Walka UE z przestępczością zorganizowaną
Handel ludźmi, cybeprzestępczość, handel narkotykami oraz przestępstwa przeciwko środowisku – to tylko niektóre z zagrożeń, którym UE przeciwdziała poprzez EMPACT, multidyscyplinarną platformę koordynowania walki z najpoważniejszą przestępczością zorganizowaną.
Jakie są największe zagrożenia ze strony przestępczości zorganizowanej?
Przestępczość zorganizowana to poważne zagrożenie dla obywateli, firm i instytucji publicznych w całej UE oraz dla ogółu gospodarki.
Działalność sieci przestępczych rozwija się ponad granicami, dlatego aby skutecznie jej przeciwdziałać i ją zwalczać, Unia musi reagować w skoordynowany sposób.
Główne rodzaje przestępczości w UE to:
- cyberataki
- handel ludźmi
- przemyt migrantów
- handel narkotykami
- oszustwa akcyzowe i przestępstwa finansowe
- przestępstwa przeciwko środowisku
- handel bronią palną i materiałami wybuchowymi
- wykorzystywanie seksualne dzieci.
UE przeciwdziała tym zagrożeniom, m.in. poprzez EMPACT, multidyscyplinarną platformę koordynowania walki z najpoważniejszą przestępczością zorganizowaną.
Co to jest EMPACT?
EMPACT to europejska multidyscyplinarna platforma przeciwko zagrożeniom przestępstwami. Jest najważniejszą unijną platformą walki z przestępczością poważną i zorganizowaną.
W ramach EMPACT współpracują państwa UE, organy ścigania, unijne agencje i międzynarodowi partnerzy, by wspólnie identyfikować priorytety, koordynować operacje i rozbijać sieci przestępcze działające ponad granicami.
Platforma gromadzi:
- organy ścigania
- instytucje, agencje i organy UE
- organizacje publiczne i prywatne
- niektóre państwa spoza UE i odpowiednich międzynarodowych partnerów.
EMPACT łączy działalność operacyjną w terenie ze strategicznymi krokami mającymi zapobiegać przestępczości i ją ograniczać, a tym samym zwiększać bezpieczeństwo Europy.
Efekty walki UE z przestępczością
2022-2025
W latach 2022–2025 platforma EMPACT przyniosła konkretne efekty w unijnej walce z przestępczością zorganizowaną. Przykładowo:
- wszczęto 52 000 śledztw
- zatrzymano 46 300 podejrzanych
- zidentyfikowano lub objęto ochroną 25 000 ofiar
- zajęto 3740 mln euro w aktywach lub gotówce
- zajęto 644 ton narkotyków.
2025
Współpraca w ramach EMPACT przyniosła w 2025 r. znaczne efekty. Między innymi:
- w 24 500 przypadkach wszczęto czynności lub śledztwa
- zatrzymano 9000 podejrzanych
- zidentyfikowano lub objęto ochroną 8900 ofiar
- zajęto 300 ton narkotyków
- zlikwidowano 6 laboratoriów narkotykowych
- zajęto 1720 mln euro w aktywach lub gotówce.
Priorytety UE na lata 2026–2029
Rada ustala unijne priorytety walki z przestępczością poważną i zorganizowaną, uwzględniając cykl działań EMPACT.
W lata 2026–2029 Rada wskazała siedem priorytetów:
- identyfikowanie i rozbijanie działalności najgroźniejszych przestępców i siatek przestępczych
- zwalczanie najbardziej narastających przestępstw w internecie: cyberataków, wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie i oszustw internetowych
- zwalczanie handlu narkotykami
- zwalczanie przemytu migrantów i handlu ludźmi
- zwalczanie przestępstw związanych z bronią palną i materiałami wybuchowymi
- rozbijanie działalności siatek zaangażowanych w przestępstwa przeciwko środowisku
- zwalczanie przestępstw gospodarczych i finansowych, takich jak oszustwa vatowskie i przestępstwa przeciwko własności intelektualnej.
Rada poprosiła też Komisję, aby zaproponowała więcej środków na EMPACT w unijnym budżecie, np. poprzez podwyższenie nakładów UE na Europol.
Ustalając priorytety walki z przestępczością, Rada oparła się na zaleceniach Europolu z unijnej oceny zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością (SOCTA) oraz na innych strategicznych opracowaniach, ocenach i podejściach.
