Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii (energia), 4 marca 2024

Główne wyniki

Bezpieczeństwo dostaw i gotowość na zimę

Ministrowie wymienili poglądy na temat stanu bezpieczeństwa dostaw i przygotowań do zimy 2024/2025. Rozmawiali między innymi o tym, jak uniknąć – indywidualnie i zbiorowo – nowych wstrząsów cenowych oraz wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne, przy jednoczesnym poszanowaniu ustalonych celów dekarbonizacyjnych i stopniowym wycofywaniu rosyjskich paliw kopalnych.

Zdaniem niektórych państw członkowskich jednym z zasadniczych elementów zapewniających bezpieczeństwo dostaw w czasie kryzysu były połączenia międzysystemowe i dobrze połączone sieci energetyczne. Według tych państw w nadchodzących latach znaczenie tych sieci i połączeń wzrośnie jeszcze bardziej. W tym kontekście wiele państw położyło nacisk na konieczność przeznaczenia wystarczających zasobów na zapewnienie rozwoju transgranicznych sieci energetycznych.

Wielu ministrów wezwało do stopniowego wycofywania się z importu rosyjskiego gazu, do dywersyfikacji dróg dostaw, zwiększenia efektywności energetycznej, dalszej wstrzemięźliwości energetycznej i przyspieszenia elektryfikacji. Są to ważne sposoby poprawy odporności i zapewnienia bezpieczeństwa dostaw.

• Skok cen energii: jak państwa UE poradziły sobie z kryzysem wywołanym przez Rosję i przekształcają dostawy energii (reportaż)
• Ceny energii i bezpieczeństwo dostaw (podsumowanie informacyjne)

Ministrowie osiągnęli porozumienie polityczne co do zalecenia Rady w sprawie kontynuowania skoordynowanych środków zmniejszających zapotrzebowanie na gaz. Ten niewiążący instrument zachęca państwa członkowskie do dalszych wysiłków na rzecz utrzymania swojego zapotrzebowania na gaz na poziomie o 15% niższym w porównaniu z okresem odniesienia (1 kwietnia 2017 – 31 marca 2022), przy jednoczesnym uwzględnieniu szczególnych okoliczności.

• Dobrowolne zmniejszanie zapotrzebowania na gaz: zgoda państw członkowskich na kontynuowanie środków (komunikat prasowy z 4 marca 2024)
• Rada formalnie zatwierdza cel zmniejszenia zapotrzebowania na gaz o 15% (komunikat prasowy z 30 marca 2023 r.)
• Rada przyjmuje rozporządzenie, by tej zimy zmniejszyć o 15% zapotrzebowanie na gaz (komunikat prasowy z 5 sierpnia 2022)

Od 2022 r. osiągnęliśmy duży postęp – przyjęliśmy w UE skoordynowane środki i szybko zareagowaliśmy na kryzys energetyczny spowodowany rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie. Dzisiejsze porozumienie polityczne pokazuje, że nadal chcemy być przygotowani na wypadek zakłóceń w dostawach i zagwarantować naszym obywatelom i przemysłowi bezpieczną zimę. Tinne Van der Straeten, belgijska minister energetyki

Elastyczność jako narzędzie transformacji energetycznej

Ministrowie wymienili też poglądy na temat elastyczności jako jednego z podstawowych narzędzi transformacji energetycznej, które umożliwiłoby też uniezależnienie od rosyjskich paliw kopalnych.

Wskazali najważniejsze przeszkody w wykorzystaniu elastyczności, a także możliwe zachęty za pośrednictwem systemów wsparcia. Omówili bariery techniczne, regulacyjne i gospodarcze utrudniające pełne wykorzystanie elastyczności na poziomie indywidualnych gospodarstw domowych.

Ponadto za środki stosowania elastyczności na dużą skalę uznali elektryfikację przemysłu i transgraniczne połączenia międzysystemowe. Podsumowując dyskusję, wymienili również poglądy na temat ewentualnych zmian w krajowych systemach taryf dla operatorów sieci przesyłowych i dystrybucyjnych w następstwie niedawnej reformy rynku energii elektrycznej. Zmiany te mogłyby być jednym ze sposobów zachęcania do elastyczności.

• Reforma rynku energii elektrycznej (podsumowanie informacyjne)

Sektor energii słonecznej w Europie

Podczas obiadu ministrowie rozmawiali o stanie sektora energii słonecznej w Europie. Omówili istotny wkład, jaki fotowoltaika może wnieść w uniezależnienie od rosyjskich paliw kopalnych do 2027 r. – plan REPowerEU przewiduje, że te dodatkowe moce wyeliminują w UE zużycie 9 mld m³ gazu ziemnego rocznie.

Ministrowie zapoznali się z prezentacjami zaproszonych gości z Solar Power Europe i Europejskiej Rady ds. Produkcji Słonecznej (ESMC). Zwrócili uwagę na imponujące tempo wdrażania fotowoltaiki w całej Europie, odnotowując jednocześnie, że zdaniem Komisji – wiele pozostaje do zrobienia.

Ministrowie szeroko poparli też opracowanie i realizację działań w celu wsparcia i zwiększenia skali europejskiej produkcji energii słonecznej, m.in. poprzez skupienie się na innowacjach i ukierunkowanych aukcjach, przy czym wielu z nich ostrzegło przed wprowadzeniem ograniczeń dotyczących importu fotowoltaiki.

Sprawy różne

W punkcie „Sprawy różne” Komisja poinformowała ministrów o postępach państw członkowskich w realizacji celów na 2030 r. w dziedzinie energii i klimatu.

• „Gotowi na 55” (podsumowanie informacyjne)
• Zmiana klimatu: co robi UE? (podsumowanie informacyjne)

Ministrowie wysłuchali też informacji o sytuacji energetycznej w Ukrainie, które przedstawił ukraiński minister energii Herman Hałuszczenko (połączony zdalnie).

Delegacja litewska wezwała Komisję Europejską, by rozważyła wszelkie możliwości podjęcia pilnych działań i przedstawiła niezbędne wnioski ustawodawcze w celu wdrożenia najpóźniej do 1 stycznia 2027 r. terminu wycofywania się z importu gazu, w tym LNG z Rosji. Jednocześnie delegacja Litwy podkreśliła, że takie przepisy powinny uprawniać państwa członkowskie do podejmowania na szczeblu krajowym środków niezbędnych do dotrzymania tego terminu.

Ministrowie energetyki Austrii, Czech, Słowacji i Węgier przedstawili informacje na temat skutków opłaty neutralizacyjnej w odniesieniu do magazynowania gazu. Zasygnalizowali również potrzebę lepszej koordynacji na szczeblu europejskim.

Rada przyjęła też (bez przeprowadzania dyskusji) punkty wymienione w wykazach punktów A – ustawodawczych i nieustawodawczych.