Πώς χρηματοδοτεί η ΕΕ τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα;
Οι χώρες της ΕΕ έχουν δεσμευτεί να επιτύχουν κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Η υλοποίηση της πράσινης μετάβασης θα απαιτήσει τεράστιες επενδύσεις.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν εξασφαλίσει σχεδόν 660 δισ. ευρώ για τον σκοπό αυτό στον τρέχοντα πολυετή προϋπολογισμό. Επιπλέον, μέρος των εσόδων που προέρχονται από τον εκπλειστηριασμό δικαιωμάτων του ΣΕΔΕ δαπανάται επίσης σε δράσεις για το κλίμα. Τα χρήματα θα διατεθούν μέσω διαφόρων ταμείων που προορίζονται για διάφορες πτυχές της πράσινης μετάβασης. Επιπλέον, η ΕΕ παρέχει κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες που συμβάλλουν στην πράσινη οικονομία της Ευρώπης.
Πώς χρηματοδοτεί η ΕΕ τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα;
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της ενσωματώνουν δράσεις για το κλίμα στις δαπάνες τους. Αυτό το ενημερωτικό γράφημα παρουσιάζει τα κονδύλια και τα εργαλεία της ΕΕ που χρησιμοποιούνται για τη διανομή ενός σημαντικού μεριδίου του προϋπολογισμού της ΕΕ, μαζί με τμήμα των εσόδων από τον εκπλειστηριασμό των δικαιωμάτων του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ).
Ένα ποσοστό 34 % —δηλαδή σχεδόν 658 δισ. ευρώ— από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 και από το μέσο ανάκαμψης Next Generation EU έχει δαπανηθεί ή θα δαπανηθεί σε δράσεις για το κλίμα (μεταξύ των οποίων 275,7 δισ. ευρώ από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και 93,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Συνοχής και από το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης). Τμήμα των εσόδων από τα δικαιώματα του ΣΕΔΕ θα δαπανηθεί επίσης σε δράσεις για το κλίμα.
Κανείς δεν μένει πίσω
Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα
Τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2026-2032 για την ενίσχυση ανθρώπων και επιχειρήσεων που θα υποστούν τις σημαντικότερες επιπτώσεις από την εισαγωγή του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και τα καύσιμα για πρόσθετους τομείς.
Το Ταμείο θα χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα της πώλησης των δικαιωμάτων στο πλαίσιο τόσο του ισχύοντος όσο και του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών.
Μηχανισμός δίκαιης μετάβασης
Περίπου 55 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών της πράσινης μετάβασης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι περιφέρειες, οι βιομηχανικοί κλάδοι και οι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις.
Τρεις πυλώνες:
1. Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης
19,7 δισ. ευρώ αναμένεται ότι θα κινητοποιήσουν περισσότερα από 27 δισ. ευρώ σε επενδύσεις σχετικές με:
- παραγωγικές επενδύσεις σε ΜμΕ και δημιουργία νέων εταιρειών
- Ε&Α, ψηφιακή καινοτομία και συνδεσιμότητα
- καθαρή και ανανεώσιμη ενέργεια
- ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας και της αποκατάστασης γαιών
- επαγγελματική επιμόρφωση εργαζομένων και αιτούντων εργασία
- δραστηριότητες στους τομείς της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ένταξης
2. Καθεστώς δίκαιης μετάβασης στο πλαίσιο του InvestEU
Ειδικό καθεστώς εγγυήσεων από τον προϋπολογισμό του InvestEU για κινητοποίηση επενδύσεων ύψους μέχρι 15 δισ. ευρώ στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο.
3. Δανειακός μηχανισμός του δημόσιου τομέα
- 1,3 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ
- 6-8 δισ. ευρώ σε δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)
Σκοπός: να αυξηθούν οι επενδύσεις του δημόσιου τομέα για τις ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης έως το ύψος των 15,3 δισ. ευρώ.
Ταμείο Εκσυγχρονισμού
Μεταξύ 2021 και 2030, περίπου 57 δισ. ευρώ κατανέμονται στα 10 οικονομικά ασθενέστερα κράτη μέλη με σκοπό να δαπανηθούν σε:
- ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- ενεργειακή απόδοση
- αποθήκευση ενέργειας
- ενεργειακά δίκτυα
- δίκαιη μετάβαση σε εξαρτημένες από τον άνθρακα περιοχές
(το ακριβές ποσό εξαρτάται από την τιμή των ανθρακούχων εκπομπών. Υπολογισμός βασιζόμενος σε 75 ευρώ/tCO2)
Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού χρηματοδοτείται μέσω του εκπλειστηριασμού δικαιωμάτων βάσει του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ), αρχικά του 2% των συνολικών δικαιωμάτων εκπομπών για την περίοδο 2021-2030.
Από τον Ιανουάριο του 2021, 12,65 δισ. ευρώ εκταμιεύθηκαν για την ενίσχυση 170 και πλέον έργων σε δέκα χώρες.
Τόνωση της καινοτομίας και της Ε&Α
Ορίζων Ευρώπη
93,5 δισ. ευρώ μέσω του κυριότερου χρηματοδοτικού προγράμματος της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία. 35% των κονδυλίων προορίζονται για έργα σχετικά με το κλίμα:
- αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
- επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ
- τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της μεγέθυνσης της ΕΕ
Ταμείο Καινοτομίας
Μεταξύ 2020 και 2030, περίπου 40 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται:
- τεχνολογίες και διεργασίες σε ενεργοβόρες βιομηχανίες
- δέσμευση, χρησιμοποίηση και αποθήκευση άνθρακα
- ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- αποθήκευση ενέργειας
Το Ταμείο Καινοτομίας χρηματοδοτείται μέσω του εκπλειστηριασμού περίπου 530 εκατομμυρίων δικαιωμάτων βάσει του ΣΕΔΕ. Το ακριβές ποσό εξαρτάται από την τιμή των ανθρακούχων εκπομπών. Υπολογισμός με βάση τα 75 ευρώ/tCO2.
Προστασία του περιβάλλοντος
LIFE – Πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα
5,4 δισ. ευρώ μεταξύ 2021 και 2027 για την ενίσχυση έργων και δράσεων που αφορούν:
- φύση και βιοποικιλότητα
- κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής
- μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή
- μετάβαση σε καθαρή ενέργεια
Πέραν της ΕΕ
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι οι σημαντικότεροι χορηγοί δημόσιας χρηματοδότησης για το κλίμα στον κόσμο. Πάνω από 36 δισ. ευρώ το 2023 (28,6 δισ. από δημόσιες πηγές και 7,2 δισ. ιδιωτική χρηματοδότηση). Αυτό θα βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες:
- να μειώσουν τις εκπομπές
- να αναπτύξουν ανθεκτικότητα κατά των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής
Τελευταία ενημέρωση: 31 Ιανουαρίου 2025