Skip to content

Μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020

Επιδημική έξαρση της νόσου COVID-19

Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020

Στις 2 Δεκεμβρίου 2013, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό για το ισχύον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Ο κανονισμός αυτός εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014.

Καθορίζει ανώτατα όρια για τις δαπάνες της ΕΕ, τόσο συνολικά όσο και για βασικούς τομείς.

Αναθεώρηση του ΠΔΠ 2014-2020

Επί του παρόντος εξετάζεται πρόταση αναθεώρησης του ισχύοντος ΠΔΠ για να παρασχεθεί δυνατότητα επιπλέον δαπανών το 2020 για την αντιμετώπιση της κρίσης της COVID-19.

Ο κανονισμός για το ΠΔΠ έχει αναθεωρηθεί δύο φορές στο παρελθόν, το 2015 και το 2017.

Το 2015 τροποποιήθηκε λόγω της καθυστερημένης έγκρισης κάποιων προγραμμάτων της ΕΕ τα οποία διαχειρίζονται από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη. 21,1 δισ. € αχρησιμοποίητων αναλήψεων υποχρεώσεων μεταφέρθηκαν από το 2014 στα επόμενα έτη.

Το 2017 έγιναν διάφορες τροποποιήσεις στο πλαίσιο της υποχρεωτικής ενδιάμεσης επανεξέτασης του ΠΔΠ. Ένας λόγος ήταν να ενισχυθεί η ικανότητα ανταπόκρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ σε απρόβλεπτα γεγονότα. Ένας άλλος ήταν για να προσανατολιστεί περισσότερο ο προϋπολογισμός προς την ανάπτυξη και την απασχόληση, και να αντιμετωπιστεί η μεταναστευτική κρίση χωρίς να τροποποιηθούν τα ανώτατα όρια του ΠΔΠ.

Συνολικά όρια δαπανών

Σύμφωνα με το ΠΔΠ για την περίοδο 2014-2020, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τη δυνατότητα να δαπανήσει, καθ’ όλη τη διάρκειά του, έως και 959,51 δισ. € σε αναλήψεις υποχρεώσεων και 908,4 δισ. € σε πληρωμές (όλα τα ποσά που αναφέρονται σε αυτή τη σελίδα είναι σε τιμές του 2011, εξαιρουμένων των τεχνικών αναπροσαρμογών).


Το ΠΔΠ 2014-2020 είναι μειωμένο σε σχέση με το ΠΔΠ 2007-2013. Η μείωση αντικατοπτρίζει την επιθυμία του Συμβουλίου να λάβει υπόψη τις σημαντικές πιέσεις που δέχονται οι προϋπολογισμοί των κρατών μελών μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση.

Ανώτατα όρια για τους βασικούς τομείς δαπανών

Οι δαπάνες της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 διαιρούνται σε έξι ευρείες κατηγορίες ή «τομείς».

Οι κατηγορίες δαπανών και τα αντίστοιχα ανώτατα όρια δαπανών της ΕΕ (αναλήψεις υποχρεώσεων) έχουν ως εξής:

1. Έξυπνη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη

1α. Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Ανώτατο όριο δαπανών: 125.61 δισ. € (αύξηση άνω του 37% σε σύγκριση με το προηγούμενο ΠΔΠ)

Η χρηματοδότηση της ΕΕ για αυτόν τον υποτομέα περιλαμβάνει:

  • στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας
  • επενδύσεις στα διευρωπαϊκά δίκτυα
  • ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)

1β. Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή

Ανώτατο όριο δαπανών: 324.94 δισ. €.

Αποσκοπεί στη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των περιφερειών της ΕΕ και στη στήριξη της πολιτικής συνοχής της ΕΕ.

