Amlíne: An Stair

D’fhógair Aire Gnóthaí Eachtracha na Fraince, Robert Schuman, go gcruthófaí Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach a bheadh faoi smacht ag Ard-Údarás comhchoiteann. Réitíodh an bealach don Aontas Eorpach, agus dhá chroíphrionsabal mar bhonn leis: an tsíocháin agus an dlúthpháirtíocht.

• Dearbhú Schuman (scéal gné)

Bunaíodh an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach (CEGC) le Conradh Pháras, lenar cruthaíodh an cómhargadh do ghual agus cruach. Le bunú an chomhphobail, cruthaíodh muinín arís agus seachnaíodh teannas idir tíortha comharsanachta san Eoraip tar éis an Dara Cogadh Domhanda. Ba é Conradh CEGC, a chuaigh in éag in 2002, an chéad chonradh bunaidh de chuid an Chomhphobail Eorpaigh.

Le Conarthaí na Róimhe, bunaíodh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE) agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach (Euratom). Tionóladh an chéad chruinniú de Chomhairle CEE an 25 Eanáir 1958 faoi chathaoirleacht Victor Larock, Aire Gnóthaí Eachtracha na Beilge.

Tháinig an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe isteach sna Comhphobail Eorpacha, agus leis sin bhí naoi mBallstát i gceist.

Tar éis chruinniú mullaigh Chóbanhávan i mí na Nollag 1973, ina ndearnadh foráil do chruinnithe mullaigh a reáchtáil nuair ba ghá, cruthaíodh an Chomhairle Eorpach ag cruinniú mullaigh Pháras i mí na Nollag 1974. Ba é an tUachtarán Valéry Giscard d’Estaing a bhí ina óstach ar an gcruinniú sin. D'fhonn fóram neamhfhoirmiúil a bhunú le haghaidh plé idir Cinn Stáit nó Rialtais a cruthaíodh í.

• European Council: 50 years of working together (English version)

Tháinig an Chomhairle Eorpach le chéile den chéad uair i mí an Mhárta 1975 i mBaile Átha Cliath.

• An Chomhairle Eorpach - Baile Átha Cliath, an 10-11 Márta 1975

Bhain ballraíocht AE figiúir dhúbailte amach nuair a tháinig an Ghréig isteach sa chomhphobal.

I Schengen (Lucsamburg), shínigh an Bheilg, an Ghearmáin, an Fhrainc, Lucsamburg agus an Ísiltír Comhaontú Schengen maidir le rialuithe teorann a dhíothú.

Le Comhaontú Schengen, bheadh daoine in ann taisteal, de réir a chéile, gan a bpas a sheiceáil ag teorainneacha inmheánacha. Is ina dhiaidh sin, in 1995, a tosaíodh ar Chomhaontú Schengen a chur chun feidhme.

Glacann an Chomhairle Eorpach an bhratach go foirmiúil mar lógó oifigiúil na gComhphobal Eorpach.

Tháinig an Chomhairle Eorpach ar chomhaontú polaitiúil, lenar réitíodh an bóthar chun go nglacfaí leis an Ionstraim Eorpach Aonair.

• An Chomhairle Eorpach - Lucsamburg, an 2-3 Nollaig 1985

Tháinig an Spáinn agus an Phortaingéil isteach san Aontas, agus leis sin, tháinig méadú ar bhallraíocht na gComhphobal Eorpach go dtí 12.

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair (IEA), bunaíodh an margadh inmheánach, lena ndearnadh foráil do shaorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil. Leis sin, seoladh comhar i ndáil le beartas eachtrach agus leathnaíodh úsáid na vótála trí thromlach cáilithe le haghaidh cinnteoireachta laistigh den Chomhairle.

• An próiseas cinnteoireachta sa Chomhairle

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair, tugadh bunús dlí freisin don Chomhairle Eorpach, rud a chuir cruinnithe de Cheannairí Stáit nó Rialtais ar bhonn foirmiúil.

Leis an gComhairle Eorpach i nDún Éideann i 1992, cuireadh tús le "díospóireachtaí poiblí" agus leathnaíodh an nós seo le himeacht ama, go háirithe le Conradh Liospóin.

Sa lá atá inniu ann, is féidir díospóireachtaí poiblí agus cur agus cúiteamh poiblí na Comhairle a leanúint ar an láithreán gréasáin.

• Féach ar dhíospóireachtaí agus ar chur agus cúiteamh beo

Ar theacht i bhfeidhm Chonradh Maastricht, cruthaíodh an tAontas Eorpach, arbh Aontas é a bhí bunaithe ar cholún méadaithe den 'Chomhphobal'. Cruthaíodh Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta leis an gConradh agus bunaíodh dhá cholún nua: an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) agus comhar i réimse an cheartais agus gnóthaí baile (CGB).

