Κανονισμός για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών: Συμφωνία του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου για την τόνωση της πράσινης βιομηχανίας της ΕΕ

Το παρόν δελτίο Τύπου τροποποιήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2024 ώστε να συμπεριληφθεί το τελικό κείμενο της προσωρινής συμφωνίας.

Σήμερα το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για τη θέσπιση πλαισίου μέτρων με σκοπό την ενίσχυση του οικοσυστήματος παραγωγής προϊόντων τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ευρώπης, γνωστού και ως «κανονισμού για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών». Σκοπός του κανονισμού είναι να δοθεί ώθηση στην χρήση βιομηχανικών τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα, αξιοποιώντας την ισχύ της ενιαίας αγοράς για την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της Ευρώπης στις πράσινες βιομηχανικές τεχνολογίες.

Στο πλαίσιο της σημερινής συμφωνίας, θα καταρτιστεί ενιαίος κατάλογος τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, με κριτήρια για την επιλογή στρατηγικών έργων στις τεχνολογίες που θα συμβάλουν περισσότερο στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Με τον κανονισμό για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών θέλουμε να στηρίξουμε τη βιομηχανία μας κατά τη μετάβασή της. Ο κανονισμός αυτός αποτελεί σημαντικό βήμα για τη δημιουργία του οικοσυστήματος που απαιτείται προκειμένου να δοθεί ώθηση στην παραγωγή καθαρών τεχνολογιών. Η Ευρώπη χάραξε την πορεία προς ένα καθαρότερο και βιώσιμο μέλλον για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ήρθε πλέον η στιγμή η Ευρώπη να ανακτήσει το προβάδισμα στην παγκόσμια σκηνή για τις καθαρές τεχνολογίες και να οικοδομήσει έναν ανταγωνιστικό, πράσινο βιομηχανικό τομέα που δημιουργεί θέσεις εργασίας.

Jo Brouns, Φλαμανδός Υπουργός Οικονομίας, Καινοτομίας, Απασχόλησης, Κοινωνικής Οικονομίας και Γεωργίας

Η συμβολή της βιομηχανίας στην κλιματική ουδετερότητα

Στόχος του κανονισμού είναι να καταστήσει λιγότερο απαιτητικούς τους όρους για επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες, απλουστεύοντας τις διαδικασίες αδειοδότησης και στηρίζοντας στρατηγικά έργα. Προτείνεται επίσης να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην αγορά για προϊόντα στρατηγικών τεχνολογιών, να ενισχυθούν οι δεξιότητες του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού σε αυτούς τους τομείς (ιδίως μέσω της δημιουργίας ακαδημιών της βιομηχανίας των μηδενικών καθαρών εκπομπών) και να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα για τον συντονισμό της δράσης της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.

Για την προώθηση της καινοτομίας, ο κανονισμός για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών προτείνει τη δημιουργία ευνοϊκών ρυθμιστικών πλαισίων για την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την επικύρωση καινοτόμων τεχνολογιών (γνωστών ως ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων).

Η πρόοδος που σημειώνεται ως προς τους στόχους του κανονισμού για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών θα μετράται βάσει δύο ενδεικτικών κριτηρίων αξιολόγησης: της επίτευξης του 40 % της παραγωγής που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών της ΕΕ σε προϊόντα στρατηγικής τεχνολογίας, αφενός, και της εξέλιξής τους σε σύγκριση με την παγκόσμια παραγωγή προϊόντων όπως οι ηλιακοί φωτοβολταϊκοί πίνακες, οι ανεμογεννήτριες, οι συσσωρευτές και οι αντλίες θερμότητας, αφετέρου. Η πρόταση θέτει επίσης ειδικό στόχο για τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, ως ετήσια ικανότητα έγχυσης τουλάχιστον 50 εκατομμυρίων τόνων που πρέπει να επιτευχθεί έως το 2030.

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

Η προσωρινή συμφωνία υποστηρίζει τους κύριους στόχους του κανονισμού για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών που προτάθηκαν από την Επιτροπή πριν από λιγότερο από ένα έτος, εισάγοντας παράλληλα αρκετές βελτιώσεις, όπως εξορθολογισμένους κανόνες για τις διαδικασίες έκδοσης αδειών κατασκευής, τη δημιουργία βιομηχανικών ζωνών μηδενικών καθαρών εκπομπών και μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τα κριτήρια για τις δημόσιες συμβάσεις και τους πλειστηριασμούς.

Πεδίο εφαρμογής και κατάλογος τεχνολογιών

Ο νέος κανονισμός αποσκοπεί στην παροχή ευκολότερων όρων και βεβαιότητας στους επενδυτές και τους φορείς υλοποίησης έργων παραγωγής τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα έργα που προσδιορίζονται ως έργα με μεγαλύτερες δυνατότητες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές θα επωφελούνται από ταχείες διαδικασίες αδειοδότησης για κατασκευή ή επέκταση και από καθοδήγηση όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν μεταξύ διαφορετικών πηγών ενέργειας, δεν θα υποχρεούνται να αναγνωρίζουν ως στρατηγικά τα έργα εκείνα που σχετίζονται με τεχνολογία που δεν είναι αποδεκτή ως μέρος του ενεργειακού τους μείγματος.

