Opmerkingen van voorzitter Donald Tusk na de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders, 23/09/2015

Goedenavond, 

Mijn doelstelling voor deze top was een eind te maken aan het elkaar openlijk met de vinger wijzen, door een eerlijk debat tot stand te brengen tussen de leiders over de aard van het probleem en mogelijk oplossingen. De tweede doelstelling was het eens te worden over kortetermijnmaatregelen die moeten worden genomen vóór onze reguliere Europese Raad over migratie, over 3 weken. 

Vanavond was de bespreking gebaseerd op feiten, niet op emoties. In Syrië zijn er 8 miljoen ontheemden en ongeveer 4 miljoen Syriërs hebben hun toevlucht in de buurlanden gezocht. Het gaat om miljoenen potentiële vluchtelingen die Europa proberen te bereiken vanuit Syrië alleen al. En dan heb je nog Irak, Afghanistan, Eritrea en andere plekken. Onlangs heb ik vluchtelingenkampen bezocht in Turkije en Jordanië, en daar heb ik maar één boodschap opgevangen, namelijk "wij zijn vastbesloten Europa te bereiken". Het is duidelijk dat de grootste golf van vluchtelingen en migranten nog moet komen. Daarom moeten wij het opendeurenbeleid bijsturen. De aandacht moet nu uitgaan naar de goede bescherming van onze buitengrenzen, en naar externe bijstand aan vluchtelingen en onze naburige landen. 

De leiders zijn daarom overeengekomen meer hulp te bieden aan Libanon, Jordanië, Turkije en andere landen in de regio. Meer bijstand zal worden verleend in ruil voor versterkte samenwerking. Er zal ten minste € 1 miljard extra vrij worden gemaakt voor hulp aan de vluchtelingen in de regio via het UNHCR en het Wereldvoedselprogramma. Hierbij wil ik de leiders danken die zijn ingegaan op mijn verzoek van afgelopen vrijdag, en die het Wereldvoedselprogramma al extra geld hebben aangeboden. 

De EU-leiders waren het er tevens over eens dat er een eind moet komen aan de huidige chaos aan onze buitengrenzen. Een goed beheer van en goede controle aan onze buitengrenzen is onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Het zou oneerlijk zijn om Italië en Griekenland, of andere landen, alle lasten te laten dragen. Daarom zijn wij allen overeengekomen op elke mogelijke wijze hulp te bieden, met inbegrip van samenwerking inzake "hotspots". Geen onbelangrijke verwezenlijking als je weet dat enkele dagen geleden de hotspots nog een erg omstreden onderwerp leken. Vandaag hebben wij een goed debat gevoerd, waarbij alle leiders in een geest van samenwerking overeenkwamen dat uiterlijk eind november hotspots zullen worden opgezet. 

De vandaag overeengekomen maatregelen zullen geen einde aan de crisis maken. Maar het zijn stuk voor stuk noodzakelijke stappen in de goede richting. Wij verwachten dat al veel werk zal zijn verzet voordat wij weer bijeenkomen voor de Europese Raad van oktober. Vanavond was er de consensus dat wij zo niet verder kunnen. Zonder wijziging van het huidige model zal het Schengengebied alleen nog in theorie bestaan. 

Jean-Claude zal nu de verschillende maatregelen die moeten worden getroffen nader toelichten. Maar eerst wil ik hem en met name zijn team nog bedanken voor hun enorme inspanningen in de afgelopen weken. Jullie hulp was zeer tastbaar vandaag.

Ik dank u.