Jak UE finansuje drogę ku neutralności klimatycznej?
Państwa UE zobowiązały się do 2050 r. osiągnąć neutralność klimatyczną. Transformacja ekologiczna będzie wymagać olbrzymich inwestycji.
UE i jej państwa członkowskie zarezerwowały na ten cel niemal 660 mld EUR w obecnym wieloletnim budżecie. Ponadto na działania klimatyczne przeznaczana jest również część dochodów z aukcji uprawnień do emisji. Pieniądze będą rozdzielone za pośrednictwem szeregu funduszy ukierunkowanych na różne aspekty transformacji ekologicznej. UE wspiera także prywatne inwestycje w technologie, dzięki którym europejska gospodarka staje się bardziej ekologiczna.
Jak UE finansuje drogę ku neutralności klimatycznej?
UE i jej państwa członkowskie uwzględniają kwestię klimatu w swoich wydatkach. Infografika przedstawia unijne fundusze i narzędzia wykorzystywane do rozdziału znacznej części budżetu UE wraz z częścią dochodów z aukcji uprawnień do emisji.
34% – czyli niemal 658 mld EUR – z budżetu UE na lata 2021–2027 oraz z instrumentu odbudowy Next Generation EU zostanie przeznaczonych na działania klimatyczne (w tym 275,7 mld EUR z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz 93,5 mld EUR z Funduszu Spójności i Funduszu Rozwoju Regionalnego). Na działania klimatyczne przeznaczona zostanie także część dochodów z aukcji uprawnień do emisji.
Nie pozostawiać nikogo w tyle
Społeczny Fundusz Klimatyczny
Co najmniej 86,7 mld EUR w latach 2026–2032 na wsparcie obywateli i firm najbardziej odczuwających skutki nowego systemu handlu emisjami dotyczącego budynków, transportu drogowego i paliw dla dodatkowych sektorów.
Fundusz będzie finansowany z dochodów ze sprzedaży uprawnień w ramach zarówno obecnego, jak i nowego systemu handlu emisjami.
Mechanizm sprawiedliwej transformacji
Około 55 mld EUR na zaradzenie społeczno-gospodarczym skutkom transformacji ekologicznej – wsparcie dla regionów, sektorów i pracowników w najtrudniejszej sytuacji.
Trzy filary:
1. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji
19,7 mld EUR mających wygenerować ponad 27 mld EUR inwestycji w następujących dziedzinach:
- wydajne inwestycje w MŚP i tworzenie nowych firm
- badania i rozwój, innowacje cyfrowe i konektywność
- czysta i odnawialna energia
- gospodarka o obiegu zamkniętym i renaturalizacja terenu
- szkolenie pracowników i bezrobotnych
- edukacja i włączenie społeczne.
2. System sprawiedliwej transformacji w ramach InvestEU
Specjalna gwarancja budżetowa mająca wygenerować do 15 mld EUR inwestycji w najbardziej dotkniętych regionach.
3. Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego
- 1,3 mld EUR dotacji z budżetu UE
- 6–8 mld EUR pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI).
Cel: zwiększyć do 15,3 mld EUR inwestycje sektora publicznego w potrzeby rozwojowe regionów.
Fundusz Modernizacji
W latach 2021‒2030 około 57 mld EUR dla 10 państw członkowskich o niskim dochodzie z przeznaczeniem na:
- energię odnawialną
- efektywność energetyczną
- magazynowanie energii
- sieci energetyczne
- sprawiedliwą transformację w regionach zależnych od węgla.
(Dokładna kwota zależy od opłaty emisyjnej. Wartość obliczona na podstawie 75 EUR/tCO2).
Fundusz Modernizacji jest finansowany z aukcji uprawnień do emisji w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS): na początek 2% ogółu uprawnień na lata 2021‒2030.
Od stycznia 2021 r. wykorzystano 12,65 mld EUR na wsparcie ponad 170 projektów w 10 krajach.
Promowanie innowacji oraz badań i rozwoju
„Horyzont Europa”
93,5 mld EUR za pośrednictwem kluczowego unijnego programu finansowania badań naukowych i innowacji. 35% środków na projekty związane z klimatem, by:
- przeciwdziałać zmianie klimatu
- osiągnąć oenzetowskie cele zrównoważonego rozwoju
- stymulować konkurencyjność i wzrost UE.
Fundusz Innowacji
W latach 2020–2030 około 40 mld EUR na innowacyjne technologie niskoemisyjne, w tym:
- technologie i procesy w sektorach energochłonnych
- wychwytywanie, użycie i składowanie dwutlenku węgla
- odnawialne źródła energii
- magazynowanie energii.
Fundusz Innowacji jest finansowany ze sprzedaży aukcyjnej około 530 mln uprawnień do emisji w ramach EU ETS. Dokładna kwota zależy od opłaty emisyjnej. Wartość obliczona na podstawie 75 EUR/tCO2).
Ochrona środowiska
Program LIFE na rzecz środowiska i klimatu
5,4 mld EUR w latach 2021‒2027 na wsparcie projektów i działań obejmujących:
- przyrodę i bioróżnorodność
- gospodarkę o obiegu zamkniętym i jakość życia
- łagodzenie zmiany klimatu i adaptację
- przechodzenie na czystą energię.
Poza UE
UE i jej państwa członkowskie są największym na świecie publicznym sponsorem działań klimatycznych. W 2023 r. przeznaczono na ten cel prawie 36,3 mld EUR (28,6 mld ze źródeł publicznych i 7,2 mld środków prywatnych). Ma to pomóc krajom rozwijającym się:
- redukować emisje
- budować odporność na skutki zmiany klimatu.
Ostatnia aktualizacja: 13 listopada 2024