Ασφάλεια και άμυνα: Το Συμβούλιο εξετάζει την επιτευχθείσα πρόοδο και συμφωνεί να βελτιωθεί η υποστήριξη των στρατιωτικών αποστολών

Στις 6 Μαρτίου, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Στα συμπεράσματα αξιολογούνται τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή των δράσεων που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15 Δεκεμβρίου 2016. Τα μέτρα αυτά αποτελούν τη βάση στην οποία θα στηριχθεί η έκθεση που θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 9ης και 10ης Μαρτίου 2017.

«Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας της ΕΕ έδωσαν σήμερα στην κοινή τους σύνοδο ένα πολύ σαφές μήνυμα: σημειώνουμε σταθερή πρόοδο προς την κατεύθυνση της ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και θα συνεχίσουμε να πράττουμε περισσότερα. Πρόκειται για την προστασία των πολιτών μας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μοναδικά εργαλεία για να βοηθήσει τους ευρωπαίους πολίτες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια και να ενεργούν με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Αυτό ακριβώς πράττουμε με το έργο μας στον τομέα της ασφάλειας και άμυνας.»

Η Federica Mogherini, Ύπατη Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας

Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης έγγραφο βασικών εννοιών για τις δυνατότητες επιχειρησιακού σχεδιασμού και διεξαγωγής των αποστολών και επιχειρήσεων ΚΠΑΑ, το οποίο περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της ικανότητας της ΕΕ να αντιδρά ταχύτερα, αποτελεσματικότερα και με πιο απρόσκοπτο τρόπο, μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων δομών και ενόψει της ενίσχυσης των πολιτικοστρατιωτικών συνεργειών, στο πλαίσιο της συνολικής προσέγγισης της ΕΕ.

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τη δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων (MPCC), στο πλαίσιο του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, για το σχεδιασμό και τη διεξαγωγή μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών.. Ο Γενικός Διευθυντής του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ θα είναι ο διευθυντής της στρατιωτικής δυνατότητας σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων και, υπό την ιδιότητα αυτή, θα αναλάβει τη διοίκηση των μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών ΚΠΑΑ (επί του παρόντος, οι αποστολές στρατιωτικής εκπαίδευσης που αναπτύσσει η ΕΕ στη Σομαλία, την Κεντρική Αφρική και το Μάλι). Αυτό θα επιτρέψει στους διοικητές αποστολής επιτόπου να επικεντρωθούν στις συγκεκριμένες δραστηριότητες της αποστολής τους, με την παροχή βελτιωμένης υποστήριξης από τις Βρυξέλλες.

Η στρατιωτική δυνατότητα σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων θα επιχειρεί υπό τον πολιτικό έλεγχο και τη στρατηγική καθοδήγηση της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ), στην οποία συμμετέχουν οι πρέσβεις των κρατών μελών της ΕΕ, με έδρα τις Βρυξέλλες. Η στρατιωτική δυνατότητα σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων θα συνεργαστεί στενά με τον υφιστάμενο μη στρατιωτικό ομόλογό της, τη μη στρατιωτική δυνατότητα σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων (CPCC), μέσω κοινής μονάδας υποστήριξης του συντονισμού. Η μονάδα αυτή θα είναι σε θέση να ανταλλάσσει εμπειρογνωσία, γνώσεις και βέλτιστες πρακτικές για ζητήματα που αφορούν τις στρατιωτικές και τις μη στρατιωτικές αποστολές καθώς και τις δυνατότητες στο πλαίσιο στρατιωτικών και μη στρατιωτικών αποστολών που αναπτύσσονται ταυτόχρονα στην ίδια περιοχή, συμπεριλαμβανομένων της υγειονομικής περίθαλψης ή μέτρων προστασίας.

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου επισημαίνεται η δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων. Επίσης, σημειώνεται η πρόοδος σε άλλους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας και παρέχεται περαιτέρω καθοδήγηση. Οι τομείς που καλύπτονται περιλαμβάνουν:

• τη δυνατότητα μιας μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO). Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, μια ομάδα κρατών μελών της ΕΕ μπορούν να καθιερώσουν μεταξύ τους ενισχυμένη συνεργασία σε στρατιωτικά ζητήματα (άρθρα 42 παράγραφος 6 και 46 της ΣΕΕ). τη δημιουργία ενός συμμετοχικού, αρθρωτού συστήματος μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να συνεργαστούν περαιτέρω στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, σε εθελοντική βάση.
• τη δυνατότητα συντονισμένης ετήσιας επισκόπησης στον τομέα της άμυνας (CARD) με κινητήρια δύναμη τα κράτη μέλη, η οποία θα καθιερώσει διαδικασία με σκοπό να επιτευχθεί καλύτερη επισκόπηση σε επίπεδο ΕΕ για ζητήματα όπως οι αμυντικές δαπάνες και οι εθνικές επενδύσεις καθώς και οι ερευνητικές προσπάθειες για την άμυνα. Εισάγοντας μεγαλύτερη διαφάνεια και παρέχοντας πολιτική προβολή στις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες, η CARD θα παρέχει καλύτερο προσδιορισμό των ελλείψεων και θα επιτρέπει την αντιμετώπισή τους μέσω της στενότερης συνεργασίας στον τομέα της άμυνας καθώς και μέσω μιας καλύτερης και συνεκτικότερης προσέγγισης ως προς τον προγραμματισμό των αμυντικών δαπανών.
• συνέχιση των εργασιών σε άλλους τομείς, όπως η ενίσχυση των μέσων ταχείας αντίδρασης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των μάχιμων μονάδων της ΕΕ και των μη στρατιωτικών δυνατοτήτων, η δημιουργία ικανοτήτων για τη στήριξη της ασφάλειας και της ανάπτυξης, η επίγνωση καταστάσεων και η ανάπτυξη ικανοτήτων στον τομέα της άμυνας.

Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης την πρόοδο που επιτεύχθηκε στην εφαρμογή της κοινής δέσμης προτάσεων για τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ καθώς και στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα της Επιτροπής.

Ιστορικό

Στις 14 Νοεμβρίου 2016, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Στα εν λόγω συμπεράσματα καθορίζεται το επίπεδο φιλοδοξίας, δηλαδή οι βασικοί στόχοι τους οποίους επιδιώκουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Το Συμβούλιο προσδιόρισε τρεις στρατηγικές προτεραιότητες: την ανταπόκριση σε εξωτερικές συγκρούσεις και κρίσεις, τη δημιουργία ικανοτήτων των εταίρων και την προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της.

Το σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα παρουσιάστηκε στα κράτη μέλη από την Ύπατη Εκπρόσωπο, καθώς και υπό τη διπλή της ιδιότητα ως Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας. Αποτελεί δε συνέχεια της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας που παρουσίασε η Ύπατη Εκπρόσωπος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 28 Ιουνίου. Στις 17 Οκτωβρίου 2016, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τη συνολική στρατηγική.

Η εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ προβλέπει επίσης περαιτέρω προσπάθειες για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας και μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης έναντι των συγκρούσεων και των κρίσεων, την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών, την επικαιροποίηση των υφιστάμενων ή την προετοιμασία νέων περιφερειακών και θεματικών στρατηγικών και την ενίσχυση της δημόσιας διπλωματίας.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 6ης Μαρτίου 2017 σχετικά με την πρόοδο στην εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας
• Concept Note: Operational Planning and Conduct Capabilities for CSDP Missions and Operations
• Η συνεργασία της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα (γενικές πληροφορίες)
• Το Στρατιωτικό Επιτελείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης