"We gebruiken cookies om uw browse-ervaring te verbeteren. Noodzakelijke cookies zijn nodig om essentiële functies van de website van de Raad te ondersteunen. Optionele cookies helpen ons om anonieme en geaggregeerde statistische overzichten op te stellen, om beter aan uw behoeften te voldoen.
Verordening nettonulindustrie: Raad en Parlement gaan voor verdere vergroening EU-industrie
Deze persmededeling is op 16 februari 2024 aangevuld met een link naar de definitieve tekst van het voorlopig akkoord.
De Raad en het Europees Parlement zijn tot een voorlopig akkoord gekomen om een maatregelenkader tot stand te brengen ter versterking van het Europese ecosysteem voor de productie van nettonultechnologieproducten (beter bekend als de verordening voor een nettonulindustrie). Doel is dat er meer nettonultechnologie wordt gebruikt in de industrie om de klimaatdoelen van de EU te halen. De kracht van de eengemaakte markt moet daarbij de leidersrol van Europa op het gebied van groene technologie in de industrie versterken.
Met dit akkoord komt er één enkele lijst van nettonultechnologieën, met selectiecriteria voor strategische projecten rond technologieën die het meeste bijdragen tot decarbonisatie.
Met de verordening voor een nettonulindustrie willen we onze industrie ondersteunen bij de transitie. De verordening is een belangrijke stap in de totstandbrenging van het ecosysteem om de productie van schone technologie op te schroeven. Europa opende de weg naar een schonere en duurzamere toekomst voor de Europese industrie. Nu is de tijd gekomen dat Europa ook wereldwijd weer het voortouw neemt wat schone technologie betreft, en een concurrerende en groene industriële sector opbouwt die werkgelegenheid schept.
Jo Brouns, Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale Economie en Landbouw
De bijdrage van de industrie aan klimaatneutraliteit
De verordening voor een nettonulindustrie moet de voorwaarden versoepelen om in groene technologie te investeren. Daarom worden de vergunningsprocedures vereenvoudigd en strategische projecten ondersteund. Ook moeten strategische technologische producten vlotter toegang krijgen tot de markt en moeten de vaardigheden van Europese werknemers in deze sectoren worden verbeterd (bijvoorbeeld via academies voor nettonultechnologie). Er moet tevens een platform komen om de EU-maatregelen op dit gebied te coördineren.
Om innovatie te bevorderen, worden gunstige regelgevingskaders voorgesteld om innovatieve technologieën te ontwikkelen, te testen en te valideren (zogeheten testomgevingen).
Vorderingen worden gemeten op basis van 2 indicatieve benchmarks: voldoende produceren om te voorzien in 40% van de vraag in de EU naar strategische technologische producten, en de ontwikkeling ervan ten opzichte van de wereldproductie voor producten als fotovoltaïsche zonnepanelen, windturbines, batterijen en warmtepompen. Ook wordt er een specifiek streefcijfer voor CO2-afvang en -opslag voorgesteld: in 2030 moet er jaarlijks minstens 50 miljoen ton kunnen worden geïnjecteerd in een geologische opslaglocatie.
Belangrijkste onderdelen van het akkoord
De Raad en het Parlement scharen zich achter de hoofddoelen van het voorstel dat de Commissie minder dan een jaar geleden indiende, en brengen er verscheidene verbeteringen in aan: gestroomlijnde procedures voor bouwvergunningen, nettonulindustrievalleien, en duidelijker criteria voor aanbestedingen en veilingen.
Toepassingsgebied en lijst van technologieën
De nieuwe verordening moet investeerders en projectpromotoren voor de productie van nettonultechnologie betere voorwaarden en meer zekerheid bieden. Bij projecten met een aantoonbaar groter decarbonisatiepotentieel gelden versnelde procedures voor bouw- en uitbreidingsvergunningen, en wordt advies verstrekt om financiering te verkrijgen.
Doordat de lidstaten kunnen kiezen tussen verschillende energiebronnen, zijn ze niet verplicht projecten rond een technologie die ze niet als onderdeel van hun energiemix aanvaarden als strategisch te erkennen.
Versnelde vergunningsprocedures
De termijn om een vergunning toe te kennen voor de bouw of uitbreiding van grote nettonulproductieprojecten (meer dan 1 gigawatt) en van projecten die niet in gigawatt worden gemeten, bedraagt hoogstens 18 maanden. Voor kleinere projecten (minder dan 1 gigawatt) is dat 12 maanden. De termijnen voor strategische projecten worden ingekort. Los van de termijnen zorgt de procedure er daarnaast voor dat de projecten veilig en ecologisch duurzaam zijn en dat ze voldoen aan de voorschriften op het gebied van milieu, maatschappij en veiligheid.
