Ochrona przed zanieczyszczeniem rtęcią

25 kwietnia 2017 r. Rada przyjęła rozporządzenie o antropogenicznych emisjach i uwolnieniach rtęci i związków rtęci do atmosfery, wody i gruntu.

Rtęć to bardzo toksyczna substancja stwarzająca poważne i powszechne zagrożenie dla zdrowia i środowiska. Jej związek, metylortęć, obecny jest w rybach i owocach morza oraz w ekosystemach i organizmach dzikiej fauny i flory.

Nowe przepisy zapewnią wyższy poziom ochrony zdrowia i środowiska i zredukują zanieczyszczenie powodowane działaniami i procesami wykorzystującymi rtęć.

W tym celu w rozporządzeniu przewidziano wprowadzenie na szczeblu UE środków i warunków, które umożliwią kontrolę i ograniczenie:

• stosowania i przechowywania rtęci, związków i mieszanin rtęci oraz handlu nimi
• produkcji i stosowania produktów z dodatkiem rtęci oraz handlu nimi
• stosowania rtęci w amalgamacie stomatologicznym
• oraz zapewnienie właściwej gospodarki odpadami rtęciowymi.

Działalność taka jak wydobycie rtęci, stosowanie jej w produktach i procesach przemysłowych, tradycyjne wydobycie i przetwarzanie złota na małą skalę, spalanie węgla oraz gospodarowanie odpadami rtęciowymi może być źródłem emisji i uwolnień tej niebezpiecznej substancji zagrażających zdrowiu i środowisku.

Kontekst i co dalej?

Nowy akt Komisja zaproponowała 2 lutego 2016 r. Uchyla on rozporządzenie (WE) nr 1102/2008.

14 marca 2017 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko w pierwszym czytaniu. Teraz po zatwierdzeniu stanowiska przez Radę rozporządzenie podpiszą przewodniczący obu instytucji. Następnie zostanie ono opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wejdzie w życie 20 dni później.

Nowe przepisy zapewnią większą jasność prawa i przejrzystość. Zaczną być stosowane od 1 stycznia 2018 r. i zastąpią rozporządzenie (WE) nr 1102/2008.

Zasięg międzynarodowy: konwencja z Minamaty

Rtęć wyemitowana i uwolniona do atmosfery lub wody może przemieścić się daleko. Dlatego też UE nie jest w stanie sama zagwarantować swoim obywatelom ochrony przed negatywnym wpływem tej substancji na zdrowie. Z zanieczyszczeniem rtęcią należy walczyć na szczeblu międzynarodowym.

W nowym rozporządzeniu zajęto się tą kwestią i zamieszczono przepisy, które pozwolą Unii i jej państwom członkowskim na zatwierdzenie, ratyfikację i wdrożenie Konwencji z Minamaty w sprawie rtęci. Zadbano też o to, by prawo UE było zgodne z tą konwencją.

Konwencja z Minamaty, przyjęta 10 października 2013 r. w Kumamoto (Japonia), jest prawnie wiążącą umową stanowiącą ramy regulacyjne globalnego ograniczania zanieczyszczenia rtęcią. Obecnie trwa jej ratyfikacja przez sygnatariuszy: państwa i organizacje regionalne. UE i jej państwa członkowskie zobowiązały się do ratyfikacji, a niezbędne procedury są w toku.

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rtęci i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1102/2008
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rtęci (stanowisko PE w pierwszym czytaniu)
• Wniosek Komisji
• Minamata Convention website