2. Βιώσιμη ανάπτυξη: φυσικοί πόροι

Ανώτατο όριο δαπανών: 372.93 δισ. €

Η χρηματοδότηση της ΕΕ για αυτόν τον υποτομέα περιλαμβάνει:

  • την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ)
  • την κοινή αλιευτική πολιτική
  • την περιβαλλοντική δράση

3. Ασφάλεια και ιθαγένεια

Ανώτατο όριο δαπανών: 15.67 δισ. €

Τα μέτρα που θα χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνουν δράσεις που αφορούν:

  • το άσυλο και τη μετανάστευση
  • τα εξωτερικά σύνορα
  • την εσωτερική ασφάλεια

4. Η Ευρώπη στον κόσμο

Ανώτατο όριο δαπανών: 58.70 δισ. €

Η δαπάνη αυτή αφορά τη δράση της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο, περιλαμβανομένης της ανθρωπιστικής και της αναπτυξιακής βοήθειας. Εξαίρεση αποτελεί το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης που λαμβάνει άμεση χρηματοδοτική στήριξη από τα κράτη μέλη.

5. Διοίκηση

Ανώτατο όριο δαπανών: 61.63 δισ. €

Το ποσό αυτό μειώθηκε κατά 2,5 δισ. € σε σύγκριση με το προηγούμενο ΠΔΠ στο πλαίσιο της προσπάθειας της ΕΕ για εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών.

6. Αντισταθμίσεις

Το 2014 διατέθηκαν 27 εκατ. € προκειμένου η Κροατία να μη συνεισφέρει στον προϋπολογισμό της ΕΕ περισσότερο απ’ όσο έλαβε από αυτόν κατά τον πρώτο χρόνο μετά την προσχώρησή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ειδικά μέσα

Αποθεματικό επείγουσας βοήθειας

Το ετήσιο ποσό του αποθεματικού ανέρχεται σε 280 εκατ. €.

Το αποθεματικό χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση ανθρωπιστικής βοήθειας, τη διαχείριση κρίσεων με πολιτικά μέσα και τις επιχειρήσεις πολιτικής προστασίας σε τρίτες χώρες με σκοπό την αντιμετώπιση απρόβλεπτων συμβάντων.

Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ

Ανώτατο όριο: 500 εκατ. €

Σκοπός του είναι να παρέχει χρηματοδοτική βοήθεια σε περίπτωση μεγάλης καταστροφής σε ένα κράτος μέλος ή σε κράτος που βρίσκεται σε ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ.

Τον Μάρτιο του 2020, το Συμβούλιο τροποποίησε το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Αλληλεγγύης της ΕΕ προκειμένου να συμπεριληφθούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία. Το γεγονός αυτό αναμένεται να βοηθήσει τα κράτη μέλη και τις υπό ένταξη χώρες να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες των ατόμων κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού.

Μέσο ευελιξίας

Ανώτατο όριο: 471 εκατ. €

Το μέσο αυτό χρησιμοποιείται για σαφώς προσδιορισμένες ανάγκες που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν εντός των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ.

Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση

Μπορεί να διαθέσει έως και 150 εκατ. € ετησίως.

Σκοπός του είναι να παρέχει στήριξη στους εργαζόμενους που απολύονται —λόγω μεγάλων διαρθρωτικών αλλαγών στη μορφή του παγκόσμιου εμπορίου ή εξαιτίας της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης— στην προσπάθειά τους να εξεύρουν νέα απασχόληση.

Περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες

Πρόκειται για ένα μέσο που χρησιμοποιείται ως έσχατη λύση για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων καταστάσεων. Ισοδυναμεί με το 0,03% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ, δηλαδή γύρω στα 4 δισ. €.

Όλα τα ποσά που τυχόν διατίθενται αντισταθμίζονται εξ’ ολοκλήρου με την ανάλογη μείωση των ανώτατων ορίων δαπανών του ΠΔΠ για το τρέχον ή τα επόμενα έτη.

Ιδιαίτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων και την ενίσχυση της έρευνας

Χάρη στον ανακαθορισμό των προτεραιοτήτων μπόρεσαν να δαπανηθούν 2,543 δισ. € επιπλέον για την ανεργία των νέων και την έρευνα.

