Skip to content

Długofalowy budżet UE 2014–2020

Pandemia Covid-19

Wieloletnie ramy finansowe 2014–2020

2 grudnia 2013 r. Rada przyjęła rozporządzenie o obecnych wieloletnich ramach finansowych (czyli długofalowym budżecie UE). Obowiązuje ono od 1 stycznia 2014 r.

Rozporządzenie określa limity, inaczej pułapy, unijnych wydatków – w całości i w kluczowych dziedzinach.

Nowelizacja wieloletnich ram finansowych 2014–2020

Trwają prace nad propozycją zmiany obecnych wieloletnich ram finansowych, tak by można było wydać dodatkowe środki w 2020 r. na walkę z kryzysem związanym z Covid-19.

Wcześniej rozporządzenie o wieloletnich ramach finansowych było nowelizowane dwukrotnie: w 2015 i 2017 r.

W 2015 r. przyczyną było późne przyjęcie programów UE zarządzanych wspólnie przez Komisję Europejską i państwa członkowskie. 21,1 mld EUR niewykorzystanych środków na zobowiązania z 2014 r. zostało przeniesione na kolejne lata.

W 2017 r. podczas obowiązkowego śródokresowego przeglądu ram wprowadzono kilka modyfikacji. Miały one m.in. zwiększyć zdolność budżetu UE do reagowania na nieprzewidziane zdarzenia. Miały też bardziej ukierunkować budżet na wzrost i zatrudnienie oraz zaradzić kryzysowi migracyjnemu bez zmiany przewidzianych pułapów.

Ogólne pułapy wydatków

Wieloletnie ramy finansowe 2014–2020 pozwalają Unii Europejskiej wydać maksymalnie 959,51 mld EUR w zobowiązaniach i 908,40 mld EUR w płatnościach (wszystkie kwoty na tej stronie są podane w cenach z 2011 r., z wyłączeniem dostosowań technicznych).


To mniej niż w wieloletnich ramach finansowych 2007–2013. Redukując środki, Rada chciała uwzględnić znaczną presję na budżety państw członkowskich po kryzysie finansowym.

Pułapy w głównych dziedzinach wydatków

Wydatki UE na lata 2014–2020 są rozplanowane na 6 ogólnych działów.

Działy te i odpowiadające im pułapy wydatków (zobowiązania) przedstawiają się następująco:

1. Inteligentny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu

1a. Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia

Pułap wydatków: 125,61 mld EUR (wzrost o ponad 37% w porównaniu z poprzednimi ramami finansowymi).

Z tej puli finansuje się:

  • badania i innowacje
  • inwestycje w sieci transeuropejskie
  • rozwój małych i średnich firm.

1b. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

Pułap wydatków: 324,94 mld EUR.

To pula na zmniejszenie rozbieżności rozwojowych między regionami UE i wsparcie unijnej polityki spójności.

2. Trwały wzrost: zasoby naturalne

Pułap wydatków: 372,93 mld EUR.

Z tej puli finansuje się:

  • wspólną politykę rolną
  • wspólną politykę rybołówstwa
  • działania środowiskowe.

3. Bezpieczeństwo i obywatelstwo

Pułap wydatków: 15,67 mld EUR.

Tej puli podlegają:

  • azyl i migracja
  • granice zewnętrzne
  • bezpieczeństwo wewnętrzne.

4. Globalny wymiar Europy

Pułap wydatków: 58,70 mld EUR.

Wydatki są przeznaczone na działania UE na szczeblu międzynarodowym, w tym pomoc humanitarną i rozwojową. Wyjątkiem jest Europejski Fundusz Rozwoju, który otrzymuje bezpośrednie wsparcie finansowe od państw członkowskich.

5. Administracja

Pułap wydatków: 61,63 mld EUR.

To o 2,5 mld EUR mniej niż w poprzednich ramach finansowych. W ten sposób UE starała się skonsolidować finanse publiczne.

6. Wyrównania

W 2014 r. udostępnionych zostało 27 mln EUR, tak by Chorwacja nie musiała wpłacać do budżetu UE więcej, niż z niego otrzyma w pierwszym roku członkostwa w Unii Europejskiej.

Instrumenty szczególne

Rezerwa na pomoc nadzwyczajną

Jej roczna kwota to 280 mln EUR.

Rezerwa finansuje pomoc humanitarną, cywilne operacje zarządzania kryzysowego oraz operacje ochrony ludności w państwach nieunijnych w razie nieprzewidzianych wydarzeń.

Unijny Fundusz Solidarności

Pułap: 500 mln EUR.

Fundusz powstał, by finansować pomoc w razie klęski żywiołowej lub katastrofy w państwie członkowskim lub w państwie prowadzącym negocjacje akcesyjne z UE.

