Cyfrowe euro

Czym ma być cyfrowe euro?

Cyfrowe euro to unijny projekt mający na celu wprowadzenie cyfrowej formy gotówki. Ma to być cyfrowa waluta banku centralnego, emitowana przez EBC i dostępna dla wszystkich w strefie euro.

Cyfrowe euro ma uzupełniać banknoty i monety, a nie je zastępować. Chodzi o zapewnienie dodatkowego wyboru przy dokonywaniu płatności, przy jednoczesnym zachowaniu gotówki jako środka płatniczego.

Pieniądz publiczny i pieniądz prywatny

Aby zrozumieć działanie cyfrowego euro, konieczne jest rozróżnienie między pieniędzmi banku centralnego a pieniędzmi prywatnymi.

Pieniądz banku centralnego jest pieniądzem publicznym, ponieważ jest emitowany przez bank centralny i jako taki stanowi „dobro publiczne”. Obecnie jest on dostępny publicznie głównie w postaci banknotów i monet wykorzystywanych do płatności gotówkowych.

Pieniądz prywatny jest tworzony przez banki komercyjne. Obejmuje pieniądze przechowywane na rachunkach bankowych i wykorzystywane do codziennych płatności, takich jak płatności kartą lub przelewy internetowe. W codziennym życiu ludzie regularnie wymieniają pieniądze prywatne na pieniądze publiczne (na przykład wypłacając gotówkę) i odwrotnie.

Najważniejsze cechy cyfrowego euro

Dlaczego cyfrowe euro jest potrzebne?

Wprowadzenie cyfrowego euro jest niezbędne do zapewnienia, aby waluta ta nadal odpowiadała na zmieniające się preferencje płatnicze obywateli. Służy też wzmocnieniu strategicznej autonomii strefy euro.

Dostosowanie do płatności cyfrowych

Chociaż w Europie najczęściej stosowaną metodą płatności jest nadal gotówka, mieszkańcy strefy euro w coraz większym stopniu polegają na kartach, aplikacjach mobilnych i płatnościach online.

Obecnie pieniądz banku centralnego istnieje wyłącznie w postaci fizycznej (gotówkowej) i nie może być wykorzystywany bezpośrednio do codziennych płatności cyfrowych. Cyfrowe euro wypełniłoby tę lukę, dając wszystkim możliwość dokonywania płatności cyfrowych z pieniędzy publicznych, zabezpieczanych przez EBC i dostępnych w uzupełnieniu gotówki.

Transakcje zakupu towarów i usług w strefie euro

• Badanie na temat zachowań płatniczych konsumentów w strefie euro (Europejski Bank Centralny)

Zwiększenie otwartej autonomii strategicznej Europy

Płatności cyfrowe w strefie euro są rozdrobnione. Wiele państw w dużym stopniu polega na międzynarodowych systemach kart płatniczych (13 z 20). W rezultacie płatności w cyfrowym euro są często przetwarzane za pośrednictwem infrastruktury spoza UE. Oznacza to, że powiązane dane są przechowywane w państwie niebędącym członkiem UE, a opłaty są ustalane zgodnie z warunkami handlowymi określonymi poza UE.

Cyfrowe euro ma być ogólnoeuropejskim rozwiązaniem płatniczym, dostępnym w całej strefie euro, zarządzanym na szczeblu europejskim i obsługiwanym przez europejskich dostawców. Ma wzmocnić odporność systemu płatniczego strefy euro i zapewnić obywatelom europejską opcję płatności cyfrowych, obok istniejących rozwiązań prywatnych.

Korzystanie z cyfrowego euro

Cyfrowe euro ma być łatwe w użyciu i przystępne ze względu na podobieństwo do innych rozwiązań w zakresie płatności cyfrowych.

Obywatele mają mieć dostęp do cyfrowego euro za pośrednictwem specjalnego rachunku w cyfrowym euro lub portfela cyfrowego, udostępnianych przez ich bank lub innego pośrednika. Utworzenie podstawowego portfela cyfrowego euro i korzystanie z niego będzie bezpłatne.

Cyfrowe euro i cyfrowy portfel umożliwią odpowiednio:

• płacenie w sklepach, zarówno przez internet, jak i osobiście
• dokonywanie płatności między osobami, np. wysyłanie pieniędzy do przyjaciół lub rodziny
• korzystanie z cyfrowego euro w internecie i poza nim, w tym bez połączenia z internetem.

Aby chronić stabilność finansową, wprowadzone mają zostać limity kwot cyfrowego euro, jakie osoby fizyczne mogą posiadać w danym momencie w swoim portfelu. Limity te zapewniłyby, aby cyfrowe euro było wykorzystywane przede wszystkim jako środek płatniczy, a nie jako środek przechowywania wartości. Pomogłyby zapobiegać zagrożeniom dla stabilności finansowej.

