Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie (Energie), 4 maart 2024

Voornaamste resultaten

Voorzieningszekerheid en winterparaatheid

De ministers hebben gesproken over de stand van de voorzienings­zekerheid en de voorbereidingen voor de winter van 2024-2025. Zij bekeken hoe zowel individueel als collectief nieuwe prijsschokken kunnen worden voorkomen en de energiezekerheid kan worden versterkt, daarmee tevens de decarbonisatiedoelstellingen en de beoogde uitfasering van Russische fossiele brandstoffen realiserend.

Een aantal lidstaten benadrukte dat goed onderling verbonden energienetwerken cruciaal zijn voor de voorzieningszekerheid in tijden van crises, in de komende jaren nog meer dan nu al het geval is. In dat verband pleitten velen voor voldoende middelen voor de ontwikkeling van grensoverschrijdende energienetwerken.

Veel ministers riepen op tot onder meer uitfasering van de invoer van Russisch gas, diversificatie van de aanvoerroutes, vergroting van de energie-efficiëntie, verdere vraagvermindering en snellere elektrificatie, om zo de veerkracht te vergroten en de voorziening zeker te stellen.

• De energiesprong: hoe de EU-landen een door Rusland veroorzaakte crisis hebben doorstaan en de energievoorziening nieuw vormgeven (feature story)
• Energieprijzen en voorzienings­zekerheid (achtergrond­informatie)

De ministers hebben een politiek akkoord bereikt over de aanbeveling van de Raad tot voortzetting van gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag. Dit niet-bindende instrument moedigt de lidstaten aan zich te blijven inspannen voor vermindering van hun gasvraag met 15% (ten opzichte van de referentieperiode 1 april 2017 - 31 maart 2022), daarbij rekening houdend met specifieke omstandigheden.

• Gasleverings­zekerheid: lidstaten akkoord over aanbeveling om vrijwillige vraag­reductie­maatregelen te verlengen (pers­mededeling, 4 maart 2024)
• Raad keurt streefcijfer voor vermindering van gasvraag met 15% goed (persmededeling, 30 maart 2023)
• Raad neemt verordening aan over 15% gasbesparing voor deze winter (persmededeling, 5 augustus 2022)

We hebben sinds 2022 heel wat bereikt door als EU gecoördineerde maatregelen te treffen en snel te reageren op de energiecrisis als gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Het politieke akkoord van vandaag laat zien dat we voorbereid willen blijven op voorzienings­verstoringen en onze burgers en industrieën veilig de winter door willen helpen. Tinne Van der Straeten, Belgisch minister van Energie

Flexibiliteit als instrument voor de energietransitie

De ministers hebben verder nog van gedachten gewisseld over flexibiliteit als essentieel instrument voor de energietransitie en de ontkoppeling van Russische fossiele brandstoffen.

Zij benoemden de belangrijkste knelpunten voor de inzet van flexibiliteit als instrument en bekeken hoe met steunregelingen de markt kan worden gestimuleerd. Specifiek voor het niveau van individuele huishoudens bespraken zei de technische, regelgevende en economische belemmeringen voor flexibiliteit.

Verder gaven zij aan dat het voor grootschalige flexibiliteit onontbeerlijk is dat de industrie elektrificeert en dat er grensoverschrijdende interconnecties tot stand worden gebracht. Tot slot bespraken zij hoe flexibiliteit ook verwezenlijkt kan worden via mogelijke wijzigingen in de nationale tariefsystemen voor transmissie- en distributienetbeheerders naar aanleiding van de recente hervorming van de elektriciteitsmarkt.

• Hervorming van de elektriciteitsmarkt (achtergrondinformatie)

Zonne-energiesector in Europa

Tijdens de lunch bespraken de ministers de stand van de zonne-energiesector in Europa. Zij gaven bij die gelegenheid aan dat met zonne-energie een grote bijdrage kan worden geleverd aan de volledige uitfasering van Russische fossiele brandstoffen tegen 2027 (het REPowerEU-plan gaat ervan uit dat met zonne-energie 9 miljard m³ gas kan worden bespaard).

De ministers luisterden met grote interesse naar de uitleg van de genodigden van Solar Power Europe en de European Solar Manufacturing Council. Zij wezen erop dat zonne-energie in heel Europa en enorme vlucht heeft genomen en constateerden dat er volgens de Commissie nog grotere inspanningen nodig zijn.

Verder was er brede steun voor de ontwikkeling en uitvoering van maatregelen ter ondersteuning en opschaling van de Europese productie van zonne-energie. Daarbij zou de nadruk moeten liggen op innovatie en gerichte veilingen. Velen waarschuwden voor beperkende maatregelen tegen de invoer van zonne-energie.

Diversen

Onder 'diversen' informeerde de Commissie de ministers over de vooruitgang van de lidstaten bij de verwezenlijking van de energie- en klimaatdoelstellingen voor 2030.

• Fit for 55 (achtergrond­informatie)
• Klimaatverandering: wat onderneemt de EU? (achtergrond­informatie)

De Oekraïense minister van Energie, Herman Haloesjtsjenko, praatte de ministers (via videoconferentie) bij over de energiesituatie in Oekraïne.

De Litouwse delegatie riep de Europese Commissie op om te onderzoeken met welke dringende maatregelen en wetgevingsvoorstellen zij de uiterste termijn van 1 januari 2027 voor de uitfasering van de gasinvoer uit Rusland, met inbegrip van LNG, kan handhaven. Zij gaf daarbij aan dat dergelijke wetgeving de lidstaten de bevoegdheid moet geven om op nationaal niveau de nodige maatregelen te treffen.

De Oostenrijkse, Tsjechische, Hongaarse en Slowaakse energieministers verstrekten informatie over de gevolgen van de neutraliteitsheffing voor gasopslag en benadrukten de noodzaak van betere coördinatie op Europees niveau.

Tot slot nam de Raad zonder debat de A-punten van wetgevende en niet-wetgevende aard aan.