Χρηματοδότηση της κλιματικής μετάβασης
Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να επιτύχει μια οικονομία με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, αποδοτική χρήση των πόρων και βιωσιμότητα. Μαζί με τα κράτη μέλη της, η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός χρηματοδότησης για το κλίμα στον κόσμο.
Ενσωμάτωση της διάστασης του κλίματος στις δαπάνες της ΕΕ
Η ΕΕ υποστηρίζει σθεναρά τη μετάβαση σε μια οικονομία με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, αποδοτικότερη χρήση των πόρων και βιωσιμότητα. Η στήριξη αυτή εντάσσεται στις προσπάθειες της ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της για το κλίμα και την ενέργεια με βάση τη συμφωνία του Παρισιού και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για το 2030.
Για την επίτευξη των στόχων για την κλιματική, την περιβαλλοντική και την κοινωνική βιωσιμότητα, απαιτούνται μείζονες ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις.
Η πανδημία COVID-19 προξένησε μεν σοβαρές υγειονομικές, δημοσιονομικές και οικονομικές δυσκολίες, όμως η ανάκαμψη από την πανδημία έχει προσφέρει την ευκαιρία για καλύτερη και πιο βιώσιμη αποκατάσταση μέσω της ενδυνάμωσης των δημόσιων πολιτικών που ευνοούν τη δράση για το κλίμα, όπως:
- τιμολόγηση του άνθρακα
- αποθάρρυνση των περιβαλλοντικά επιζήμιων και οικονομικά μη αποδοτικών επιδοτήσεων
- στροφή προς βιώσιμες επενδύσεις
Στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ «Next Generation EU» (NGEU), το 37% των 672,5 δισ. ευρώ του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δαπανάται για στόχους που σχετίζονται με το κλίμα. Στο συνολικό ποσό των δαπανών του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 εφαρμόζεται συνολικός στόχος 30% για το κλίμα.
Πώς χρηματοδοτεί η ΕΕ τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα; (Ενημερωτικό γράφημα)
Πολιτική της ΕΕ για τη βιώσιμη χρηματοδότηση
Μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων
Για να επιτύχει η πράσινη μετάβαση απαιτείται διοχέτευση ιδιωτικών επενδύσεων, ως συμπλήρωμα της δημόσιας χρηματοδότησης.
Μετά τη δημοσίευση από την Επιτροπή του σχεδίου δράσης 10 σημείων για τη βιώσιμη ανάπτυξη, του Μαρτίου του 2018, η ΕΕ έθεσε τα θεμέλια της πολιτικής της για τη βιώσιμη χρηματοδότηση.
Τον Οκτώβριο του 2019, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δημιούργησαν με τρίτες χώρες μια νέα διεθνή πλατφόρμα για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Σκοπός αυτής της πλατφόρμας είναι να κλιμακωθεί η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για περιβαλλοντικά βιώσιμες επενδύσεις.
Με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία που παρουσιάσθηκε τον Δεκέμβριο του 2019, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα προτείνει μια ανανεωμένη στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Τον Ιούλιο του 2021, η Επιτροπή πρότεινε τη νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, με παράλληλη αύξηση των επενδύσεων σε μια πιο βιώσιμη οικονομία.
- Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γενικές πληροφορίες)
- Διεθνής πλατφόρμα για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
- Σχέδιο δράσης για τη χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
- Στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
Εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τη βιώσιμη χρηματοδότηση
Το 2019 και το 2020 το Συμβούλιο ενέκρινε νομοθεσία για τη διοχέτευση ιδιωτικών κεφαλαίων προς πιο βιώσιμες επενδύσεις στην κεφαλαιαγορά μέσω:
- της βελτίωσης των υποχρεώσεων διαφάνειας για τους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές, ώστε να ενσωματώνουν περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση παράγοντες στις διαδικασίες εκτίμησης επικινδυνότητας που εφαρμόζουν
- της δημιουργίας μιας νέας κατηγορίας δεικτών αναφοράς για τις βιώσιμες επενδύσεις, προκειμένου να μπορούν οι επενδυτές να συγκρίνουν ευκολότερα το αποτύπωμα άνθρακα των επενδύσεών τους
- της θέσπισης ενοποιημένου ενωσιακού συστήματος κατηγοριοποίησης («ταξινόμηση») βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων
- Βιώσιμη χρηματοδότηση: Η Προεδρία και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τους δείκτες αναφοράς χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (δελτίο Τύπου, 25 Φεβρουαρίου 2019)
- Βιώσιμη χρηματοδότηση: Πολιτική συμφωνία μεταξύ Προεδρίας και Κοινοβουλίου για τους κανόνες διαφάνειας (δελτίο Τύπου, 7 Μαρτίου 2019)
- Βιώσιμη χρηματοδότηση: Το Συμβούλιο ενέκρινε ένα ενοποιημένο ενωσιακό σύστημα ταξινόμησης (δελτίο Τύπου, 15 Απριλίου 2020)
Τον Ιούνιο του 2019, η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις εταιρείες να δημοσιοποιούν σχετικές μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες με πιο συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο.
