Míniú ar an euro digiteach

Cad a bheadh i gceist leis an euro digiteach?

Is é an euro digiteach tionscadal an Aontais chun foirm dhigiteach airgid thirim a thabhairt isteach. Airgeadra digiteach bainc ceannais a bheadh ann, a d’eiseodh an Banc Ceannais Eorpach (BCE), agus a bheadh ar fáil do gach duine sa limistéar euro

Leis an euro digiteach, dhéanfaí nótaí bainc agus boinn a chomhlánú, seachas iad a ionadú. Thabharfadh sé rogha bhreise do dhaoine agus iad ag íoc, agus ag an am céanna chaomhnódh sé airgead tirim mar mhodh íocaíochta.

Airgead poiblí i gcomparáid le hairgead príobháideach

Chun tuiscint a fháil ar an gcaoi a n-oibreodh an euro digiteach, tá sé tábhachtach idirdhealú a dhéanamh idir airgead bainc ceannais agus airgead príobháideach.

Is airgead poiblí é airgead bainc ceannais sa mhéid gur banc ceannais a eisíonn é agus, dá réir sin, is ‘earra poiblí’ é. Faoi láthair, tá sé ar fáil don phobal go príomha i bhfoirm nótaí bainc agus monaí a úsáidtear le haghaidh íocaíochtaí in airgead tirim.

Is iad na bainc thráchtála a chruthaíonn airgead príobháideach. Áirítear leis airgead a choimeádtar i gcuntais bhainc agus a úsáidtear le haghaidh íocaíochtaí laethúla, ar nós íocaíochtaí le cárta nó aistrithe ar líne. Sa saol laethúil, déanann daoine airgead príobháideach a thiontú go hairgead poiblí go rialta (mar shampla, trí airgead tirim a aistarraingt) agus a mhalairt.

Príomhghnéithe an euro dhigitigh

Cén fáth a dteastaíonn euro digiteach uainn?

Is gá an euro digiteach a thabhairt isteach chun a chinntiú go leanfaidh an euro de fhreastal ar roghanna íocaíochta athraitheacha daoine agus de neamhspleáchas straitéiseach an limistéir euro a neartú.

Oiriúnú d’íocaíochtaí digiteacha

Cé gurb é an t-airgead tirim an modh íocaíochta is minice a úsáidtear san Eoraip, tá daoine sa limistéar euro ag brath níos mó agus níos mó ar chártaí, ar aipeanna móibíleacha agus ar íocaíochtaí ar líne.

Faoi láthair, níl airgead bainc ceannais ann ach i bhfoirm fhisiceach (airgead tirim) agus ní féidir é a úsáid go díreach le haghaidh íocaíochtaí digiteacha laethúla. Dhúnfadh euro digiteach an bhearna sin tríd an rogha a thabhairt do gach duine íoc go digiteach le hairgead poiblí, le tacaíocht ón mBanc Ceannais Eorpach, agus bheadh sé ar fáil in éineacht le hairgead tirim.

Idirbhearta ceannaigh le haghaidh earraí agus seirbhísí sa limistéar euro

• Study on the payment attitudes of consumers in the euro area [Staidéar ar dhearcadh na dtomhaltóirí i leith íocaíochtaí sa limistéar euro] (an Banc Ceannais Eorpach)

Uathriail straitéiseach oscailte na hEorpa a neartú

Tá íocaíochtaí digiteacha sa limistéar euro ilroinnte. Tá go leor tíortha ag brath go mór ar scéimeanna idirnáisiúnta cártaí le haghaidh íocaíochtaí cárta (13 thír as 20). Mar thoradh air sin, is minic a phróiseáiltear íocaíochtaí sa euro digiteach trí bhonneagair neamh-AE agus na sonraí gaolmhara á stóráil i dtír nach bhfuil san Aontas, agus socraítear táillí de réir coinníollacha tráchtála a shainítear lasmuigh den Aontas.

Chuirfeadh an euro digiteach réiteach íocaíochta uile-Eorpach ar fáil ar fud an limistéir euro, faoi rialachas Eorpach agus á oibriú ag soláthraithe Eorpacha. Neartódh sé athléimneacht chóras íocaíochta an limistéir euro agus thabharfadh sé rogha íocaíochta digití Eorpach do dhaoine, in éineacht le réitigh phríobháideacha atá ann cheana.

Conas a d’oibreodh an euro digiteach?

Dhéanfaí an euro digiteach a dhearadh ar bhealach a bheadh éasca le húsáid agus a mbeadh cur amach ag úsáideoirí air, cosúil le réitigh íocaíochta digití eile.

Bheadh daoine in ann rochtain a fháil ar an euro digiteach trí chuntas tiomnaithe sa euro digiteach nó trí thiachóg dhigiteach, arna soláthar ag a mbanc nó ag idirghabhálaí eile. Beidh sé saor in aisce tiachóg bhunúsach euro dhigitigh a chur ar bun agus a úsáid.

Le cuntas sa euro digiteach agus a dtiachóg dhigiteach, ag brath ar an gcás, bheadh daoine in ann an méid seo a leanas a dhéanamh:

• íoc i siopaí, ar líne agus i bpearsa araon
• íocaíochtaí ó dhuine go duine a dhéanamh, mar shampla, airgead a sheoladh chuig cairde nó teaghlaigh
• an euro digiteach a úsáid ar líne agus as líne, lena n-áirítear gan nasc idirlín

Chun cobhsaíocht airgeadais a chosaint, bheadh teorainneacha ar an méid euro dhigitigh is féidir le daoine aonair a choinneáil ina dtiachóg tráth ar bith. Chinnteofaí leis na teorainneacha sin go n-úsáidfí an euro digiteach go príomha mar mhodh íocaíochta, seachas mar stór luacha, agus chuideoidís le rioscaí don chobhsaíocht airgeadais a chosc.

Cén difríocht atá idir an euro digiteach agus cártaí nó aipeanna íocaíochta móibílí?

Ní thiocfadh an euro digiteach in ionad cártaí ná aipeanna íocaíochta móibílí, ach chomhlánódh sé iad trí bhealach breise a chur ar fáil chun íocaíocht dhigiteach a dhéanamh.

Sa lá atá inniu ann, braitheann go leor íocaíochtaí digiteacha sa limistéar euro ar chórais íocaíochta a oibrítear lasmuigh den Aontas. Nuair a úsáidtear na córais sin, féadfar íocaíochtaí a dhéantar in euro a phróiseáil trí bhonneagair neamh-AE sula sroicheann siad an díoltóir. Ciallaíonn sé sin go láimhseálann soláthraithe neamh-Eorpacha sreafaí suntasacha íocaíochta agus táillí gaolmhara, chomh maith le sonraí maidir le hidirbhearta pearsanta.

Leis an euro digiteach, dhéanfaí íocaíochtaí a phróiseáil laistigh den Aontas. Airgead ‘poiblí’ a d’eiseodh an Banc Ceannais Eorpach a bheadh sa euro digiteach, lena n-eiseofaí agus lena gcosnófaí an euro. Chuirfeadh sé ar chumas daoine íoc go digiteach trí úsáid a bhaint as airgead bainc ceannais ar fud an limistéir euro, rud a chuirfeadh réiteach aonair íocaíochta Eorpach ar fáil a bheadh ar fáil i dtíortha uile an limistéir euro.

Os a choinne sin, braitheann cártaí dochair agus creidmheasa agus aipeanna íocaíochta móibílí ar airgead bainc príobháideach arna eisiúint ag bainc thráchtála agus oibríonn siad trí scéimeanna íocaíochta príobháidí, a mbíonn táillí i gceist leo go minic.

Cén difríocht atá idir an euro digiteach agus cripteashócmhainní?

Ní cripteashócmhainn a bheadh sa euro digiteach.

Thacódh an Banc Ceannais Eorpach, an institiúid a eisíonn agus a chaomhnaíonn an euro, leis an euro digiteach, díreach cosúil le hairgead tirim. B’fhiú i gcónaí a aghaidhluach é: bheadh an luach ceannann céanna i gcónaí ag aon euro digiteach amháin agus ag bonn €1.

Os a choinne sin, ní thacaíonn údarás lárnach le cripteashócmhainní (e.g. criptea-airgeadra) ná ní bhainistíonn sé iad. D’fhéadfadh a luach luainiú go suntasach, rud a fhágann go bhfuil riosca agus éagobhsaíocht ag baint leo. Níl aon ráthaíocht ann ach oiread gur féidir cripteashócmhainní a mhalartú ar airgead tirim nó a úsáid mar mhodh íocaíochta nuair is gá.

An próiseas reachtach chun an euro digiteach a thabhairt isteach

I mí an Mheithimh 2023, chuir an Coimisiún an t-airgeadra aonair chun cinn. Áirítear sa phacáiste togra lena leagtar amach an creat dlíthiúil chun go bhféadfaí an euro digiteach a thabhairt isteach, chomh maith le togra comhlántach maidir lena dháileadh féideartha ag soláthraithe seirbhísí íocaíochta atá corpraithe i mBallstáit nach é an euro an t-airgeadra iontu.

An 19 Nollaig 2025, ghlac an Chomhairle a seasaimh maidir leis na príomhthograí chun an t-airgeadra euro a neartú trí euro digiteach a thabhairt isteach. Ós rud é gur comhaontaíodh na seasaimh sin, is féidir leis an gComhairle dul i mbun caibidlíocht le Parlaimint na hEorpa.

A luaithe a ghlacfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an togra chun an creat dlíthiúil a bhunú, is faoin mBanc Ceannais Eorpach a bheidh sé ar deireadh cinneadh a dhéanamh an eiseoidh sé an euro digiteach nó nach n-eiseoidh. Chuir an Banc Ceannais Eorpach in iúl le déanaí go bhféadfadh an euro digiteach a bheith faoi lán seoil faoi 2029.

Togra maidir le rochtain ar airgead tirim

Áirítear sa phacáiste airgeadra aonair freisin togra chun stádas dlíthairisceana airgid thirim a neartú. Ciallaíonn sé sin nach mór euro in airgead tirim a bheith ar fáil go ginearálta agus nach mór glacadh leis mar íocaíocht as earraí agus seirbhísí agus chun fiacha a urscaoileadh, faoi réir eisceachtaí dea-shainithe a ndéantar faireachán cuí orthu.

An 19 Nollaig 2025, chomhaontaigh an Chomhairle a seasamh, arb é is aidhm dó na rialacha sin a shoiléiriú, lena n-áirítear an chaoi a n-idirghníomhaíonn siad leis an euro digiteach, chun comhsheasmhacht a chinntiú idir an dá chineál airgid bainc ceannais. Tá sé d’aidhm ag príomhfhorálacha an togra:

• glacadh airgid thirim ar fud an limistéir euro a chosaint mar mhodh íocaíochta ar fud an limistéir euro
• a ráthú go mbeidh rochtain ag daoine ar airgead tirim agus go mbeidh siad in ann an modh íocaíochta is fearr leo a roghnú

• Airgeadra aonair: a seasamh comhaontaithe ag an gComhairle maidir leis an euro digiteach agus maidir le ról an airgid thirim a neartú (preaseisiúint, an 19 Nollaig 2025)