Czym cyfrowe euro różni się od kart lub aplikacji do płatności mobilnych?

Cyfrowe euro nie zastąpiłoby kart ani aplikacji do płatności mobilnych, lecz uzupełniłoby je, oferując dodatkową opcję cyfrowych płatności.

Obecnie wiele płatności cyfrowych w strefie euro opiera się na systemach płatniczych funkcjonujących poza UE. Korzystanie z tych systemów sprawia, że płatności dokonywane w euro –zanim dotrą do sprzedawcy – mogą być przetwarzane za pośrednictwem infrastruktury spoza UE. Oznacza to, że znaczącymi przepływami płatności i powiązanymi opłatami, a także danymi osobowymi dotyczącymi transakcji zajmują się dostawcy spoza Europy.

Dzięki cyfrowemu euro płatności byłyby przetwarzane w UE. Cyfrowe euro ma być „publicznym” pieniądzem emitowanym przez EBC, który emituje i zabezpiecza euro. Umożliwiłoby to obywatelom dokonywanie płatności cyfrowych z wykorzystaniem pieniądza banku centralnego w całej strefie euro, co zapewni jednolite europejskie rozwiązanie płatnicze we wszystkich krajach strefy euro.

W przeciwieństwie do cyfrowego euro karty debetowe i kredytowe oraz aplikacje do płatności mobilnych opierają się na prywatnych pieniądzach bankowych emitowanych przez banki komercyjne. Te karty i aplikacje opierają się na prywatnych systemach płatności, co często wiąże się z opłatami.

Czym cyfrowe euro różni się od kryptoaktywów?

Cyfrowe euro nie byłoby kryptoaktywem.

Ma być zabezpieczane przez EBC, instytucję emitującą i chroniącą cyfrowe euro, podobnie jak gotówkę. Jego wartość nigdy nie odbiegałaby od wartości nominalnej – 1 cyfrowe euro zawsze byłoby warte dokładnie tyle samo co moneta o nominale 1 euro.

W odróżnieniu od cyfrowego euro kryptoaktywa (np. kryptowaluty) nie są zabezpieczane ani zarządzane przez organ centralny. Ich wartość może ulegać znacznym wahaniom, co sprawia, że są one ryzykowne i niestabilne. Nie ma również gwarancji, że kryptoaktywa będzie można wymieniać na gotówkę lub wykorzystywać w razie potrzeby jako środek płatniczy.

Proces legislacyjny wprowadzenia cyfrowego euro

W czerwcu 2023 r. Komisja przedstawiła pakiet jednowalutowy. Obejmuje on projekt, który określa ramy prawne ewentualnego wprowadzenia cyfrowego euro, a także projekt uzupełniający, który dotyczy ewentualnej dystrybucji cyfrowego euro przez dostawców usług płatniczych zarejestrowanych w państwach członkowskich, których walutą nie jest euro.

19 grudnia 2025 r. Rada przyjęła stanowiska w sprawie tych kluczowych projektów, których celem jest wzmocnienie euro poprzez wprowadzenie jego cyfrowej formy. Teraz Rada może rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim.

Po przyjęciu projektu w sprawie ustanowienia ram prawnych przez Parlament Europejski i Radę, ostateczna decyzja o emisji cyfrowego euro będzie należała do EBC. EBC stwierdził niedawno, że cyfrowe euro mogłoby zostać wprowadzone przed 2029 r.

Projekt w sprawie dostępu do gotówki

Pakiet jednowalutowy obejmuje również projekt dotyczący wzmocnienia statusu gotówki jako prawnego środka płatniczego. Oznacza to, że euro w formie fizycznej gotówki musi być powszechnie dostępne i przyjmowane w celu zapłaty za towary i usługi oraz spłacania należności, z uwzględnieniem szczegółowo określonych i właściwie monitorowanych wyjątków.

19 grudnia 2025 r. Rada uzgodniła stanowisko mające doprecyzować te przepisy, w tym sposób ich interakcji z cyfrowym euro, aby zapewnić spójność między tymi dwiema formami pieniądza banku centralnego. Główne przepisy projektu dotyczą:

• utrzymania gotówki jako metody płatności w całej strefie euro
• zagwarantowania obywatelom dostępu do gotówki i swobody wyboru preferowanej metody płatności.

• Jedna waluta: Rada uzgadnia stanowisko w sprawie cyfrowego euro i wzmocnienia roli gotówki (komunikat prasowy z 19 grudnia 2025)