Ochrona danych w ściganiu przestępstw

Ochrona danych w kontekście współpracy sądowej i policyjnej

Specyfika czynności policyjnych i sądowych w sprawach karnych wymaga osobnych przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście tych czynności. Przepisy te powinny usprawniać swobodny przepływ danych i współpracę państw członkowskich w tym zakresie.

Dyrektywa w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych została przyjęta w 2016 r., a zaczęto ją stosować w 2018 r.

Dyrektywa ma zagwarantować respektowanie prawa osób fizycznych do ochrony danych, a jednocześnie zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa publicznego.

Dotyczy ona zarówno transgranicznego, jak i krajowego przetwarzania danych przez właściwe organy państw członkowskich w celu:

• zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie, ich wykrywania i ścigania
• ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania im.

Dyrektywa nie dotyczy działalności instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE ani działań nieobjętych unijnym prawodawstwem.

• Dyrektywa w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych (Dziennik Urzędowy UE)

Prawa osób fizycznych

Wspomniana dyrektywa wprowadza szereg zasad. Przewiduje m.in., że:

• dane osobowe należy przetwarzać zgodnie z prawem
• dane osobowe należy zbierać w konkretnym, wyraźnym i uzasadnionym celu
• ilość danych osobowych należy ograniczać odpowiednio do celu ich przetwarzania.

Dyrektywa nakazuje państwom członkowskim przekazywać zrozumiałe informacje i zagwarantować osobie, której dane dotyczą, prawo dostępu do danych oraz prawo do ich sprostowania, usunięcia i ograniczenia ich przetwarzania. Niemniej dopuszcza też pewne ograniczenia tych praw, pozwalając państwom członkowskim przyjmować odpowiednie przepisy w tym zakresie.

Stosowanie przepisów o ochronie danych

Dyrektywa o ochronie danych osobowych przetwarzanych na potrzeby ścigania przestępstw określa obowiązki administratorów danych (czyli osób odpowiedzialnych za przetwarzanie danych). Są to m.in.:

wyznaczenie inspektora ochrony danych, który pomoże właściwym organom dbać o przestrzeganie przepisów o ochronie danych

przeprowadzenie oceny skutków danego przetwarzania, jeśli może ono poważnie zagrażać prawom osób, których dane dotyczą.

Organami nadzorczymi mogą być te same organy, które zostały ustanowione na mocy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Dyrektywa zawiera też przepisy o obowiązku wzajemnej pomocy i o ogólnym obowiązku współpracy.

O należyte stosowanie dyrektywy dba Europejska Rada Ochrony Danych. Jest to organ złożony z przedstawicieli wszystkich 27 niezależnych organów nadzorczych. Monitoruje on również stosowanie RODO.

• Europejska Rada Ochrony Danych

Osobom, których dane są przetwarzane, dyrektywa daje prawo do odszkodowania za ewentualne szkody wynikające z niezgodnego z prawem przetwarzania danych.

Przekazywanie danych do krajów spoza UE

Dane osobowe można przekazywać do kraju spoza UE tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ścigania przestępstw i gdy Komisja Europejska przyjmie decyzję stwierdzającą, że kraj ten zapewnia odpowiedni stopień ochrony.

W razie braku takiej decyzji dane można przekazywać, jeżeli istnieją odpowiednie zabezpieczenia.