"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.

Więcej informacji znajdziesz na stronie o plikach cookie. Możesz tam też zmienić swoje ustawienia.

български español čeština dansk Deutsch eesti Ελληνικά English français Gaeilge hrvatski italiano latviešu lietuvių magyar Malti Nederlands polski português română slovenčina slovenščina suomi svenska
Skip to content

Stała współpraca strukturalna (PESCO)

Stała współpraca strukturalna (PESCO) pozwala 26 państwom razem planować, tworzyć i finansować wspólne projekty na rzecz zdolności obronnych oraz zwiększać gotowość operacyjną i wkład swoich sił zbrojnych.

Pogłębianie współpracy obronnej

Możliwość dobrowolnego podejmowania przez państwa członkowskie UE stałej współpracy strukturalnej w dziedzinie obronności pojawiła się w 2009 r. w traktacie lizbońskim. PESCO to ramy i ustrukturyzowany proces stopniowego pogłębiania współpracy obronnej, po to by zapewnić zdolności potrzebne do realizacji najtrudniejszych misji, a tym samym zwiększyć bezpieczeństwo obywateli UE.

W grudniu 2017 r. Rada przyjęła decyzję ustanawiającą PESCO i ustalającą listę 25 państw członkowskich w niej uczestniczących. W maju 2023 r. potwierdziła udział Danii jako 26. uczestnika PESCO.

Decyzje o nowych uczestnikach lub zawieszeniu uczestnictwa we współpracy Rada UE podejmuje kwalifikowaną większością głosów państw uczestniczących.

Sekretariat PESCO tworzą – pod kierunkiem wysokiej przedstawicielki do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa – Europejska Służba Działań Zewnętrznych (w tym Sztab Wojskowy UE) oraz Europejska Agencja Obrony.

Zobowiązania i projekty PESCO

Współpraca PESCO jest realizowana głównie poprzez zobowiązania oraz projekty oparte na współpracy.

Największą różnicą między PESCO a innymi formami współpracy jest prawnie wiążący charakter zobowiązań podejmowanych przez państwa uczestniczące. W ramach PESCO państwa zobowiązują się zwłaszcza zwiększać wydatki i inwestycje obronne, poszerzać wspólne i oparte na współpracy projekty dotyczące strategicznych zdolności obronnych oraz poprawiać dostępność, możliwość rozmieszczania i interoperacyjność swoich sił, w tym wkład w operacje i misje wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO).

Rada odpowiada za ogólny kierunek polityki i za podejmowanie decyzji oraz przedstawia zalecenia dotyczące realizacji zobowiązań.

Co roku wysoka przedstawicielka prezentuje Radzie sprawozdanie z realizacji PESCO. Na tej podstawie Rada ocenia wkłady państw uczestniczących i sprawdza, czy nadal wypełniają one wiążące zobowiązania.

Państwa uczestniczące pracują nad 75 projektami opartymi na współpracy w różnych dziedzinach takich jak: placówki szkoleniowe, domena lądowa, morska i powietrzna, cyberprzestrzeń oraz czynniki warunkujące potencjał sił. W ramach tych projektów państwa uczestniczące rozwijają razem nowe zdolności, szkolą się i ćwiczą lub łączą swoją wiedzę fachową w niektórych dziedzinach.

Każdy z projektów jest realizowany przez różne grupy państw uczestniczących i jest koordynowany przez co najmniej jedno z nich.

Choć w PESCO mogą uczestniczyć tylko państwa członkowskie UE, w listopadzie 2020 r. Rada określiła ogólne warunki, które pozwalają wyjątkowo zapraszać do udziału w konkretnych projektach kraje spoza UE.

Na przykład w 2021 r. do uczestnictwa w projekcie mobilności wojskowej zostały zaproszone Kanada, Norwegia i USA, w 2022 r. Wielka Brytania, a w 2025 r. Szwajcaria.

Decyzja ta utorowała drogę do ściślejszej i ambitniejszej współpracy obronnej z partnerami UE.

Przegląd strategiczny PESCO

19 listopada 2024 r. Rada zatwierdziła konkluzje w sprawie przeglądu strategicznego PESCO. Przegląd rozpoczął się w listopadzie 2023 r. i miał wzmocnić współpracę, nadać jej bardziej strategiczny i skuteczny charakter oraz dostosować ją do nowych warunków geopolitycznych po 2025 r.

Konkluzje potwierdzają kluczową rolę PESCO jako ambitnych ram służących pogłębianiu współpracy obronnej między państwami uczestniczącymi i zwracają uwagę, że zasady i cele PESCO są wciąż aktualne. Równocześnie podkreśla się w nich, że jeśli PESCO ma pozostać podstawą unijnych wysiłków obronnych, trzeba ją uaktualnić w świetle nowych inicjatyw i polityk UE, zwłaszcza przewidzianych w unijnym „Strategicznym kompasie”.

W związku z tym należy uaktualnić i ulepszyć obecnych 20 wiążących zobowiązań PESCO. W przyszłości zmienione zobowiązania mogłyby się koncentrować wokół kluczowych obszarów, takich jak wydatki i inwestycje obronne, rozwój zdolności, współpraca zbrojeniowa i przemysłowa oraz wymiar operacyjny.

W konkluzjach podkreślono, że ważne jest, by zbliżać Ukrainę do unijnych inicjatyw obronnych, zgodnie ze wspólnymi zobowiązaniami Unii Europejskiej i Ukrainy w zakresie bezpieczeństwa podpisanymi 27 czerwca 2024 r. W tym kontekście PESCO powinna przyczyniać się do szerszych działań UE służących zaspokajaniu potrzeb wojskowych Ukrainy.

Ostatnia aktualizacja: 27 maja 2025