Hoe financiert de EU de transitie naar klimaatneutraliteit?
De EU-landen hebben zich ertoe verbonden om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te realiseren. Om de groene transitie waar te maken, zijn enorme investeringen nodig.
De EU en de lidstaten hebben hiervoor in de huidige meerjarige begroting bijna € 660 miljard vrijgemaakt. Een deel van de inkomsten uit het veilen van ETS-emissierechten zal ook aan klimaatactie worden besteed. Het geld zal worden verdeeld via een aantal fondsen die gericht zijn op verschillende aspecten van de groene transitie. Daarnaast stimuleert de EU particuliere investeringen in technologieën die bijdragen aan een groenere Europese economie.
Hoe financiert de EU de transitie naar klimaatneutraliteit?
De EU en de lidstaten mainstreamen klimaatactie in hun uitgaven. Deze infographic laat zien met welke EU-fondsen en -tools een aanzienlijk aandeel van de EU-begroting wordt verdeeld, samen met een deel van de inkomsten uit het veilen van ETS-emissierechten.
34% – oftewel bijna € 658 miljard – van de EU-begroting voor 2021-2027 en het herstelinstrument NextGenerationEU is of zal worden uitgegeven aan klimaatactie (waarvan € 275,7 miljard uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en € 93,5 miljard uit het Cohesiefonds en het Fonds voor regionale ontwikkeling). Een deel van de inkomsten uit de EU-ETS-rechten zal ook aan klimaatactie worden besteed.
Niemand aan zijn lot overlaten
Sociaal Klimaatfonds
Voor de periode 2026-2032 wordt tenminste € 86,7 miljard uitgetrokken voor steun aan de mensen en de bedrijven die de zwaarste gevolgen ondervinden van het nieuwe emissiehandelssysteem (ETS) voor gebouwen, wegvervoer en brandstoffen voor andere sectoren.
Het fonds wordt gefinancierd door de inkomsten uit de verkoop van de rechten in het kader van zowel het huidige als het nieuwe emissiehandelssysteem.
Mechanisme voor een rechtvaardige transitie
Er zal ongeveer € 55 miljard worden besteed aan het aanpakken van de sociale en economische gevolgen van de groene transitie, met het accent op de zwaarst getroffen regio's, sectoren en werknemers.
Drie pijlers:
1. Fonds voor een rechtvaardige transitie
Er wordt € 19,7 miljard uitgetrokken, met de verwachting daarmee meer dan € 27 miljard aan investeringen te mobiliseren voor:
- productieve investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups
- onderzoek en ontwikkeling, digitale innovatie en connectiviteit
- schone en hernieuwbare energie
- versterking van de circulaire economie en bodemsanering
- omscholing van werkenden en werkzoekenden
- activiteiten op het gebied van onderwijs en sociale inclusie
2. Regeling voor een rechtvaardige transitie binnen InvestEU
Speciale InvestEU-begrotingsgarantie om tot € 15 miljard aan investeringen te mobiliseren in de zwaarst getroffen regio's.
3. Leenfaciliteit voor de overheidssector
- € 1,3 miljard aan subsidies uit de EU-begroting
- € 6 tot 8 miljard aan leningen van de Europese Investeringsbank (EIB)
Het doel is om de overheidsinvesteringen voor regionale ontwikkelingsbehoeften te verhogen tot € 15,3 miljard.
Moderniseringsfonds
Tussen 2021 en 2030 wordt ongeveer € 57 miljard aan 10 lidstaten met lagere inkomens toegewezen voor:
- hernieuwbare energie
- energie-efficiëntie
- energieopslag
- energienetwerken
- rechtvaardige transitie in koolstofafhankelijke regio's
Het precieze bedrag hangt af van de koolstofprijs. De berekening is gemaakt voor € 75/t CO2.
Het moderniseringsfonds wordt gefinancierd via de veiling van emissierechten in het kader van het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS). Aanvankelijk gaat het om 2% van de totale rechten voor de periode 2021-2030.
Sinds januari 2021 is er € 12,65 miljard uitbetaald om 170 projecten in 10 landen te steunen.
Stimuleren van innovatie en onderzoek en ontwikkeling
Horizon Europa
Er wordt € 93,5 miljard besteed via het belangrijke EU-financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie. 35% van de middelen is bestemd voor klimaatprojecten:
- aanpakken van klimaatverandering
- bereiken van de duurzameontwikkelingsdoelen van de VN
- stimuleren van het concurrentievermogen en de groei van de EU
Innovatiefonds
Tussen 2020 en 2030 wordt er ongeveer € 40 miljard besteed om innovatieve koolstofarme technologieën te ontwikkelen, zoals:
- technologieën en processen in energie-intensieve sectoren
- koolstofafvang, -gebruik en -opslag
- hernieuwbare energie
- energieopslag
Het Innovatiefonds wordt gefinancierd via de veiling van ongeveer 530 miljoen emissierechten in het kader van het Europees emissiehandelssysteem. Het precieze bedrag hangt af van de koolstofprijs. De berekening is gemaakt voor € 75/t CO2.
Milieubescherming
Het programma "LIFE" voor het milieu en klimaatactie
Tussen 2021 en 2027 wordt er € 5,4 miljard besteed om projecten en acties te steunen op het gebied van:
- natuur en biodiversiteit
- circulaire economie en kwaliteit van leven
- matiging van en aanpassing aan klimaatverandering
- transitie naar schone energie
Buiten de grenzen van de EU
De EU en de lidstaten zijn de grootste verstrekkers van publieke klimaatfinanciering ter wereld. In 2023 is er bijna € 36 miljard uitgegeven (€ 28,6 miljard publieke en € 7,2 miljard particuliere financiering) om ontwikkelingslanden te helpen:
- emissies terug te dringen
- weerbaarheid op te bouwen tegen de gevolgen van klimaatverandering
Laatst bijgewerkt: 31 januari 2025