Voorlopig akkoord Raad en Parlement over op afstand gesloten overeenkomsten voor financiële diensten

De Raad en het Parlement hebben een voorlopig politiek akkoord bereikt over de richtlijn betreffende op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten. De overeengekomen tekst vereenvoudigt de bestaande wetgeving, verbetert de consumenten­bescherming en creëert een gelijk speelveld voor financiële diensten die online, via de telefoon of via andere vormen van marketing op afstand worden verricht.

Zodra de richtlijn van kracht wordt, zijn consumenten op de eengemaakte markt verzekerd van een hoger beschermings­niveau wanneer ze gebruikmaken van nieuwe financiële producten en diensten via hun telefoons en computers.

Gunnar Strömmer, minister van Justitie van Zweden

Digitale markt, digitale bescherming

Met de ontwikkeling van IT-technologieën worden steeds meer financiële diensten, zoals leningen, verzekeringen, beleggingen of pensioen­regelingen, online gepromoot en worden overeenkomsten voor deze diensten vaker op afstand gesloten.

Dit kan de toegang tot klassieke of innovatieve financiële producten vergemakkelijken, maar consumenten zijn hierdoor vaak kwetsbaarder en krijgen bijvoorbeeld te maken met interfaces die zijn ontworpen om gebruikers te misleiden en hun aandacht te vestigen op producten of diensten waarin ze niet geïnteresseerd zijn (donkere patronen). Ook zijn de contracten vaak onduidelijk, lang of misleidend en zijn ze, als ze eenmaal zijn ondertekend, moeilijk te herroepen.

Doordat het aantal financiële diensten op afstand groeide, met name tijdens de corona­pandemie, was het nodig de bestaande EU-wetgeving op dit gebied, d.w.z. de richtlijn van 2002 betreffende de verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten, te actualiseren.

Het voorstel van de Commissie van 11 mei 2022 trekt de richtlijn van 2002 in en introduceert nieuwe bepalingen voor op afstand gesloten overeenkomsten voor financiële diensten in een nieuw hoofdstuk van de richtlijn consumenten­rechten om consumenten bij allerlei soorten handels­praktijken te beschermen. Het vereenvoudigt het wetgevings­kader en bepaalde artikelen van de richtlijn consumenten­rechten zullen ook van toepassing zijn op op afstand verkochte financiële diensten.

Belangrijkste elementen van het akkoord

Het politiek akkoord verduidelijkt het toepassingsgebied en het "vangnet" van de richtlijn, met name voor financiële diensten die niet of slechts gedeeltelijk onder andere sectorale wetgeving vallen.

Het akkoord verbetert de regels voor het openbaar maken van informatie en heeft tot doel de precontractuele informatie­verplichtingen te moderniseren. Voorts behouden de lidstaten de mogelijkheid om nog strengere nationale regels op te leggen, waardoor er geen risico is op een lager beschermings­niveau van consumenten.

Indien de handelaar gebruikmaakt van online-instrumenten, zoals robotadvies of chatbots, heeft de consument het recht om menselijke tussenkomst te vragen om beter inzicht te krijgen in de gevolgen van de overeenkomst voor zijn of haar financiële situatie.

Het akkoord vergemakkelijkt de uitoefening van het herroepings­recht van op afstand gesloten overeenkomsten door een herroepings­functie in de interface van de dienstverlener op te nemen die gemakkelijk te vinden is. Het doel van deze functie is consumenten bewuster te maken van hun herroepings­rechten en te voorkomen dat het lastiger is een overeenkomst te herroepen dan er een aan te gaan. Aangezien dit belangrijk is voor alle soorten verkoop op afstand, wordt de herroepings­functie op alle op afstand gesloten overeenkomsten toegepast, niet alleen op overeenkomsten voor financiële diensten.

De nieuwe tekst introduceert extra bescherming voor consumenten tegen donkere patronen. Zodra de overeengekomen tekst van kracht is, moeten de lidstaten maatregelen nemen om het gebruik van marketing­technieken voor donkere patronen om de keuzes van de consument te beïnvloeden, te beperken.

Ook neemt het politiek akkoord een aantal bepalingen uit de richtlijn consumenten­rechten over, die dus voortaan ook gelden voor op afstand gesloten overeenkomsten voor financiële diensten. Het gaat onder andere om bepalingen over niet-gevraagde leveringen (ongevraagde levering van goederen of ongevraagde verstrekking van diensten om potentiële klanten ertoe aan te zetten een aankoop te doen).

Volgende stappen

Het voorlopige akkoord dat met het Europees Parlement is bereikt, moet nu door beide instellingen worden goedgekeurd en formeel worden aangenomen.

Achtergrond

De herziening van de richtlijn uit 2002 betreffende de verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten maakt deel uit van de nieuwe consumenten­agenda van de Commissie, die de steun kreeg van de Raad in zijn conclusies van 21 februari 2021.

• Voorstel voor op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten - Algemene oriëntatie
• Commissievoorstel