Κανονισμός της ΕΕ για την ταξινόμηση
Τον Απρίλιο του 2020, το Συμβούλιο ενέκρινε κανονισμό που θεσπίζει ένα πανευρωπαϊκό σύστημα κατηγοριοποίησης, ή αλλιώς «ταξινόμηση», που θα παρέχει στις επιχειρήσεις και στους επενδυτές μια κοινή γλώσσα για τον προσδιορισμό των οικονομικών δραστηριοτήτων που θεωρούνται περιβαλλοντικά βιώσιμες.
Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε δύο κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ για την ταξινόμηση. Στην πράξη καθορίζονται μεταξύ άλλων τεχνικά κριτήρια ελέγχου για:
- τον προσδιορισμό του κατά πόσον μια οικονομική δραστηριότητα συμβάλλει σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής ή στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
- τη «μη πρόκληση σημαντικής βλάβης», με την οποία διασφαλίζεται ότι μια δεδομένη οικονομική δραστηριότητα δεν έχει σημαντικές αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Κανονισμός για τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα
Τον Οκτώβριο του 2023, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό για τη δημιουργία ευρωπαϊκού προτύπου πράσινων ομολόγων.
Ο κανονισμός καθορίζει ενιαίες απαιτήσεις για τους εκδότες ομολόγων που επιθυμούν να χρησιμοποιούν την ονομασία «ευρωπαϊκό πράσινο ομόλογο» ή «EuGB» για ομόλογα που χαρακτηρίζουν ως περιβαλλοντικά βιώσιμα.
Ο κανονισμός θεσπίζει σύστημα, αφενός για την καταχώριση και την εποπτεία των οντοτήτων που ενεργούν ως εξωτερικοί αξιολογητές για τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα και, αφετέρου, για τη ρύθμιση της εποπτείας των εκδοτών ευρωπαϊκών πράσινων ομολόγων.
Όλα τα έσοδα από τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα πρέπει να επενδύονται σε οικονομικές δραστηριότητες που ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση της ΕΕ για βιώσιμες δραστηριότητες. Για τους τομείς που δεν καλύπτονται ακόμη από την ταξινόμηση της ΕΕ και για ορισμένες πολύ συγκεκριμένες δραστηριότητες, θα υπάρχει περιθώριο ευελιξίας 15%.
Ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα (Ενημερωτικό γράφημα)
Η συνεισφορά της ΕΕ στη διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αποτελούν τον σημαντικότερο χορηγό δημόσιας χρηματοδότησης για το κλίμα στον κόσμο.
Το 2024 η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα 27 κράτη μέλη της συνεισέφεραν ποσό ύψους 31,7 δισ. ευρώ για χρηματοδότηση δράσεων για το κλίμα από δημόσιες πηγές και κινητοποίησαν επιπλέον ποσό 11 δισ. ευρώ από ιδιωτικούς χρηματοδοτικούς πόρους, προκειμένου να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να μειώσουν τις ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου που εκπέμπουν και να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Το ήμισυ της δημόσιας χρηματοδότησης για το κλίμα για τις αναπτυσσόμενες χώρες δόθηκε είτε σε δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή είτε σε οριζόντιες δράσεις (που περιλαμβάνουν πρωτοβουλίες τόσο για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής όσο και για την προσαρμογή) σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Η συνεισφορά στη χρηματοδότηση για το κλίμα αποτελεί σημαντικό μέρος της συμφωνίας του Παρισιού του 2015. Η συμφωνία έθεσε ως στόχο την κινητοποίηση 100 δισ. δολαρίων ΗΠΑ ετησίως για τη συνεισφορά των ανεπτυγμένων χωρών στη διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα έως το 2025.
Συμβολή της Ευρώπης στη χρηματοδότηση για το κλίμα (σε δισ. ευρώ) (Ενημερωτικό γράφημα)
Τελευταία ενημέρωση: 27 Οκτωβρίου 2025