Προστασία δεδομένων στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου

Προστασία δεδομένων στο πλαίσιο της συνεργασίας δικαστικών και αστυνομικών αρχών

Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των αστυνομικών και δικαστικών δραστηριοτήτων σε ποινικές υποθέσεις σημαίνει ότι απαιτούνται διάφοροι κανόνες για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο των εν λόγω δραστηριοτήτων, προκειμένου να διευκολύνεται η ελεύθερη ροή δεδομένων και να προάγεται η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στους τομείς αυτούς.

Η οδηγία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων εκδόθηκε το 2016 και τέθηκε σε εφαρμογή το 2018.

Με την εν λόγω οδηγία επιδιώκονται η διαφύλαξη του δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και ταυτόχρονα η εξασφάλιση υψηλού επιπέδου δημόσιας ασφάλειας.

Η οδηγία αυτή αφορά τόσο τη διασυνοριακή όσο και την εγχώρια επεξεργασία δεδομένων από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για τους σκοπούς:

• της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης και δίωξης ποινικών αδικημάτων
• της προστασίας από τις απειλές κατά της δημόσιας ασφάλειας και της αποτροπής τους

Δεν εφαρμόζεται στις δραστηριότητες των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ ούτε στις δραστηριότητες που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ.

• Οδηγία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό την πρόληψη, διερεύνηση, ανίχνευση ή δίωξη ποινικών αδικημάτων (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)

Ατομικά δικαιώματα

Η οδηγία καθορίζει μια σειρά αρχών, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγονται:

• υποβάλλονται σε νόμιμη επεξεργασία
• συγκεντρώνονται για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς
• δεν είναι υπερβολικά σε σχέση με τον σκοπό για τον οποίο υποβάλλονται σε επεξεργασία

Οι κανόνες περιλαμβάνουν την υποχρέωση των κρατών μελών να παρέχουν κατανοητές πληροφορίες και να διασφαλίζουν τα δικαιώματα πρόσβασης, διόρθωσης, διαγραφής και περιορισμού της επεξεργασίας του υποκειμένου των δεδομένων. Ωστόσο, θέτουν επίσης περιορισμούς στα εν λόγω δικαιώματα, επιτρέποντας στα κράτη μέλη να θεσπίζουν νομοθετικά μέτρα που τα περιστέλλουν.

Εφαρμογή των κανόνων προστασίας των δεδομένων

Στην οδηγία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία για τους σκοπούς της επιβολής του ποινικού δικαίου περιγράφονται οι αρμοδιότητες των υπευθύνων επεξεργασίας δεδομένων (των υπευθύνων για την επεξεργασία των δεδομένων). Στις αρμοδιότητες συγκαταλέγονται:

ο ορισμός υπεύθυνου προστασίας των δεδομένων με καθήκον να βοηθά τις αρμόδιες αρχές να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς τους κανόνες προστασίας των δεδομένων,

η υποχρέωση διενέργειας εκτίμησης επιπτώσεων όταν ένα τύπος επεξεργασίας είναι πιθανό να προκαλέσει μεγάλο κίνδυνο για τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων,

Οι εποπτικές αρχές μπορούν να είναι οι ίδιες με αυτές που θεσπίζονται δυνάμει του γενικού κανονισμού για την προστασία των δεδομένων. Στην οδηγία ορίζονται κανόνες για υποχρεωτική αμοιβαία συνδρομή και γενική υποχρέωση συνεργασίας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων διασφαλίζει την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας. Το συμβούλιο αυτό απαρτίζεται από εκπροσώπους και των 27 ανεξάρτητων εποπτικών αρχών και παρακολουθεί επίσης την εφαρμογή του ΓΚΠΔ.

• Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων

Η οδηγία παρέχει το δικαίωμα αποζημίωσης των φυσικών προσώπων εάν έχουν υποστεί ζημία λόγω μη τήρησης των κανόνων κατά την επεξεργασία.

Διαβιβάσεις σε τρίτες χώρες

Οι διαβιβάσεις δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτες χώρες επιτρέπονται μόνον εάν είναι αναγκαίες για την επιβολή του νόμου και εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφανθεί ότι η τρίτη χώρα διασφαλίζει επαρκές επίπεδο προστασίας.

Εάν δεν υπάρχει απόφαση επάρκειας, οι διαβιβάσεις επιτρέπονται μόνον εφόσον υπάρχουν κατάλληλες εγγυήσεις.