Συνεργασία της ΕΕ με τα Ηνωμένα Έθνη
Η ΕΕ είναι προσηλωμένη στην πολυμερή προσέγγιση, της οποίας ακρογωνιαίος λίθος είναι ένας ισχυρός και αποτελεσματικός ΟΗΕ. Το Συμβούλιο της ΕΕ εγκρίνει ετησίως τις προτεραιότητες της ΕΕ στο πλαίσιο του ΟΗΕ και της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ δεσμεύονται να υποστηρίξουν το πολυμερές σύστημα που διέπει τις παγκόσμιες σχέσεις κατά τρόπο επωφελή για όλους. Η δέσμευση αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι, προκειμένου η διεθνής κοινότητα να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει παγκόσμιες κρίσεις, προβλήματα και απειλές, χρειάζεται ένα αποτελεσματικό πολυμερές σύστημα που να εδράζεται σε οικουμενικούς κανόνες και αξίες.
Με την πάροδο των ετών, η ΕΕ έχει οικοδομήσει στενές σχέσεις με τον ΟΗΕ. Η ΕΕ συμμετέχει στην ετήσια Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣΗΕ) και έχει αντιπροσωπίες διαπιστευμένες στον ΟΗΕ στη Γενεύη, τη Νέα Υόρκη, το Παρίσι, τη Ρώμη και τη Βιέννη.
Η συνεργασία ΕΕ–ΟΗΕ καλύπτει πολλούς τομείς και ζητήματα, όπως μεταξύ άλλων τα ανθρώπινα δικαιώματα, η βιώσιμη ανάπτυξη, η κλιματική αλλαγή και η προστασία του περιβάλλοντος, ψηφιακά ζητήματα, η εδραίωση της ειρήνης, ο αφοπλισμός και η μη διάδοση, η ανθρωπιστική βοήθεια, η καταπολέμηση της διαφθοράς και του εγκλήματος, η προώθηση της παγκόσμιας υγειονομικής ασφάλειας, η διαχείριση μεταναστευτικών ροών και εργασιακά ζητήματα.
Όταν ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, António Guterres, παρέστη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 23ης Μαρτίου 2023, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ο Γενικός Γραμματέας τόνισαν τη σημασία της συνεργασίας ΕΕ–ΟΗΕ για την αντιμετώπιση βασικών παγκόσμιων προκλήσεων.
Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επιβεβαίωσαν την πλήρη προσήλωσή τους στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στις αρχές του, σε μια χρονική στιγμή που παραβιάζονται από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τον οποίο η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών έχει καταδικάσει απερίφραστα και κατ’ επανάληψη. Ο António Guterres συμμετείχε επίσης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2024.
Χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ προς τον ΟΗΕ
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αποτελούν μαζί τον μεγαλύτερο χρηματοδότη του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών.
Τα κράτη μέλη της ΕΕ χρηματοδοτούν από κοινού το ένα τέταρτο του τακτικού προϋπολογισμού του ΟΗΕ, ενώ η ΕΕ και τα κράτη μέλη της παρέχουν από κοινού το ένα τρίτο του συνόλου των χρηματοδοτικών συνεισφορών σε όργανα, ταμεία και προγράμματα του ΟΗΕ.
Μεταξύ 2013 και 2024, η ΕΕ δέσμευσε συνολικά πάνω από 33 δισ. ευρώ σε όργανα, ταμεία και προγράμματα του ΟΗΕ, εκ των οποίων το 18% διατέθηκε στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP), το 13% στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), το 14% στο Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF), το 10% στην Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και το 45% σε άλλα όργανα, ταμεία και προγράμματα.
Το 2023 το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών έλαβε κατά προσέγγιση τις ακόλουθες συνεισφορές:
Το 2024 η ΕΕ διέθεσε περίπου 3,9 δισ. ευρώ σε εθελοντικές συνεισφορές στον ΟΗΕ, το υψηλότερο ποσό μέχρι σήμερα.
Συμμετοχή σε όργανα του ΟΗΕ
Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών
Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών είναι το κύριο όργανο διαβούλευσης, χάραξης πολιτικής και εκπροσώπησης του ΟΗΕ. Και τα 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ είναι μέλη της Γενικής Συνέλευσης και το καθένα διαθέτει μία ψήφο. Η ΕΕ έχει ενισχυμένο καθεστώς παρατηρητή.
Αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να λαμβάνει μέρος σε συζητήσεις, να υποβάλλει προτάσεις, να συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις καθώς και στη γενική συζήτηση κάθε Σεπτέμβριο. Παρότι το ειδικό καθεστώς της ΕΕ δεν περιλαμβάνει το δικαίωμα ψήφου, η ΕΕ συντονίζεται με τα 27 κράτη μέλη της προκειμένου να παρουσιάζονται ενιαίες θέσεις.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Αντιπροσωπία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον ΟΗΕ με έδρα τη Νέα Υόρκη μπορούν, ως εκ τούτου, να παρουσιάζουν τις θέσεις της ΕΕ και των κρατών μελών της στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Επιπλέον, η ΕΕ έχει λάβει το δικαίωμα μίας απάντησης σε ομιλία που αφορά θέσεις της ΕΕ καθώς και να διατυπώνει προφορικά προτάσεις και τροποποιήσεις, μια δυνατότητα που δεν παρέχεται σε κανέναν άλλο παρατηρητή.
Όταν η ΕΕ απέκτησε ενισχυμένο καθεστώς παρατηρητή το 2011, συμφωνήθηκε ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα απευθύνεται στη Γενική Συνέλευση εξ ονόματος της ΕΕ.
Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών
Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών είναι το κύριο παγκόσμιο όργανο που είναι αρμόδιο για τη διασφάλιση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Αποτελείται από πέντε μόνιμα μέλη και δέκα μη μόνιμα μέλη τα οποία εκλέγονται για δύο έτη από τη Γενική Συνέλευση.
Η Γαλλία είναι το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ με μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Το δίκαιο της ΕΕ υποχρεώνει τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας της ΕΕ να ενεργούν από κοινού, προωθώντας και προασπίζοντας τις θέσεις και τα συμφέροντα της Ένωσης.
Οι προτεραιότητες της ΕΕ στον ΟΗΕ
Κάθε χρόνο, το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με τις προτεραιότητες της ΕΕ στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και στα φόρουμ του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Οι προτεραιότητες στη Γενική Συνέλευση
Στα συμπεράσματά του σχετικά με τις προτεραιότητες για την 80ή σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (Σεπτέμβριος 2025 – Σεπτέμβριος 2026), τα οποία εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2025, το Συμβούλιο επανέλαβε την προσήλωσή του στην πολυμέρεια που βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και αναγνώρισε την εγγενή σχέση μεταξύ της ειρήνης και της ασφάλειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Η ΕΕ δεσμεύεται να παραμείνει ένας προβλέψιμος, αξιόπιστος και φερέγγυος εταίρος, προσηλωμένος στην εξεύρεση παγκόσμιων λύσεων σε κοινές προκλήσεις, μεταξύ άλλων μέσω της εφαρμογής του συμφώνου για το μέλλον.
Η ΕΕ δηλώνει πρόθυμη να συνεργαστεί με τους εταίρους για την προώθηση της μεταρρύθμισης του ΟΗΕ μέσω της πρωτοβουλίας ΟΗΕ80 του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.
Ανησυχώντας για τις αυξανόμενες και ποικίλες απειλές κατά της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στη διαφύλαξη και στην επαναφορά δίκαιης και διαρκούς ειρήνης και σταθερότητας σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η ΕΕ θα συνεχίσει να εργάζεται για την ανάπτυξη και την ενίσχυση του σεβασμού, της προστασίας και της πραγμάτωσης όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η δράση της ΕΕ στον ΟΗΕ τον επόμενο χρόνο θα καθοδηγείται από τις εξής συνολικές προτεραιότητες:
- στήριξη ενός πολυμερούς συστήματος βασισμένου στο διεθνές δίκαιο και στην οικουμενικότητα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
- προώθηση ολοκληρωμένων μεταρρυθμίσεων για την αναζωογόνηση του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών και επιδίωξη αποτελεσματικών εταιρικών σχέσεων
- ενίσχυση της αρχιτεκτονικής του ΟΗΕ για την ειρήνη και την ασφάλεια
- προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης σύμφωνα με την Ατζέντα 2030
- αντιμετώπιση της τριπλής πλανητικής κρίσης
Προτεραιότητες στα φόρουμ για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Στα συμπεράσματά του σχετικά με τις προτεραιότητες της ΕΕ στα φόρουμ του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα το 2026, το Συμβούλιο τόνισε ότι η ΕΕ παραμένει αταλάντευτα προσηλωμένη στον οικουμενικό σεβασμό, την προστασία και την πραγμάτωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για όλους, παντού.
Το Συμβούλιο τόνισε ότι, σε κάθε περίπτωση, πρέπει να τηρείται το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και ότι η ΕΕ θα αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία που παρέχεται στο πλαίσιο πολυμερών φόρουμ για την καταπολέμηση της οπισθοδρόμησης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στις προτεραιότητες της ΕΕ περιλαμβάνονται:
- ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία και τη Λευκορωσία
- οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη και στο Ιράν
- η ειρηνική και συμπεριληπτική δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα
- ο μηχανισμός λογοδοσίας για το Αφγανιστάν
Η ΕΕ θα επικεντρωθεί επίσης στον τερματισμό της ατιμωρησίας και στη διασφάλιση της λογοδοσίας, μεταξύ άλλων στον χώρο της κοινωνίας των πολιτών.
