Migracja szlakami zachodnimi

Migranci wyruszają w niebezpieczną podróż z wybrzeży Afryki Zachodniej w kierunku Wysp Kanaryjskich. Muszą pokonać różną odległość: mniej niż 100 km, jeśli wyruszają z punktu wybrzeża afrykańskiego położonego najbliżej celu podróży, lub nawet ponad 1600 km, jeśli wyruszają z Gambii.

W drodze do Hiszpanii migranci przemieszczają się również przez Maroko i Algierię.

Poniżej przedstawiamy:

• sytuację na szklaku zachodniośródziemnomorskim i zachodnioafrykańskim
• środki, które UE wdraża w krajach tranzytu
• działania, które UE podejmuje, by wyeliminować źródłowe przyczyny migracji w Afryce.

Szlak zachodniośródziemnomorski

Szlak zachodniośródziemnomorski to droga, którą przybysze o nieuregulowanym statusie docierają do Hiszpanii – zarówno przez Morze Śródziemne do Hiszpanii kontynentalnej, jak i lądem do hiszpańskich enklaw, Ceuty i Melilli, w Afryce Północnej.

W drodze do Hiszpanii migranci przemieszczają się przez Maroko i Algierię. W 2018 r. szlak zachodniośródziemnomorski stał się najpopularniejszym szlakiem prowadzącym do Europy. Po rekordowym napływie w 2018 r. liczba migrantów zaczęła od 2019 r. stopniowo spadać ze względu na różne czynniki, a przede wszystkim:

• zwiększenie przez Maroko wysiłków na rzecz walki z nielegalną migracją
• ścisłą współpracę między Marokiem, Hiszpanią i UE
• pandemię Covid-19.

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) wspiera Hiszpanię w kontrolowaniu jej granic zewnętrznych na kontynencie, organizując wspólne operacje morskie, takie jak operacja Indalo.

Funkcjonariusze wysłani przez Frontex pomagają organom krajowym chronić granice, a także prowadzić działania poszukiwawczo-ratownicze. Wykorzystywane są też statki i inne środki nadzoru.

W grudniu 2022 r. UE i partnerzy afrykańscy zapoczątkowali inicjatywy Drużyny Europy, które koncentrują się m.in. na szlakach zachodniośródziemnomorskim i zachodnioafrykańskim. Inicjatywy te mają wesprzeć wspólne wysiłki państw członkowskich i UE na rzecz sprostania wyzwaniom migracyjnym. Obejmuje to konkretną inicjatywę, w ramach której wyasygnowana zostanie kwota 950 mln EUR na współpracę z odpowiednimi partnerami afrykańskimi.

• Operacja Indalo (Frontex)

Szlak zachodnioafrykański

Szlak zachodnioafrykański to droga, którą przybysze o nieuregulowanym statusie docierają na Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim. Migranci, pochodzący głównie z Maroka, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Senegalu i Gambii, rozpoczynają niebezpieczną podróż wzdłuż wybrzeża Afryki Zachodniej z myślą o dotarciu do Wysp Kanaryjskich. Muszą pokonać różną odległość: mniej niż 100 km, jeśli wyruszają z punktu wybrzeża afrykańskiego położonego najbliżej celu podróży, lub nawet ponad 1600 km, jeśli wyruszają z Gambii.

W 2006 r. na Wyspy Kanaryjskie przybyło ponad 31 000 migrantów o nieuregulowanym statusie. Był to tzw. kryzys cayucos. Nazwa ta pochodzi od rodzaju popularnych łodzi rybackich, którymi migranci przypływali z Senegalu i Mauretanii.

W kolejnych latach liczba przybyszów o nieuregulowanym statusie zmniejszyła się do poziomu poniżej 1500 osób rocznie. Po znacznym wzroście w latach 2020 i 2021 liczba takich osób ponownie spadła w 2022 r.

