Veiligheid en defensie: Raad maakt balans op en besluit tot verbetering steun voor militaire missies

De Raad heeft op 6 maart conclusies aangenomen over de vorderingen bij de uitvoering van de integrale EU-strategie op het gebied van veiligheid en defensie. De conclusies evalueren de maatregelen die zijn genomen om de diverse actielijnen uit te voeren waarover de Europese Raad van 15 december 2016 overeenstemming bereikte. Zij vormen de basis voor een verslag voor de Europese Raad van 9 en 10 maart 2017.

"De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie van de EU hebben vandaag tijdens hun gezamenlijke bijeenkomst een zeer duidelijke boodschap gegeven: wij maken gestage vorderingen naar versterkte samenwerking op defensiegebied en wij zullen nog meer doen. Het gaat hier om het beschermen van onze burgers. De Europese Unie beschikt over unieke instrumenten om de Europeanen te helpen meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen veiligheid, en om op doeltreffende wijze meer te doen. Zo gaan wij te werk inzake veiligheid en defensie."

Federica Mogherini, hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid

De Raad heeft tevens een conceptnota goedgekeurd over de operationele vermogens voor de planning en de uitvoering van GVDB-missies en -operaties, die maatregelen bevat ter verbetering van het vermogen van de EU om sneller, doeltreffender en soepeler te reageren, voortbouwend op bestaande structuren en met het oog op het versterken van civiel-militaire synergie, als onderdeel van de brede aanpak van de EU.

Die maatregelen omvatten de instelling van een militair plannings- en uitvoeringsvermogen ("Military Planning and Conduct Capability" - MPCC) binnen de huidige militaire EU-staf van de Europese Dienst voor extern optreden, voor de planning en uitvoering van niet-uitvoerende militaire missies. De directeur-generaal van de militaire staf van de EU wordt ook de directeur van het MPCC, en zal in die hoedanigheid het commando voeren van niet-uitvoerende militaire GVDB-missies (momenteel de militaire opleidingsmissies van de EU in Somalië, Centraal‑Afrika en Mali). Daardoor zullen de missiecommandanten op het terrein zich kunnen concentreren op de specifieke activiteiten van hun missie, met een betere ondersteuning vanuit Brussel.

Het MPCC zal werken onder het politieke toezicht en de strategische sturing van het Politiek en Veiligheidscomité (PVC), dat bestaat uit ambassadeurs van de EU-lidstaten met basis in Brussel. Het MPCC zal nauw samenwerken met zijn bestaande civiele tegenhanger, het civiel plannings- en uitvoeringsvermogen (CPCC), via een gezamenlijke steuncoördinatiecel. Die cel zal kunnen zorgen voor het delen van expertise, kennis en beste praktijken inzake kwesties die relevant zijn voor zowel militaire als civiele missies, alsmede van vermogens wanneer civiele en militaire missies tegelijkertijd in hetzelfde gebied worden ingezet, inclusief medische ondersteuning of beschermende maatregelen.

In de Raadsconclusies wordt vooral de instelling van het MPCC onderstreept. Voorts wordt nota genomen van vorderingen op andere gebieden van veiligheid en defensie, en wordt verdere sturing gegeven. Die andere gebieden zijn onder meer:

• de mogelijkheid om een permanente gestructureerde samenwerking (Pesco) in te stellen. Het Verdrag van Lissabon voorziet erin dat een groep lidstaten de samenwerking in militaire aangelegenheden kan versterken (artikel 42, lid 6, en artikel 46 VEU). Door het instellen van een inclusief en modulair systeem van permanente gestructureerde samenwerking zouden lidstaten op vrijwillige basis verder kunnen samenwerken op het gebied van veiligheid en defensie.
• de mogelijkheid om een door de lidstaten aangestuurde gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (CARD) in te voeren, waarbij een proces zou worden ingesteld om een beter overzicht op EU-niveau te krijgen van kwesties als defensie-uitgaven en nationale investeringen, alsmede inspanningen inzake defensieonderzoek. Een CARD zou voor meer transparantie en politieke zichtbaarheid wat betreft de Europese defensievermogens zorgen, en aldus maken dat lacunes beter kunnen worden opgespoord en kunnen worden aangepakt door middel van een nauwere samenwerking op defensiegebied, en tot een betere en meer samenhangende aanpak van de defensie-uitgavenplanning leiden.
• de lopende werkzaamheden op andere gebieden, zoals de versterking van het instrumentarium voor het snellereactievermogen van de EU, onder meer de gevechtsgroepen en civiele vermogens van de EU, capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling, situationeel bewustzijn en ontwikkeling van defensievermogens.

De Raad neemt voorts nota van de vorderingen bij de uitvoering van het gemeenschappelijk pakket voorstellen voor samenwerking tussen de EU en de NAVO en van het Europees defensieactieplan van de Commissie.

Achtergrondinformatie

De Raad nam op 14 november 2016 conclusies aan over de uitvoering van de integrale EU-strategie op het gebied van veiligheid en defensie. In die conclusies werd het ambitieniveau vastgesteld, dat wil zeggen de hoofddoelstellingen die de EU en haar lidstaten trachten te bereiken op het gebied van veiligheid en defensie. De Raad legde 3 strategische prioriteiten vast: reageren op externe conflicten en crises, opbouwen van de capaciteiten van de partners, en beschermen van de Europese Unie en de burgers.

De hoge vertegenwoordiger presenteerde het uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie aan de lidstaten, in haar rol als vicevoorzitter van de Europese Commissie/hoofd van het Europees Defensieagentschap. Het is onderdeel van de follow‑up van de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie, die de hoge vertegenwoordiger op 28 juni aan de Europese Raad presenteerde. De Raad nam op 17 oktober 2016 conclusies over de integrale strategie aan.

De uitvoering van de integrale strategie van de EU omvat voorts verdere werkzaamheden met betrekking tot de opbouw van veerkracht en een integrale aanpak van conflicten en crises, een sterkere samenhang tussen intern en extern beleid, het actualiseren van bestaande of het opstellen van nieuwe regionale en thematische strategieën, en het opvoeren van de inspanningen op het gebied van publieksdiplomatie.

• Conclusies van de Raad van 6 maart 2017 over de vorderingen bij de uitvoering van de integrale EU-strategie op het gebied van veiligheid en defensie
• Concept Note: Operational Planning and Conduct Capabilities for CSDP Missions and Operations
• EU-samenwerking inzake veiligheid en defensie (achtergrond­informatie)
• De Militaire Staf van de Europese Unie