Το Συμβούλιο τόνισε ότι τα αποτελεσματικά και χωρίς αποκλεισμούς πολυμερή θεσμικά όργανα, με επίκεντρο τα Ηνωμένα Έθνη, αποτελούν το καλύτερο μέσο για τη διασφάλιση της ειρήνης, της ασφάλειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ευημερίας και της βιώσιμης ανάπτυξης για όλους.
Τομείς συνεργασίας ΕΕ–ΟΗΕ
Ατζέντα 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η Ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών για το 2030, που εγκρίθηκε το 2015, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την εσωτερική και εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Διάφορες βασικές πρωτοβουλίες πολιτικής της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η Global Gateway, καθοδηγούνται από τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης που περιλαμβάνονται στην Ατζέντα.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δεσμεύονται να διατηρήσουν τη θέση της ΕΕ ως του μεγαλύτερου παγκόσμιου χορηγού επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας, η οποία διαδραματίζει καίριο ρόλο στην επίτευξη της Ατζέντας του 2030.
Ειρηνευτικές επιχειρήσεις και διαχείριση κρίσεων
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ είναι εταίροι στην προώθηση μιας παγκόσμιας τάξης βασισμένης σε κανόνες καθώς και πολυμερών λύσεων σε πιεστικές παγκόσμιες προκλήσεις. Η στενή συνεργασία με βάση το αμοιβαίο όφελος, την αμοιβαιότητα και την κοινή ευθύνη αυξάνει τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα των αποστολών και των επιχειρήσεων της ΕΕ και του ΟΗΕ, οι οποίες συχνά διεξάγονται στην ίδια χώρα ταυτόχρονα.
Το 2003 η ΕΕ και ο ΟΗΕ εξέδωσαν κοινή δήλωση σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ–ΟΗΕ στο πλαίσιο της διαχείρισης κρίσεων. Έκτοτε, έχουν ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική εταιρική σχέση τους για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις και τη διαχείριση κρίσεων. Στις 20 Οκτωβρίου 2025 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την αναβάθμιση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ–ΟΗΕ για την ειρήνη και την ασφάλεια.
- Ασφάλεια και άμυνα
- Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την αναβάθμιση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ–ΟΗΕ για την ειρήνη και την ασφάλεια: Κοινές προτεραιότητες 2025-2028 (20 Οκτωβρίου 2025)
Ανθρώπινα δικαιώματα
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ συνεργάζονται, στηρίζοντας το έργο των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταπολεμώντας τις διακρίσεις και ενισχύοντας τους δημοκρατικούς θεσμούς, με σκοπό την προαγωγή και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η ΕΕ είναι προσηλωμένη στην προάσπιση της οικουμενικότητας και του αδιαίρετου χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και είναι ένθερμος υποστηρικτής του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ανθρωπιστική βοήθεια
Η ΕΕ συνεργάζεται στενά με τον ΟΗΕ για την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης, την ανασυγκρότηση υποδομών που έχουν υποστεί ζημιές και τη στήριξη ευάλωτων πληθυσμών που πλήττονται από ανθρωπογενείς ή φυσικές καταστροφές, όπως ένοπλες συγκρούσεις, ξηρασίες, πλημμύρες, σεισμούς και τυφώνες.
Η ΕΕ παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε περισσότερες από 110 χώρες και σε εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι οι κυριότεροι χορηγοί ανθρωπιστικής βοήθειας στον κόσμο.
Κλιματική αλλαγή και προστασία του περιβάλλοντος
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ συνεργάζονται στενά για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας. Συνεργάζονται για την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού, την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης των γαιών και των ωκεανών και την εφαρμογή του παγκόσμιου πλαισίου για τη βιοποικιλότητα Κουνμίνγκ–Μόντρεαλ.
Κατά την προώθηση της εφαρμογής της συμφωνίας του Παρισιού, η ΕΕ δίνει επίσης έμφαση στην ευθυγράμμιση μεταξύ της Ατζέντας του 2030 και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Παγκόσμια υγεία και διακυβέρνηση
Η ΕΕ και ο ΟΗΕ συνεργάζονται σε διάφορα θέματα υγείας, επιδιώκοντας την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων στον τομέα της υγείας, την προώθηση της δημόσιας υγείας και τη βελτίωση της παγκόσμιας υγειονομικής ασφάλειας. Όλοι αυτοί οι στόχοι αποτελούν μέρος της στρατηγικής της ΕΕ για την παγκόσμια υγεία.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές προς τον οργανισμό υγείας των Ηνωμένων Εθνών, τον ΠΟΥ.
Τελευταία ενημέρωση: 30 Ιανουαρίου 2026