Meest recente EU-beleidsmaatregelen inzake klimaatverandering
De klimaattransitie is een topprioriteit voor de Europese Raad en de Raad van de EU. De lancering van de Europese Green Deal in december 2019 gaf het klimaatbeleid en de klimaatactie op EU‑niveau een nieuwe impuls.
Hieronder vindt u een overzicht van de meest recente wetgeving en beleidsinitiatieven van de EU inzake klimaat.
Klaar voor 55
Met het pakket "Klaar voor 55" stemt de EU haar klimaat-, energie- en vervoerwetgeving af op de EU‑klimaatdoelstellingen voor 2030 en 2030. Het pakket omvat onder meer:
- herziening van de EU-regeling voor de handel in emissierechten (ETS)
- verordening verdeling inspanningen
- richtlijnen hernieuwbare energie en energie-efficiëntie
- verordening landgebruik en bosbouw
- verordening CO2-uitstoot auto's en bestelwagens
Europese klimaatwet
Als onderdeel van de Europese Green Deal moet de Europese klimaatwet de doelstelling van een klimaatneutrale EU in 2050 in wetgeving omzetten. In december 2020 bereikten de EU‑ministers van Milieu een akkoord over een standpunt (algemene oriëntatie) over het Commissievoorstel voor een Europese klimaatwet, met onder meer een nieuwe EU‑doelstelling om de nettobroeikasgasemissies in 2030 met ten minste 55 % te reduceren ten opzichte van 1990. Dat had de Europese Raad op 10 en 11 december 2020 afgesproken.
In april 2021 bereikten de onderhandelaars van de Raad en het Europees Parlement een voorlopig politiek akkoord over de Europese klimaatwet. In juni 2021 nam de Raad zijn standpunt in eerste lezing aan, waarmee de aannemingsprocedure werd afgerond.
De Europese klimaatwet bevat de bindende doelstelling dat de netto-emissie van broeikasgassen (na aftrek van verwijderingen) in 2030 ten minste 55% lager moet zijn dan in 1990. De EU zal tevens proberen om uiterlijk in 2030 tot meer nettokoolstofputten te komen.
Deze verordening voorziet ook in de oprichting van een Europese wetenschappelijke adviesraad inzake klimaatverandering, die onafhankelijk wetenschappelijk advies zal geven en verslag zal uitbrengen over EU-maatregelen. Daarnaast zal er in de eerstkomende jaren een tussentijdse klimaatdoelstelling voor 2040 worden geformuleerd.
EU-strategie voor aanpassing aan klimaatverandering
In juni 2021 keurden de milieuministers conclusies goed waarin de nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering wordt onderschreven. Volgens die strategie moet de EU in 2050 een klimaatveerkrachtige samenleving zijn, die volledig is aangepast aan de onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering.
Maatregelen in die strategie:
- gerichtere gegevensverzameling en -uitwisseling voor betere toegang tot en uitwisseling van kennis over klimaateffecten
- op de natuur gebaseerde oplossingen om klimaatveerkracht op te bouwen en ecosystemen te beschermen
- integratie van de aanpassing aan klimaatverandering in het macro-economisch en fiscaal beleid
De conclusies geven de Commissie politieke sturing voor het uitvoeren van de strategie. Ook vormen ze een leidraad voor de indiening van een EU‑adaptatiemededeling in de aanloop naar de klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP26).
- Raad keurt nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan klimaatverandering goed (persmededeling, 10 juni 2021)
- Raad Milieu, 10 juni 2021
In april 2020 nam de Raad een verordening aan om het risico op watertekorten voor de irrigatie van landbouwgewassen te beperken. Deze regels moeten Europa helpen zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. De verordening strookt volledig met de circulaire economie en vergemakkelijkt het gebruik van gezuiverd stedelijk afvalwater voor landbouwirrigatie, zodat er meer water beschikbaar komt en voedseltekorten worden voorkomen.