Το προβλεπόμενο ποσό αντισταθμίζεται εξ ολοκλήρου εντός και/ή μεταξύ των διαφόρων τομέων ούτως ώστε να μείνουν αμετάβλητα τα συνολικά ετήσια ανώτατα όρια και η συνολική κατανομή ανά τομέα.

Έσοδα ΕΕ: ίδιοι πόροι για την περίοδο 2014-2020

Η ισχύουσα απόφαση για τους ίδιους πόρους εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 26 Μαΐου 2014.

Σύμφωνα με αυτούς τους κανόνες, η ΕΕ μπορεί να συγκεντρώνει ίδιους πόρους για πληρωμές έως το 1,20% του αθροίσματος του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) όλων των κρατών μελών.

Για τον τρέχοντα επταετή δημοσιονομικό κύκλο, έχουν καθοριστεί τα ακόλουθα είδη ιδίων πόρων:

  • παραδοσιακοί ίδιοι πόροι: κυρίως δασμοί και εισφορές ζάχαρης
  • ίδιος πόρος που βασίζεται στον ΦΠΑ: εφαρμόζεται ενιαίος συντελεστής 0,3% στη βάση ΦΠΑ κάθε κράτους μέλους, με ανώτατο όριο φορολογήσιμης βάσης ΦΠΑ το 50% του ΑΕΕ κάθε χώρας
  • ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ: προκύπτει από εφαρμογή ενιαίου συντελεστή στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα των κρατών μελών. Ο συντελεστής αυτός προσαρμόζεται κάθε έτος προκειμένου να εξισορροπούνται τα έσοδα και οι δαπάνες

Έξοδα είσπραξης

Τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι υπεύθυνα για την είσπραξη των παραδοσιακών ιδίων πόρων και την απόδοσή τους στην Επιτροπή.

Κατά την περίοδο 2014-2020, παρακρατούν, ως έξοδα είσπραξης, το 20% των παραδοσιακών ιδίων πόρων που καταβάλλονται στην Επιτροπή.

Διορθώσεις

Ορισμένες χώρες λαμβάνουν επιστροφές —ή εκπτώσεις— που χρησιμεύουν στη μείωση της διαφοράς μεταξύ του ποσού που καταβάλλουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ και εκείνου που λαμβάνουν από αυτόν. Οι διορθώσεις για την περίοδο 2014-2020 παρουσιάζονται λεπτομερώς παρακάτω.

Διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου: 5 δισ. ευρώ το 2018

Επιστρέφεται στο ΗΒ το 66% της διαφοράς μεταξύ της συνεισφοράς του στον προϋπολογισμό της ΕΕ και του ποσού που εισπράττει από τον εν λόγω προϋπολογισμό.

Τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ μοιράζονται το κόστος της διόρθωσης υπέρ του ΗΒ ανάλογα με το μερίδιό τους στο ΑΕΕ της ΕΕ. Ωστόσο, χορηγήθηκαν «διορθώσεις επί της διόρθωσης», όπως είναι ευρέως γνωστές, σε τέσσερα κράτη μέλη:

  • Γερμανία
  • Αυστρία
  • Κάτω Χώρες
  • Σουηδία

Από το 2002, αυτά τα κράτη μέλη καταβάλλουν μόνον το 25% του κανονικού χρηματοδοτικού μεριδίου τους στη διόρθωση υπέρ του ΗΒ.

Κατ’ αποκοπή διορθώσεις

Κατ' αποκοπή διορθώσεις —ή μειώσεις των ετήσιων συνεισφορών βάσει του ΑΕΕ— χορηγήθηκαν σε τέσσερα κράτη μέλη για την περίοδο 2014-2020 (σε τιμές του 2011):

  • Δανία – 130 εκατ. €
  • Κάτω Χώρες – 695 εκατ. €
  • Σουηδία –185 εκατ. €
  • Αυστρία – 30 εκατ. € το 2014, 20 εκατ. € το 2015 και 10 εκατ.€ το 2016

Μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ

Εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ —0,15% αντί 0,3%— για τρία κράτη μέλη:

  • Γερμανία
  • Κάτω Χώρες
  • Σουηδία

Δείτε επίσης:

Θέματα