Wspólne zamówienia w dziedzinie obronności
UE ułatwia wspólne zamówienia poprzez różne inicjatywy. Współpraca państw członkowskich w zakresie zamówień obronnych daje większą efektywność i oszczędności kosztów.
Po co wspólne zamówienia?
Współpraca państw członkowskich w zakresie zamówień obronnych ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu fragmentacji europejskich rynków obronnych i problemu powielania zdolności, organizacji i wydatków.
Wspólne zamówienia oznaczają, że co najmniej dwa państwa członkowskie wspólnie kupują towary lub usługi, dzięki czemu:
- lepiej gospodarują pieniędzmi publicznymi
- oszczędzają
- zwiększają wzajemną solidarność
- osiągają większą interoperacyjność.
Takie zamówienia pomagają zwiększyć korzyści skali w stosunku do krajowych procedur zamówień publicznych. Tym samym podnoszą konkurencyjność i wydajność europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego.
Zamówienia w dziedzinie obronności nabrały jeszcze większego znaczenia, odkąd radykalnie zmieniła się sytuacja bezpieczeństwa w Europie w związku z agresją wojskową Rosji na Ukrainę.
UE wspiera współpracę państw członkowskich w zakresie zamówień obronnych poprzez szereg inicjatyw, takich jak:
- Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy
- program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego
- instrument na rzecz wzmocnienia przemysłu obronnego przez zamówienia realizowane na zasadzie współpracy
- dyrektywa o zamówieniach w dziedzinie obronności.
Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy
W ramach Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) UE zapewnia pomoc finansową w formie pożyczek o wartości do 150 mld euro. Instrument ma pomóc państwom członkowskim Unii szybko i znacząco zwiększyć inwestycje w obronność przez wspólne zamówienia.
Rozporządzenie ustanawiające instrument SAFE weszło w życie 29 maja 2025 r.
Jest to pierwszy filar Planu ReArm Europe/Gotowość 2030 przedstawionego przez Komisję Europejską w marcu 2025 r.
Czym jest Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE)?
Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego
8 grudnia 2025 r. Rada zatwierdziła program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIP). W ramach programu Unia ma w latach 2025–2027 udostępnić 1,5 mld euro w formie dotacji.
Program EDIP jest finansowany przez Unię Europejską z jej długoterminowego budżetu (wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027). Jednym z filarów programu są wspólne zamówienia.
Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego
Wzmacnianie przemysłu obronnego poprzez wspólne zamówienia
19 października 2023 r. weszło w życie rozporządzenie ustanawiające instrument na rzecz wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego przez zamówienia realizowane na zasadzie współpracy (EDIRPA).
Ten nowy instrument zachęca państwa członkowskie do wspólnego zamawiania produktów obronnych i opiewa na 300 mln euro.
Instrument jest finansowany przez Unię Europejską z jej długoterminowego budżetu (wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027).
Rozporządzenie jest tak pomyślane, by europejski przemysł obronny faktycznie zyskał na tym instrumencie. Na przykład wykonawcy i podwykonawcy:
- muszą mieć siedzibę i zarządczą strukturę wykonawczą w UE lub państwie stowarzyszonym (Islandia, Liechtenstein lub Norwegia)
- nie mogą podlegać kontroli niestowarzyszonych państw trzecich.
Dodatkowo co najmniej 65% komponentów produktów końcowych musi pochodzić z UE lub państwa stowarzyszonego. Państwa członkowskie mogą zamawiać wyłącznie produkty, na które niestowarzyszone państwa trzecie nie nałożyły ograniczeń zmniejszających zdolność do ich wykorzystania.
Dyrektywa o zamówieniach w dziedzinie obronności
Dyrektywa o zamówieniach w dziedzinie obronności i newralgicznych zamówieniach w dziedzinie bezpieczeństwa weszła w życie 14 lipca 2009 r.
Określa ona europejskie przepisy o zamówieniach na broń, amunicję i materiały wojenne (a także na odnośne roboty i usługi), dokonywanych do celów obronnych. Zawiera też przepisy o zamówieniach na newralgiczne dostawy, roboty i usługi, dokonywanych do celów bezpieczeństwa.
Przepisy te:
- są dostosowane do specyfiki zamówień obronnych
- zwiększają przejrzystość i otwartość między państwami UE na rynkach obronności
- zapewniają ochronę interesów bezpieczeństwa poszczególnych państw.
Więcej
Europejska gotowość obronna
Unijne finansowanie obronności
Krajowa klauzula wyjścia dla wydatków na obronę
Ostatnia aktualizacja: 18 lutego 2026