CO2-uitstoot van vervoer
In april 2019 werden strengere emissiegrenswaarden voor auto’s en bestelwagens vastgesteld om ervoor te zorgen dat nieuwe voertuigen vanaf 2030 in vergelijking met 2021 gemiddeld minder CO2 uitstoten:
- auto's – 37,5 % minder CO2
- bestelwagens – 31 % minder CO2
Voor vrachtwagens en andere zware bedrijfsvoertuigen werden in juni 2019 limieten vastgelegd. Fabrikanten zullen verplicht zijn de CO2-uitstoot van nieuwe vrachtwagens (in vergelijking met 2019) terug te dringen met gemiddeld:
- 15 % vanaf 2025
- 30 % vanaf 2030
EU-emissiehandelssysteem
De EU wijzigde in februari 2018 de regels voor het ETS. Het systeem werd in 2005 opgezet, waarmee het de eerste belangrijke koolstofmarkt ter wereld was. Het is ook nu nog de grootste koolstofmarkt. Het zet een plafond op de hoeveelheid CO2 die de zware industrie en elektriciteitscentrales mogen uitstoten. De totale hoeveelheid toegestane emissies wordt aan ondernemingen uitgegeven in de vorm van vergunningen die kunnen worden verhandeld.
In december 2019 kwamen de EU en Zwitserland overeen om hun regelingen voor de handel in emissierechten aan elkaar te koppelen. Deze overeenkomst is gunstig voor beide partijen, aangezien de koppeling van "cap and trade"-systemen zorgt voor meer reductiemogelijkheden en voor een kostenefficiëntere emissiehandel.
Verdeling van de inspanningen
Broeikasgasemissies van sectoren die buiten het EU‑emissiehandelssysteem vallen, worden gereguleerd door de zogenaamde verordening inzake de verdeling van de inspanningen, die bindende streefcijfers voor de jaarlijkse broeikasgasemissiereducties door de lidstaten voor 2021‑2030 bevat.
De verordening moet ervoor zorgen dat deze sectoren bijdragen tot de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Het gaat onder meer over gebouwen, landbouw (niet-CO2-emissies), afvalbeheer en vervoer (zonder luchtvaart en internationale scheepvaart).
Landgebruik en bosbouw
In mei 2018 werd een akkoord bereikt over een nieuwe verordening voor een betere bescherming en een beter beheer van land en bossen. Door deze verordening zijn de broeikasgasemissies als gevolg van landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) nu opgenomen in het klimaat- en energiekader voor 2030.
Schone energie
Driekwart van de broeikasgasemissies van de EU wordt veroorzaakt door de productie en het verbruik van energie. De EU werkt aan het koolstofarm maken van de energiesector – een centraal element van de groene transitie.
In december 2020 nam de Raad conclusies aan over de strategie inzake hernieuwbare offshore-energie en de waterstofstrategie, die door de Commissie waren voorgesteld. In hun informele videoconferentie van dezelfde maand bespraken de EU‑ministers van Energie de integratie van energiesystemen.
De EU‑lidstaten moeten hun nationale energie- en klimaatplannen indienen en regelmatig bijwerken om verslag uit te brengen over hun bijdrage aan de doelstellingen inzake energie-efficiëntie en hernieuwbare energie en aan de emissiereductiedoelstellingen. Deze plannen werden ingevoerd in het kader van de strategie voor een energie-unie, en de eerste bestrijken de periode 2021‑2030.
De Raad nam ook verdere beleidsmaatregelen aan in verband met de strijd tegen klimaatverandering en in het kader van de Europese Green Deal-strategie. Het betreft onder meer het mechanisme voor een rechtvaardige transitie, de "van boer tot bord"-strategie, de biodiversiteitsstrategie en de Europese industriestrategie.
Het voortouw nemen inzake klimaatverandering
De EU is vastbesloten de wereldwijde strijd tegen klimaat verandering te leiden. De EU‑leiders onderschrijven de ambitieuze doelstelling om Europa uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te maken, conform de Overeenkomst van Parijs. Door in de komende decennia samen te werken willen de EU‑landen ervoor zorgen dat de broeikasgasuitstoot tot een minimum wordt beperkt en dat er maatregelen worden genomen om de resterende emissies te compenseren.