De burgers beschermen tegen kwikverontreiniging

Op 25 april 2017 heeft de Raad een verordening aangenomen over de antropogene uitstoot en lozing van kwik en kwikverbindingen in lucht, water en bodem.

Kwik is een zeer giftige stof die wereldwijd een ernstig risico vormt voor de menselijke gezondheid en het milieu, onder meer omdat de verbinding methylkwik voorkomt in vis en zeevruchten, ecosystemen en in het wild levende dieren.

De nieuwe verordening biedt een hoge mate van bescherming en beperkt verontreiniging als gevolg van activiteiten en processen die met kwik te maken hebben.

Daartoe bevat de verordening maatregelen en voorwaarden op EU-niveau voor de controle op en de beperking van:

• het gebruik en de opslag van, en de handel in kwik, kwikverbindingen en kwikmengsels;
• de productie en het gebruik van, en de handel in kwikhoudende producten;
• het gebruik van kwik in tandheelkundig amalgaam;
• alsmede voor een goed beheer van kwikafval.

Activiteiten zoals kwikmijnbouw, het gebruik van kwik in producten en industriële processen, ambachtelijke en kleinschalige goudwinning, steenkoolverbranding en het beheer van kwikafval, kunnen leiden tot de uitstoot en lozing van deze gevaarlijke stof, met risico's voor de gezondheid en het milieu tot gevolg.

Achtergrond en volgende stappen

De Commissie heeft haar voorstel, waarmee tevens Verordening (EG) nr. 1102/2008 wordt ingetrokken, op 2 februari 2016 gepresenteerd.

Op 14 maart 2017 heeft het Europees Parlement zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld. Nu de Raad dit standpunt heeft goedgekeurd kan de verordening, na ondertekening door zowel de voorzitter van het Europees Parlement als de voorzitter van de Raad, worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. De inwerkingtreding volgt dan 20 dagen na de bekendmaking.

De nieuwe regels verschaffen een grotere juridische duidelijkheid en zijn transparanter. Zij zijn van toepassing vanaf 1 januari 2018 en komen in de plaats van Verordening (EG) nr. 1102/2008.

Internationale dimensie: het Verdrag van Minamata

Kwik kan lange afstanden afleggen zodra het wordt uitgestoten en geloosd in lucht of water. Daarom kan de EU de bescherming van haar burgers tegen de negatieve gezondheidseffecten van kwik niet alleen waarborgen. Kwikverontreiniging moet dus ook internationaal worden aangepakt.

Met het oog daarop bevat de nieuwe verordening bepalingen op grond waarvan de Unie en haar lidstaten het Verdrag van Minamata inzake kwik kunnen goedkeuren, bekrachtigen en uitvoeren. Tevens wordt ervoor gezorgd dat het EU-recht in overeenstemming is met dit Verdrag.

Het Verdrag van Minamata, dat op 10 oktober 2013 in Kumamoto (Japan) is aangenomen, is een juridisch bindend verdrag met een regelgevingskader voor de wereldwijde beperking van verontreiniging door kwik. De bekrachtiging ervan door de ondertekenende staten en regionale organisaties is momenteel aan de gang. De EU en haar lidstaten hebben zich ertoe verplicht het Verdrag te bekrachtigen, en daartoe worden nu de nodige stappen ondernomen.

• Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende kwik, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1102/2008
• Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende kwik (EP-standpunt in 1e lezing)
• Commissievoorstel
• Minamata Convention website