Tugadh stádas foirmiúil don Chomhairle Eorpach i gConradh Maastricht. Tugadh dlús agus treoirlínte ginearálta polaitiúla d'fhorbairt an Aontais Eorpaigh leis sin.

Chuathas i dtreo an euro a bhunú le Conradh Maastricht freisin agus seoladh an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES).

• An bealach ar athraigh Maastricht an Eoraip (scéal amhairc)

Tháinig an Ostair, an Fhionlainn agus an tSualainn isteach san Aontas. Chlúdaigh na 15 chomhalta Iarthar na hEorpa ar fad, beagnach, faoin am sin.

Ó 1996 i leith, thiocfadh an Chomhairle Eorpach le chéile ceithre huaire sa bhliain ar a laghad. Roimhe sin, ní bhíodh gá ach le dhá chruinniú in aghaidh na bliana.

D'fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach cruthú an Ghrúpa Euro, comhlacht neamhfhoirmiúil a thugann airí airgeadais tíortha a bhfuil an euro mar airgeadra acu le chéile. Tionóladh an chéad chruinniú de chuid an Ghrúpa Euro an 4 Meitheamh 1998 ag Chateau de Senningen i Lucsamburg.

• An Grúpa Euro

Le Conradh Amstardam, bunaíodh limistéar saoirse, slándála agus ceartais agus rinneadh Comhaontú Schengen a chomhtháthú le dlí an Aontais. Leasaíodh leis an gconradh sin ról Ardrúnaí na Comhairle agus rinneadh Ardionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála de, freisin.

Ar an 1 Eanáir 2002, cuireadh an euro i gcúrsaíocht mar nótaí bainc agus boinn, in ionad na n-airgeadraí náisiúnta.

In oirchill an Aontais mhéadaithe, a raibh 27 mBallstát le bheith feasta ann, rinneadh athchóiriú faoi Chonradh Nice ar institiúidí an Aontais. Rinneadh athchóiriú ar an gComhairle chun vótáil trí thromlach cáilithe a leathnú, agus chun prionsabal an chomhair fheabhsaithe idir na Ballstáit a thabhairt isteach.

Ó mhí Dheireadh Fómhair 2003 i leith, is sa Bhruiséil a thionóltar cruinnithe foirmiúla uile na Comhairle Eorpaí.

Sonraíodh sa 22ú Dearbhú de Chonradh Nice gur sa Bhruiséil a thionólfaí feasta gach cruinniú den Chomhairle Eorpach a luaithe a bheadh 18 mBallstát san Aontas Eorpach.

Tháinig deich dtír nua isteach san Aontas ag an am céanna: Poblacht na Seice, an Eastóin, an Chipir, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an tSlóvaic agus an tSlóivéin. Ba é sin an méadú aonair ba mhó ar an Aontas ó thaobh daoine agus líon na dtíortha de.

25 Bhallstát a bhí san Aontas Eorpach faoin am seo.

Tháinig an Bhulgáir agus an Rómáin isteach san Aontas, agus leis sin, bhí 27 mBallstát ann.

Ag cruinniú neamhfhoirmiúil a bhí acu sa Bhruiséil an 19 Samhain 2009, chomhaontaigh Ceannairí Stáit nó Rialtais an Aontais Eorpaigh d'aon toil Herman Van Rompuy a cheapadh ina chéad Uachtarán buan ar an gComhairle Eorpach.

• Ráiteas ó Herman Van Rompuy

Tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, conradh a rinne athchóiriú ar struchtúr an Aontais Eorpaigh agus ar an mbealach ar fheidhmigh sé.

Cuireadh síneadh leis an úsáid a baineadh as vótáil trí thromlach cáilithe sa Chomhairle.

B'institiúid lánfheidhme í anois an Chomhairle Eorpach agus a hUachtarán féin uirthi. Roimhe sin, comhlacht neamhfhoirmiúil a bhí sa Chomhairle Eorpach agus ba phost neamh-oifigiúil a bhíodh ag ceannaire na Comhairle Eorpaí. Bhí an ról sin ag Ceannaire Stáit nó Rialtais an Bhallstáit a raibh Uachtaránacht rothlach Chomhairle an Aontais Eorpaigh aige ag an am.

• Ról Uachtarán na Comhairle Eorpaí
• Conradh Liospóin: Ag múnlú an Aontais Eorpaigh mar is eol dúinn é (scéal amhairc)

Den uair dheireanach, ba é nó ba í Uachtarán nó Príomh-Aire an Bhallstáit ar aige a bhí Uachtaránacht uainíochta na Comhairle a rinne cathaoirleacht ar an gComhairle Eorpach.

Ba é Fredrik Reinfeldt, Príomh-Aire na Sualainne, a bhí mar chathaoirleach ar Chomhairle Eorpach mhí na Nollag 2009.

• Conclúidí ón gComhairle Eorpach - an Bhruiséil, 10-11 Nollaig 2009

Ag an gcruinniú a bhí ag an gComhairle Eorpach an 1-2 Márta 2012, shínigh 25 cheannaire Eorpacha an Conradh ar Chobhsaíocht, ar Chomhordú agus ar Rialachas (TSCG) san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta.

