Digitale euro

Wat zou de digitale euro precies zijn?

De digitale euro is een initiatief van de EU om een digitale vorm van contant geld in te voeren. Hierbij gaat het om een digitale centralebankmunt, die door de Europese Centrale Bank (ECB) wordt uitgegeven en die voor iedereen in de eurozone beschikbaar moet zijn.

De digitale euro moet bankbiljetten en munten niet vervangen, maar er een aanvulling op vormen. Dat biedt een nieuwe betaalmogelijkheid, naast contant geld.

Publiek en particulier geld

Om te begrijpen hoe de digitale euro zou werken, is het belangrijk een onderscheid te maken tussen centralebankgeld en particulier geld.

Centralebankgeld is publiek geld in die zin dat het door een centrale bank wordt uitgegeven en als zodanig een "publiek goed" vormt. Momenteel is centralebankgeld voor het publiek voornamelijk beschikbaar in de vorm van bankbiljetten en munten die voor contante betalingen worden gebruikt.

Particulier geld wordt gecreëerd door commerciële banken. Het omvat geld op bankrekeningen dat wordt gebruikt voor dagelijkse betalingen, zoals kaartbetalingen of onlineoverschrijvingen. In het dagelijks leven zetten mensen regelmatig particulier geld om in publiek geld (bijvoorbeeld door geld op te nemen) en vice versa.

Belangrijkste kenmerken van de digitale euro

Waarom hebben we een digitale euro nodig?

De invoering van de digitale euro is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de euro blijft inspelen op onze veranderende betalingsvoorkeuren en om de strategische autonomie van de eurozone te versterken.

Aanpassing aan digitale betalingen

Hoewel contant geld nog steeds de meest gebruikte betaalmethode in Europa is, gaat de voorkeur in de eurozone steeds vaker uit naar kaarten, mobiele apps en onlinebetalingen.

Momenteel bestaat centralebankgeld alleen in fysieke vorm (contant) en kan het niet rechtstreeks worden gebruikt voor dagelijkse digitale betalingen. Een digitale euro zou evenwel de mogelijkheid bieden digitaal te betalen met "publiek" geld, dat door de ECB wordt gesteund en beschikbaar is naast contant geld.

Aankooptransacties voor goederen en diensten in de eurozone

• Studie over het betalingsgedrag van consumenten in de eurozone (Europese Centrale Bank)

De open strategische autonomie van Europa versterken

Het landschap voor digitale betalingen in de eurozone is versnipperd. Veel landen zijn sterk afhankelijk van internationale kaartsystemen voor kaartbetalingen (13 van de 20). Als gevolg daarvan worden betalingen in digitale euro's vaak verwerkt via infrastructuren buiten de EU, waarbij betaalgegevens buiten de EU worden opgeslagen en kosten worden aangerekend op basis van commerciële voorwaarden die buiten de EU zijn vastgesteld.

De digitale euro zou een pan-Europese betalingsoplossing bieden die in de hele eurozone beschikbaar is, onder Europese governance valt en door Europese aanbieders wordt beheerd. De digitale euro zou de veerkracht van het betalingssysteem van de eurozone versterken en een Europese digitale betaaloptie bieden, naast bestaande particuliere oplossingen.

Hoe zou de digitale euro werken?

De digitale euro zou zo worden ontworpen dat hij gemakkelijk te gebruiken en te herkennen is, en vergelijkbaar is met andere digitale betalings­oplossingen.

Mensen zouden toegang kunnen krijgen tot de digitale euro via een specifieke rekening in digitale euro's of via een digitale portemonnee die door hun bank of een andere tussenpartij wordt verstrekt. Het is gratis om een portemonnee in digitale euro's aan te maken en te gebruiken.

Een rekening in digitale euro's en een digitale portemonnee bieden de volgende mogelijkheden:

• in fysieke of online winkels betalen
• betalingen tussen personen verrichten, zoals geldovermakingen naar vrienden of familie
• de digitale euro zowel online als offline gebruiken, ook zonder internetverbinding

Om de financiële stabiliteit te waarborgen, komen er limieten op het bedrag aan digitale euro's dat kan worden aangehouden. Deze limieten zouden ervoor zorgen dat de digitale euro voornamelijk wordt gebruikt als betaalmiddel in plaats van als waardeopslag, en ze moeten risico's voor de financiële stabiliteit helpen voorkomen.