Ταχείες διαδικασίες αδειοδότησης

Η προθεσμία για την έκδοση άδειας κατασκευής ή επέκτασης μεγάλων έργων παραγωγής τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών (άνω του 1 GW), καθώς και εκείνων που δεν μετρούνται σε GW, θα είναι το πολύ 18 μήνες. Για μικρότερα έργα (κάτω του 1 GW), η προθεσμία για την έκδοση της άδειας θα είναι 12 μήνες. Για τα στρατηγικά έργα θα καθοριστούν συντομότερες προθεσμίες. Επιπλέον, και ανεξάρτητα από τις προθεσμίες, η διαδικασία θα διασφαλίζει ότι τα εν λόγω έργα είναι ασφαλή, προστατευμένα και περιβαλλοντικά βιώσιμα και ότι συμμορφώνονται με τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις ασφάλειας.

Βιομηχανικές ζώνες

Ο μελλοντικός κανονισμός θα προωθήσει την ανάπτυξη «ζωνών» επιτάχυνσης για μηδενικές καθαρές εκπομπές (περιοχές στις οποίες βρίσκονται διάφορες εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε μια συγκεκριμένη τεχνολογία). Οι εν λόγω ζώνες αποσκοπούν στη δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών βιομηχανικής δραστηριότητας μηδενικών καθαρών εκπομπών, ώστε να αυξηθεί η ελκυστικότητα της ΕΕ ως τόπου για παραγωγικές δραστηριότητες και να εξορθολογιστούν περαιτέρω οι διοικητικές διαδικασίες για τη δημιουργία παραγωγικής ικανότητας μηδενικών καθαρών εκπομπών. Θα συμβάλουν στην επαναβιομηχανοποίηση των περιφερειών.

Δημόσιες συμβάσεις

Οι κανόνες που διέπουν τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές θα αγοράζουν αγαθά, εργασίες και υπηρεσίες που σχετίζονται με στρατηγικές τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών είναι σχεδιασμένοι ώστε να διασφαλίζουν καλύτερα ότι οι απαιτήσεις είναι διαφανείς, εφαρμόσιμες και εναρμονισμένες και ότι ο εφοδιασμός της ΕΕ με τις εν λόγω τεχνολογίες είναι διαφοροποιημένος, διασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή ευελιξία για τις αναθέτουσες αρχές.

Με τη νομοθετική πράξη που συμφωνήθηκε σήμερα ρυθμίζεται η χρήση καθεστώτων που παρέχουν κίνητρα για την αγορά προϊόντων τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών και ορίζεται η συμβολή στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα στο πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Η συμβολή στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα θα αποτελεί ελάχιστη υποχρεωτική απαίτηση, ενώ η συμβολή στην ανθεκτικότητα θα εφαρμόζεται εάν υπάρχει εξάρτηση από τρίτη χώρα άνω του 50 % για συγκεκριμένη στρατηγική τεχνολογία μηδενικών καθαρών εκπομπών (ή για τις συνιστώσες της). Το κριτήριο αυτό θα εξεταστεί μόνο εάν η Επιτροπή έχει προηγουμένως αξιολογήσει για κάθε τεχνολογία το επίπεδο εξάρτησης από συγκεκριμένη τρίτη χώρα.

Εάν η εφαρμογή της απαίτησης συμβολής στην ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα έχει ως αποτέλεσμα δυσανάλογη διαφορά κόστους ή εάν δεν υποβληθούν κατάλληλες προσφορές ή αιτήσεις, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποφασίσουν να μην εφαρμόσουν τα εν λόγω κριτήρια.

Δημοπρασίες για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η προσωρινή συμφωνία ορίζει ότι, όταν ένα κράτος μέλος σχεδιάζει δημοπρασία για την εφαρμογή τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας, θα είναι σε θέση να εφαρμόζει τόσο κριτήρια προεπιλογής όσο και κριτήρια ανάθεσης που δεν σχετίζονται με τις τιμές, όπως η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η συμβολή στην καινοτομία ή η ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων. Τα εν λόγω κριτήρια θα πρέπει να εφαρμόζονται σε τουλάχιστον 30 % του όγκου που δημοπρατείται κάθε χρόνο ανά κράτος μέλος.

Η Επιτροπή θα καθορίζει τα κριτήρια για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων και τις δημοπρασίες και θα αναθεωρεί τον όγκο που τίθεται σε δημοπρασία βάσει αξιολόγησης της λειτουργίας του συστήματος.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει τώρα να προσυπογραφεί και να εκδοθεί τυπικά από τα δύο θεσμικά όργανα.

Γενικές πληροφορίες

Ο κανονισμός για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών είναι μία από τις τρεις βασικές νομοθετικές πρωτοβουλίες του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας, μαζί με τον κανονισμό για τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας των μηδενικών καθαρών εκπομπών και τη στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα.

Στα συμπεράσματά τους της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 2023, οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων κάλεσαν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καταλήξουν σύντομα σε συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, με σκοπό την οριστικοποίηση του νέου νομοθετήματος πριν από το τέλος του τρέχοντος νομοθετικού κύκλου.

Η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της στις 16 Μαρτίου 2023. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη θέση του στις 21 Νοεμβρίου 2023 και το Συμβούλιο καθόρισε τη γενική του προσέγγιση στις 7 Δεκεμβρίου 2023.

• Συμβιβαστικό τελικό κείμενο ενόψει συμφωνίας

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Βιομηχανική πολιτική της ΕΕ (γενικές πληροφορίες)
• Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γενικές πληροφορίες)