Industrievalleien
De nieuwe verordening bevordert de ontwikkeling van "valleien" voor versnelde uitrol van nettonultechnologie (gebieden waar zich meerdere bedrijven bevinden die zich bezighouden met een bepaalde technologie). Doel is clusters van industriële nettonulactiviteiten te creëren om de EU aantrekkelijker te maken als vestigingsplaats voor productieactiviteiten, en de administratieve procedures om nettonulproductiecapaciteit op te zetten verder te stroomlijnen. Dit moet bijdragen aan de herindustrialisering van de regio's.
Overheidsopdrachten
De regels die overheidsdiensten moeten volgen bij de aanbesteding van producten, werkzaamheden en diensten met betrekking tot nettonultechnologieën, zijn gebaseerd op transparante, uitvoerbare en geharmoniseerde voorschriften en moeten voor een gediversifieerde levering van die technologieën aan de EU zorgen. Tegelijkertijd bieden ze de aanbestedende diensten voldoende flexibiliteit.
Het akkoord reglementeert het gebruik van regelingen om de aankoop van producten met nettonultechnologie te stimuleren en bepaalt de duurzaamheids- en veerkrachtbijdragen bij aanbestedingsprocedures. De bijdrage op het gebied van milieuduurzaamheid wordt een verplichte minimumvereiste, terwijl de veerkrachtbijdrage zal worden toegepast bij een afhankelijkheid van derde landen van meer dan 50% voor een specifieke strategische nettonultechnologie (of componenten daarvan). Dit geldt alleen als de Commissie eerst voor elke technologie de mate van afhankelijkheid van een bepaald derde land heeft beoordeeld.
Indien de toepassing van deze bijdragen tot een buitensporig kostenverschil leidt of bij gebrek aan geschikte inschrijvingen of verzoeken, kunnen de aanbestedende diensten ervoor kiezen deze criteria niet toe te passen.
Veilingen voor de uitrol van hernieuwbare energiebronnen
Wanneer de lidstaten een veiling voor de uitrol van technologieën voor hernieuwbare energie organiseren, kunnen ze zowel voorselectie- als gunningscriteria toepassen die niet prijsgerelateerd zijn, zoals milieuduurzaamheid, bijdrage aan innovatie, of integratie van energiesystemen. Deze criteria moeten van toepassing zijn op minstens 30% van de jaarlijks geveilde hoeveelheid per lidstaat.
De Commissie bepaalt de aanbestedings- en veilingscriteria en herziet de geveilde hoeveelheid op basis van een beoordeling van de werking van het systeem.
Volgende stappen
Het voorlopig akkoord met het Europees Parlement moet nu door beide instellingen worden goedgekeurd en formeel worden aangenomen.
Achtergrond
De verordening voor een nettonulindustrie is een van de 3 wetgevingsinitiatieven van het industrieel plan voor de Green Deal om het concurrentievermogen van de Europese nettonulindustrie te versterken en de snelle transitie naar klimaatneutraliteit te ondersteunen. De andere 2 zijn de verordening kritieke grondstoffen en de hervorming van de opzet van de elektriciteitsmarkt.
In hun conclusies van 26 en 27 oktober 2023 vroegen de staatshoofden en regeringsleiders de Raad en het Europees Parlement om snel tot een akkoord te komen over de verordening voor een nettonulindustrie zodat deze wet nog in de huidige wetgevingscyclus kan worden aangenomen.
De Commissie diende op 16 maart 2023 haar voorstel in. Het Europees Parlement nam op 21 november 2023 zijn standpunt aan en de Raad bepaalde op 7 december 2023 zijn algemene oriëntatie.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
Met de verordening voor een nettonulindustrie willen we onze industrie ondersteunen bij de transitie. De verordening is een belangrijke stap in de totstandbrenging van het ecosysteem om de productie van schone technologie op te schroeven. Europa opende de weg naar een schonere en duurzamere toekomst voor de Europese industrie. Nu is de tijd gekomen dat Europa ook wereldwijd weer het voortouw neemt wat schone technologie betreft, en een concurrerende en groene industriële sector opbouwt die werkgelegenheid schept.