Hoe verschilt de digitale euro van kaarten of mobiele betaalapps?

De digitale euro zou niet in de plaats komen van kaarten of mobiele betaalapps, maar deze aanvullen als extra manier om digitaal te betalen.

Vandaag de dag zijn veel digitale betalingen in de eurozone afhankelijk van betalingssystemen die buiten de EU worden geëxploiteerd. Zo gebeurt het dat eurobetalingen via infrastructuren buiten de EU worden verwerkt voordat zij de verkoper bereiken. Significante betalingsstromen en de bijhorende vergoedingen, alsook persoonlijke transactiegegevens, worden door niet-Europese aanbieders verwerkt.

Met de digitale euro worden betalingen binnen de EU verwerkt. De digitale euro zou "publiek" geld zijn dat wordt uitgegeven door de ECB, die de euro uitgeeft en bewaakt. Dit centralebankgeld kan dan digitaal worden gebruikt in de hele eurozone, als een gezamenlijke Europese betaalmethode.

Hiertegenover staan debet- en kredietkaarten en mobiele betaalapps. Zij werken met particulier geld, dat door commerciële banken wordt uitgegeven, en via particuliere betalingssystemen, waarbij vaak kosten in rekening worden gebracht.

Hoe verschilt de digitale euro van cryptoactiva?

De digitale euro zou geen cryptomunt zijn.

De digitale euro wordt gesteund door de ECB, de instelling die de euro uitgeeft en bewaakt, net als contant geld. De digitale euro moet altijd zijn nominale waarde behouden, waarbij één digitale euro steeds precies evenveel waard is als een munt van € 1.

Cryptoactiva (bijv. cryptovaluta) worden daarentegen niet door een centrale instantie gedekt of beheerd. De waarde ervan kan aanzienlijk schommelen, waardoor ze riskant en instabiel zijn. Bovendien is het onzeker of cryptoactiva tegen contanten kunnen worden omgewisseld of als betaalmiddel kunnen worden gebruikt.

Het wetgevingsproces voor de invoering van de digitale euro

In juni 2023 stelde de Commissie het pakket voor de gemeenschappelijke munt voor. Het pakket omvat een voorstel tot vaststelling van het rechtskader voor de mogelijke invoering van de digitale euro, alsook een aanvullend voorstel over de mogelijke distributie ervan door betalingsdienst­aanbieders die zijn opgericht in lidstaten die de euro niet als munt hebben.

Op 19 december 2025 bepaalde de Raad zijn standpunten over de belangrijkste voorstellen om de euro te versterken door een digitale euro in te voeren. Nu de Raad zijn standpunt heeft bepaald, kan hij onderhandelingen aangaan met het Europees Parlement.

Zodra het rechtskadervoorstel door het Europees Parlement en de Raad is goedgekeurd, zal het uiteindelijk aan de ECB zijn om te beslissen of zij de digitale euro zal uitgeven. De ECB heeft onlangs aangegeven dat de digitale euro vóór het einde van 2029 operationeel zou kunnen zijn.

Een voorstel betreffende de toegang tot contant geld

Het pakket voor de gemeenschappelijke munt omvat ook een voorstel om de status van contant geld als wettig betaalmiddel te versterken. Fysieke eurocontanten moeten algemeen beschikbaar zijn en worden geaccepteerd als betaalmiddel voor goederen en diensten en om schulden af te lossen. Daarbij kunnen duidelijk omschreven en naar behoren gecontroleerde uitzonderingen gelden.

Op 19 december 2025 bepaalde de Raad zijn standpunt om deze regels te verduidelijken, onder meer wat betreft de interactie ervan met de digitale euro, om de consistentie tussen beide vormen van centralebankgeld te garanderen. De belangrijkste doelen van het voorstel zijn:

• waarborgen dat contant geld in de hele eurozone als betaalmiddel wordt geaccepteerd
• garanderen dat mensen toegang hebben tot contant geld en de betaalmethode van hun voorkeur kunnen kiezen

• Gemeenschappelijke munt: Raad bepaalt standpunt over digitale euro en over sterkere rol van contant geld (persmededeling, 19 december 2025)