Tháinig an Conradh i bhfeidhm an 1 Eanáir 2013 agus cuireadh an Cruinniú Mullaigh Euro ar bhonn foirmiúil. Leagadh amach eagrú an Chruinnithe Mullaigh Euro agus ról a Uachtaráin in Airteagal 12 den Chonradh.

• An Conradh ar Chobhsaíocht, ar Chomhordú agus ar Rialachas (TSCG)

Rinneadh Herman Van Rompuy a atoghadh don dara téarma ina Uachtarán ar an gComhairle Eorpach, ón 1 Meitheamh 2012 go dtí an 30 Samhain 2014.

Bronnadh Duais Nobel na Síochána 2012 ar an Aontas Eorpach as ucht an tsíocháin, an t-athmhuintearas, an daonlathas agus cearta an duine san Eoraip a chur chun cinn.

Agus Duais Nobel na Síochána á bronnadh ar an Aontas, dúirt Coiste Nobel na hIorua go raibh an cinneadh sin bunaithe ar an ról cobhsaitheach a bhí ag an Aontas maidir leis an tsíocháin a chur i réim ar an mór-roinn, áit a mbíodh sé ina chogadh dearg tráth.

Ba í an Chróit an dara tír as an iar-Iúgslaiv a tháinig isteach san Aontas, i ndiaidh na Slóivéine.

28 mBallstát a bhí san Aontas Eorpach faoin am seo.

Tháinig Donald Tusk isteach in ionad Herman Van Rompuy mar Uachtarán na Comhairle Eorpaí. Ón 1 Nollaig 2014 go dtí an 31 Bealtaine 2017 a théarma.

• Barúlacha a thug an tUachtarán Tusk ag an searmanas aistrithe, an 1 Nollaig 2014
• Beathaisnéis Donald Tusk, Uachtarán na Comhairle Eorpaí

Atoghadh Donald Tusk ina Uachtarán ar an gComhairle Eorpach don dara téarma dhá bhliain go leith, ón 1 Meitheamh 2017 go dtí an 30 Samhain 2019.

• Atoghadh Donald Tusk ina Uachtarán ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh (preaseisiúint, 09/03/2017)

Tar éis thoradh an reifrinn sa Ríocht Aontaithe ar an 23 Meitheamh 2016, inar vótáil saoránaigh na Ríochta Aontaithe leis an Aontas Eorpach a fhágáil, thug an Ríocht Aontaithe fógra foirmiúil don Chomhairle Eorpach go raibh sé ar intinn aici an tAontas a fhágáil.

Ghlac an Chomhairle Eorpach ráiteas maidir leis an bhfógra ón Ríocht Aontaithe.

Is oth linn go bhfuil an Ríocht Aontaithe leis an Aontas Eorpach a fhágáil ach táimid faoi réir don phróiseas atá le leanúint anois againn. (...) Sa chaibidlíocht sin, gníomhóidh an tAontas mar aon agus cosnóidh sé leasanna an Aontais. Is é an chloch is mó a bheidh ar ár bpaidrín againn an éiginnteacht a chothaigh cinneadh na Ríochta Aontaithe, do shaoránaigh, do ghnólachtaí agus do na Ballstáit, a laghdú oiread agus is féidir.

An Chomhairle Eorpach, an 29 Márta 2017

• Litir an fhógra maidir le hAirteagal 50, 29/03/2017
• An caidreamh idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe (eolas cúlra)

Charles Michel tagtha i gcomharbacht ar Donald Tusk mar Uachtarán na Comhairle Eorpaí. Ón 1 Nollaig 2019 go dtí an 31 Bealtaine 2022 a théarma.

• Óráid a thug an tUachtarán Charles Michel ag an searmanas aistrithe leis an Uachtarán roimhe seo, Donald Tusk

Ag eascairt as an reifreann náisiúnta a ritheadh an 23 Meitheamh 2016, agus tar éis don dá pháirtí an Comhaontú um Tharraingt Siar a dhaingniú in Eanáir 2020, tá an tAontas Eorpach fágtha ag an Ríocht Aontaithe.

Atoghadh Charles Michel ina Uachtarán ar an gComhairle Eorpach don dara téarma dhá bhliain go leith, ón 1 Meitheamh 2022 go dtí an 30 Samhain 2024.

• Atoghadh Charles Michel ina Uachtarán ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh (preaseisiúint, 24 Márta 2022)

António Costa tagtha i gcomharbacht ar Charles Michel mar Uachtarán ar an gComhairle Eorpach. Ón 1 Nollaig 2024 go dtí an 31 Bealtaine 2027 a théarma.

• Óráid a thug an tUachtarán António Costa ag an searmanas aistrithe leis an Uachtarán roimhe seo, Charles Michel