Bezpieczeństwo i obrona: Rada ocenia postępy i silniej wspiera misje wojskowe

6 marca Rada przyjęła konkluzje o postępach w realizacji globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Ocenia w nich działania podjęte w celu realizacji uzgodnień Rady Europejskiej z 15 grudnia 2016 r. Konkluzje będą podstawą sprawozdania dla Rady Europejskiej zbierającej się 9–10 marca 2017 r.

„Unijni ministrowie spraw zagranicznych i obrony wspólnie dali dziś jasny sygnał: stopniowo zmierzamy ku ściślejszej współpracy obronnej i będziemy robić coraz więcej. Chodzi o ochronę obywateli. Unia Europejska ma wyjątkowe narzędzia, dzięki którym Europejczycy mogą wziąć większą odpowiedzialność za swoje bezpieczeństwo i działać skuteczniej. Temu służą nasze prace w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony”.

Federica Mogherini, wysoka przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

Rada zatwierdziła też dokument koncepcyjny w sprawie zdolności planowania operacyjnego i prowadzenia misji i operacji w dziedzinie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony. Pokazuje on, jak w ramach kompleksowego unijnego podejścia umożliwić UE szybsze, skuteczniejsze i sprawniejsze reagowanie, jak wykorzystać do tego istniejące struktury oraz jak jak zwiększać synergię cywilno-wojskową.

Przewiduje m.in. utworzenie komórki planowania i prowadzenia misji wojskowych w ramach Sztabu Wojskowego UE w Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych. Ma ona planować i prowadzić misje wojskowe bez mandatu wykonawczego. Dyrektorem komórki będzie dyrektor generalny Sztabu Wojskowego UE i w tej roli będzie dowodził misjami wojskowymi WPBiO bez mandatu wykonawczego (obecnie są to misje szkoleniowe w Somalii, Republice Środkowoafrykańskiej i Mali). Dzięki temu dowódcy misji w terenie będą mogli koncentrować się na celach swoich misji przy lepszym wsparciu z Brukseli.

Komórka będzie działać pod polityczną kontrolą i według wskazówek strategicznych Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa, składającego się z ambasadorów państw członkowskich i mającego siedzibę w Brukseli. Za pośrednictwem wspólnej jednostki koordynującej wsparcie będzie ściśle współpracować ze swoją już istniejącą odpowiedniczką cywilną: Komórką Planowania i Prowadzenia Operacji Cywilnych. Jednostka ta może dzielić się wiedzą i sprawdzonymi rozwiązaniami w kwestiach istotnych zarówno dla misji wojskowych, jak i cywilnych oraz zdolnościami (w tym wsparciem medycznym i środkami ochronnymi), jeśli misja cywilna i wojskowa będą wysyłane równocześnie w to samo miejsce.

Konkluzje Rady eksponują utworzenie nowej komórki. Odnotowują też postępy w innych dziedzinach bezpieczeństwa i obrony i zawierają dalsze wskazówki. Mówią m.in. o:

• możliwości ustanowienia stałej współpracy strukturalnej. Traktat lizboński przewiduje, że grupa państw członkowskich UE może zacieśnić współpracę w kwestiach wojskowych (art. 42 ust. 6 i art. 46 TUE). Utworzenie inkluzywnego, modułowego systemu stałej współpracy strukturalnej pozwoliłoby państwom członkowskim ściślej współpracować w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony na zasadzie dobrowolności.
• możliwości kierowanego przez państwa członkowskie skoordynowanego rocznego przeglądu w zakresie obronności, tak by uzyskać na szczeblu UE lepszy obraz takich kwestii jak wydatki na obronność, krajowe inwestycje w tej dziedzinie oraz badania nad obronnością. Dając większą przejrzystość europejskich zdolności obronnych i eksponując je politycznie, przegląd pozwalałby lepiej identyfikować niedobory i reagować na nie poprzez głębszą współpracę obronną oraz lepsze i spójniejsze podejście do planowania wydatków obronnych.
• pracach toczących się w innych dziedzinach, takich jak wzmacnianie unijnych instrumentów szybkiego reagowania (w tym unijnych grup bojowych oraz zdolności cywilnych), budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju, orientacja sytuacyjna oraz rozwój zdolności obronnych.

Rada odnotowała też postępy w realizacji propozycji w ramach współpracy UE–NATO oraz europejskiego planu działań w sektorze obrony przedstawionego przez Komisję.

Kontekst

14 listopada 2016 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie realizacji globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Wskazują one, co UE i jej państwa członkowskie planują osiągnąć w tej dziedzinie. Rada wskazała 3 priorytety strategiczne: reagowanie na konflikty i kryzysy zewnętrzne, budowanie potencjału partnerów, a także ochronę Unii Europejskiej i jej obywateli.

Wysoka przedstawiciel – występująca również w roli wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej i szefowej Europejskiej Agencji Obrony – przedstawiła państwom członkowskim plan wdrażania działań w zakresie bezpieczeństwa i obrony. To następstwo globalnej strategii UE w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, którą wysoka przedstawiciel zaprezentowała Radzie Europejskiej 28 czerwca. Konkluzje w sprawie tej strategii Rada przyjęła 17 października 2016 r.

Realizacja strategii to także dalsze prace nad budową odporności i zintegrowanym podejściem do konfliktów i kryzysów, zwiększanie powiązań między polityką wewnętrzną a zewnętrzną, uaktualnianie obowiązujących lub przygotowywanie nowych strategii regionalnych i tematycznych oraz intensyfikowanie dyplomacji publicznej.

• Konkluzje Rady w sprawie postępów w realizacji globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony (6 marca 2017)
• Concept Note: Operational Planning and Conduct Capabilities for CSDP Missions and Operations
• Unijna współpraca w zakresie bezpieczeństwa i obrony (podsumowanie informacyjne)
• Sztab Wojskowy Unii Europejskiej