W marcu 2020 r. Rada poszerzyła zakres funduszu o sytuacje zagrożenia zdrowia publicznego. Tym sposobem państwa członkowskie i kraje kandydujące będą mogły zaspokoić najpilniejsze potrzeby ludności podczas pandemii.

Instrument elastyczności

Pułap: 471 mln EUR.

Instrument jest przeznaczony na ściśle określone potrzeby, które nie mogą zostać sfinansowane w granicach pułapów wieloletnich ram.

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji

Na cel ten można wykorzystać rocznie do 150 mln EUR.

Fundusz ma pomagać znaleźć zatrudnienie pracownikom, którzy stracili pracę w wyniku dużych zmian strukturalnych w światowym handlu lub w wyniku światowego kryzysu gospodarczo-finansowego.

Margines na nieprzewidziane wydatki

To instrument ostatniej instancji służący reagowaniu na nieprzewidziane sytuacje. Jego wysokość to 0,03% unijnego dochodu narodowego brutto, tzn. ok. 4 mld EUR.

Każda udostępniona kwota powoduje odpowiednie obniżenie pułapów wydatków na rok bieżący lub lata przyszłe.

Szczególne narzędzie elastyczności na walkę z bezrobociem młodzieży i na badania naukowe

Przedefiniowanie priorytetów pozwoliło przeznaczyć dodatkowe 2,543 mld EUR na walkę z bezrobociem młodzieży i na badania naukowe.

Kwocie tej towarzyszy pełna kompensacja w obrębie działów lub pomiędzy nimi, tak by całkowite roczne pułapy i całkowity przydział środków na dany dział pozostały bez zmian.

Dochody UE: zasoby własne 2014–2020

Obecna decyzja o zasobach własnych została przyjęta przez Radę 26 maja 2014 r.

W myśl tych przepisów Unia może pobrać zasoby własne z przeznaczeniem na płatności w wysokości maksymalnie 1,20% sumy dochodu narodowego brutto (DNB) wszystkich państw członkowskich.

W obecnym 7-letnim cyklu budżetowym istnieją następujące rodzaje zasobów własnych:

  • tradycyjne zasoby własne (głównie cła i opłaty cukrowe)
  • zasoby własne oparte na VAT: od podstawy podatku VAT każdego państwa członkowskiego pobierana jest jednolita stawka 0,3%, a podlegająca opodatkowaniu podstawa VAT nie może przekroczyć 50% dochodu narodowego brutto danego państwa
  • zasoby własne oparte na DNB: jednolita stawka pobierana od dochodu narodowego brutto państw członkowskich. Stawka ta jest co roku modyfikowana, by zrównoważyć dochody i wydatki.

Koszty poboru

Za pobór tradycyjnych zasobów własnych i przekazywanie ich Komisji odpowiadają państwa członkowskie UE.

W latach 2014–2020 zatrzymują one jako koszty poboru 20% tradycyjnych zasobów własnych przekazywanych Komisji.

Korekty

Niektóre kraje otrzymują zwrot kosztów (tzw. rabat), który ma zniwelować różnicę między wpłatą do budżetu UE a środkami z niego otrzymanymi. Korekty za okres 2014–2020 zostały szczegółowo przedstawione poniżej.

Rabat brytyjski o wartości 5 mld EUR w 2018 r.

Wielka Brytania otrzymuje zwrot 66% różnicy między jej składką do budżetu UE a kwotą otrzymywaną z budżetu.

Pozostałe państwa członkowskie dzielą między siebie koszty rabatu brytyjskiego proporcjonalnie do swojego udziału w unijnym DNB. Jednak czterem państwom członkowskim przysługują tzw. rabaty od rabatu:

  • Niemcy
  • Austria
  • Holandia
  • Szwecja.

Od 2002 roku państwa te płacą jedynie 25% swojej części na finansowanie rabatu brytyjskiego.

Korekty ryczałtowe

Korekty ryczałtowe, czyli obniżenie rocznych składek opartych na DNB, przysługują w okresie 2014–2020 czterem państwom członkowskim (według cen z 2011 roku):

  • Dania – 130 mln EUR
  • Holandia – 695 mln EUR
  • Szwecja – 185 mln EUR
  • Austria – 30 mln EUR w 2014 r., 20 mln EUR w 2015 r. i 10 mln EUR w 2016 r.

Obniżone stawki VAT

Obniżona stawka VAT w wysokości 0,15% (zamiast 0,3%) obowiązuje wobec 3 państw członkowskich:

  • Niemcy
  • Holandia
  • Szwecja.

Więcej informacji

Tematy