Zabezpieczanie i konfiskata dochodów z przestępstw
UE chce, żeby państwa członkowskie mogły skuteczniej walczyć z przestępczością zorganizowaną i przejmować nielegalne zyski. Unijne prawo o odzyskiwaniu i konfiskacie mienia wskazuje minimalne standardy namierzania, identyfikowania, zabezpieczania mienia przestępczego oraz obchodzenia się z nim. Celem przepisów jest uniemożliwienie przestępcom odnoszenia korzyści z nielegalnych działań oraz faktyczne przejmowanie zajętego mienia.
Identyfikacja i zwalczanie zagrożeń celnych
Ocena zagrożeń celnych wskazuje najważniejsze trendy i zagrożenia, przed którymi stają europejskie organy celne. Pierwsza ocena odbyła się w 2025 r. Pracowali przy niej unijni eksperci celni wspierani przez Komisję Europejską, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Frontex i Europol.
W trakcie oceny zidentyfikowano dziewięć priorytetowych zagrożeń:
- zagrożenia przekrojowe: związane z e-handlem, przestępczością finansową, ochroną interesów finansowych UE, dużymi kryzysami
- zagrożenia w konkretnych dziedzinach: narkotyki, fałszerstwa, przestępstwa akcyzowe, handel bronią palną i materiałami wybuchowymi, przestępstwa przeciwko środowisku.
Ocena pokazuje, jak unijne organy celne współpracują w walce z oszustwami i przestępczością zorganizowaną. Ilustruje też wyzwania, które stoją przed tymi organami w całej UE.
Ocena została oficjalnie przedstawiona Radzie 25 czerwca 2025 r.
Również najnowsze wspólne operacje celne odniosły duży skutek. W latach 2024–2025 dzięki współpracy organów celnych w UE udało się zająć:
- 134,5 tony kokainy
- 13,1 tony marihuany
- ponad 9 mln euro niezadeklarowanej gotówki
- ponad 18 mln papierosów.
-
Obecnie tylko w następujących językach:
- Ocena zagrożeń celnych 2025 (broszura)
-
Obecnie tylko w następujących językach:
- Główne efekty planu działań organów celnych 2024–2025
- Unia celna UE
Prawa ofiar
Każdego roku miliony ludzi w całej UE padają ofiarą przestępstw.
Zapewnienie ofiarom wsparcia, ochrony, informacji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości to istotny warunek budowy bezpiecznego i sprawiedliwego społeczeństwa.
Aby te prawa lepiej umocować, 8 czerwca 2026 r. Rada zatwierdziła unijną dyrektywę o prawach ofiar przestępstw. Dyrektywa ta znowelizowała poprzednie przepisy o prawach ofiar, pochodzące z 2012 r. Najważniejsze nowości to:
- ogólnounijna infolinia dla ofiar (116 006)
- łatwiejsze zgłaszanie przestępstw
- lepsza ochrona pokrzywdzonych dzieci i wsparcie dla nich
- łatwiejszy dostęp do pomocy prawnej i wymiaru sprawiedliwości
- szybszy dostęp do odszkodowań
- lepsza ochrona danych osobowych ofiar.
Po tym, jak dyrektywa ukaże się w Dzienniku Urzędowym, państwa UE będą miały dwa lata na przeniesienie jej do prawa krajowego.
Rosyjska agresja wojskowa na Ukrainę
Konflikty otwierają przed przestępczością zorganizowaną nowe możliwości i zwiększają zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego. 28 marca 2022 r. unijni ministrowie (jako Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych) zatwierdzili plan, aby platforma EMPACT wsparła państwa członkowskie w walce z sieciami przestępczymi wykorzystującymi wojnę w Ukrainie.
Wzajemna ocena
Mechanizm wzajemnej oceny w walce z przestępczością zorganizowaną pojawił się w 1997 r., gdy Rada przyjęła odnośne wspólne działanie.
Wzajemna ocena polega na tym, że państwa członkowskie oceniają się nawzajem pod kątem wdrażania przepisów i instrumentów unijnych i międzynarodowych służących zwalczaniu przestępstw. Oceny przeprowadza się na zasadzie równości i wzajemnego zaufania.
Wzajemne oceny służą temu, by:
- wskazać praktyczne rozwiązania w walce z przestępczością zorganizowaną w UE
- poprawić europejską współpracę sądową
- umożliwić państwom członkowskim wymianę sprawdzonych praktyk.
Rada koordynuje proces oceny i opracowuje sprawozdania, w tym wnioski i zalecenia.
Więcej informacji
Ostatnia aktualizacja: 8 czerwca 2026