stelselmatig geconfronteerd met beperkingen van hun fundamentele vrijheden, zoals de vrijheden van meningsuiting, godsdienst of levensovertuiging en vereniging, en de vrijheid van vreedzame vergadering. Journalisten, mensenrechten­verdedigers en advocaten worden geconfronteerd met inmenging en intimidatie in hun werk. De Krim-Tataren worden nog steeds op onaanvaardbare wijze vervolgd en onder druk gezet, en hun rechten worden ernstig geschonden. De Krim‑Tataren, de Oekraïners en alle etnische en religieuze gemeenschappen op het schiereiland moeten hun cultuur, onderwijs, identiteit en tradities, die door de illegale inlijving worden bedreigd, in stand kunnen houden en tot ontwikkeling kunnen brengen. Destructieve acties tegen het cultureel erfgoed van het schiereiland, zoals archeologisch bezit, kunstwerken, musea of historische sites, die onverminderd voortduren, moeten worden gestaakt.

Conform Resolutie 75/192 van de Algemene Vergadering van de VN van 16 december 2020 is het cruciaal dat regionale en internationale mechanismen voor het monitoren van de mensenrechten en niet-gouvernementele mensenrechten­organisaties onbelemmerde toegang krijgen tot de Krim en Sebastopol. Alle aanhangige zaken in verband met mensen­rechten­schendingen, zoals gedwongen verdwijningen, foltering en executies, geweld, politiek gemotiveerde vervolgingen, discriminatie en intimidatie, moeten grondig worden onderzocht. Iedereen die op het schiereiland de Krim wordt vastgehouden en in strijd met het internationaal recht is veroordeeld, onder wie Emir-Usein Kuku en zijn 5 medegedaagden, Olech Prychodko, de onlangs veroordeelde Enver Omerov, Riza Omerov en Ajder Dzjapparov, moeten onmiddellijk in vrijheid worden gesteld. Het verbod op de activiteiten van de Mejlis, een autonoom bestuurs­orgaan van de Krim-Tataren, moet worden teruggedraaid. Rusland moet ook maatregelen nemen ter verbetering van de milieu­situatie, die sinds de illegale inlijving danig is verslechterd.

De EU is ingenomen met de diplomatieke inspanningen om de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen te herstellen, en zal zich beraden op concrete Oekraïense ideeën hierover, conform het gevestigde beleid van niet-erkenning.

Deze verklaring wordt uitgebracht naar aanleiding van het feit dat de Krim en Sebastopol 7 jaar geleden op illegale wijze werden ingelijfd door de Russische Federatie (door Oekraïne herdacht op 26 februari 2021).

De kandidaat-lidstaten de Republiek Noord-Macedonië, Montenegro en Albanië¹⁾, de EVA-landen IJsland, Liechtenstein en Noorwegen, die lid zijn van de Europese Economische Ruimte, alsmede Oekraïne, de Republiek Moldavië en Georgië, sluiten zich bij deze verklaring aan.

¹⁾ De Republiek Noord-Macedonië, Montenegro en Albanië blijven deelnemen aan het stabilisatie- en associatieproces.