• Unijne wsparcie dotyczące migracji – Maroko (Komisja Europejska)

Środki UE wdrażane w krajach tranzytu

W związku ze znacznymi wzrostem liczby migrantów, którzy przybywali do Europy szlakiem zachodniośródziemnomorskim w 2018 r., UE podjęła szereg nowych inicjatyw z krajami partnerskimi, w tym zacieśniła współpracę w ramach partnerstwa UE–Maroko.

Współpraca z Marokiem obejmuje m.in.:

• zarządzanie granicami
• integrację społeczno-gospodarczą
• wsparcie instytucjonalne i budowanie zdolności
• ochronę migrantów i ich praw.

UE utrzymuje ścisłe kontakty z władzami z innych krajów tranzytu, z którymi chce zacieśniać bieżącą współpracę w zakresie zarządzania migracją.

Działania, które UE podejmuje, by wyeliminować źródłowe przyczyny migracji w Afryce

Proces z Valletty

W listopadzie 2015 r. europejscy i afrykańscy przywódcy spotkali się w Valletcie na szczycie poświęconym migracji, aby zacieśnić współpracę i zająć się bieżącymi wyzwaniami i możliwościami związanymi z migracją.

Uczestnicy szczytu przyjęli deklarację polityczną i plan działania, chcąc:

• wyeliminować źródłowe przyczyny nieuregulowanej migracji i czynniki wymuszające opuszczanie miejsc zamieszkania
• zacieśniać współpracę w zakresie legalnej migracji i mobilności
• zwiększyć ochronę migrantów i osób ubiegających się o azyl
• zapobiegać nieuregulowanej migracji, przemytowi migrantów i handlowi ludźmi oraz walczyć z tymi zjawiskami
• zacieśniać współpracę w zakresie powrotów, readmisji i reintegracji.

• Szczyt w Valletcie w sprawie migracji (11–12 listopada 2015)

Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki

Podczas wspomnianego szczytu w Valletcie w listopadzie 2015 r. uruchomiony został kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki. Ma on cztery cele strategiczne:

• poszerzenie możliwości gospodarczych i zatrudnieniowych
• poprawa odporności społeczności lokalnych
• lepsze zarządzanie migracją
• lepsze zarządzanie i zapobieganie konfliktom.

Do dziś w trzech regionach objętych kryzysowym funduszem powierniczym UE dla Afryki (Afryka Północna, region Sahelu i jeziora Czad oraz Róg Afryki) zatwierdzono 248 działań na łączną kwotę ok. 4,9 mld EUR. Specjalne środki z funduszu służą wspieraniu projektów i działań, które mają eliminować źródłowe przyczyny nieuregulowanej migracji i poprawiać zarządzanie migracją w głównych krajach pochodzenia, wyjazdu i tranzytu.
Dotychczasowe pozytywne rezultaty wykorzystania tego funduszu są następujące:

• powstało 127 800 miejsc pracy
• 668 500 osób otrzymało pomoc w rozwinięciu działalności generującej dochód
• 9,5 mln osób korzysta z podstawowych usług społecznych
• 4,4 mln osób korzysta z pomocy żywnościowej
• 509 000 migrantów w państwach tranzytowych i wysiedleńców uzyskało ochronę
• do 2 mln osób dotarto z kampanią informacyjną o zagrożeniach związanych z migracją
• 2 100 ofiar handlu ludźmi uzyskało pomoc
• 1,9 mln osób uczestniczy w działaniach na rzecz zapobiegania konfliktom i budowania pokoju.

• Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki (Komisja Europejska)

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN FR

Szczyt Unia Europejska – Unia Afrykańska

Szefowie państw i rządów państw członkowskich Unii Afrykańskiej (UA) i Unii Europejskiej (UE) spotkali się na 6. szczycie Unia Europejska – Unia Afrykańska w Brukseli 17–18 lutego 2022 r. Przywódcy UE i UA uzgodnili, że będą działać w ramach wzmocnionego wzajemnego partnerstwa na rzecz migracji i mobilności.

UE i UA będą nadal zajmować się wszystkimi aspektami migracji i mobilności, zgodnie z kompetencjami krajowymi, w sposób zintegrowany, kompleksowy i wyważony.