Ο αγώνας της ΕΕ κατά του οργανωμένου εγκλήματος

Ποιες είναι οι κύριες απειλές από το οργανωμένο έγκλημα που έχει μπροστά της η ΕΕ;

Το οργανωμένο έγκλημα συνιστά σοβαρή απειλή για πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς και για την οικονομία στο σύνολό της.

Επειδή είναι εύκολο για τα εγκληματικά δίκτυα να λειτουργούν διασυνοριακά, απαιτείται συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση για την αποτελεσματική πρόληψη και καταπολέμηση αυτών των εγκλημάτων.

Κάποιες από τις κύριες εγκληματικές δραστηριότητες στην ΕΕ είναι οι εξής:

• κυβερνοεπιθέσεις
• εμπορία ανθρώπων
• παράνομη διακίνηση μεταναστών
• διακίνηση ναρκωτικών
• απάτη σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και οικονομικά εγκλήματα
• περιβαλλοντικό έγκλημα
• διακίνηση πυροβόλων όπλων και εγκλήματα περί τα εκρηκτικά
• σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών

Η ΕΕ αναλαμβάνει δράση για να αποκρούσει αυτές τις απειλές, μεταξύ άλλων μέσω της EMPACT, της πολυτομεακής της πλατφόρμας για την αντιμετώπιση των σοβαρότερων μορφών οργανωμένου εγκλήματος.

Τι είναι η EMPACT;

Η Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών (EMPACT) αποτελεί το κύριο πλαίσιο της ΕΕ για την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος.

Μέσω της EMPACT, χώρες της ΕΕ, αρχές επιβολής του νόμου, οργανισμοί της ΕΕ και διεθνείς εταίροι συνεργάζονται για να προσδιορισμό προτεραιότητες, να συντονίσουν επιχειρήσεις και να εξαρθρώσουν εγκληματικά δίκτυα με διασυνοριακή δράση.

Η πλατφόρμα συγκεντρώνει:

• αρχές επιβολής του νόμου
• θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ
• δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς
• συναφείς τρίτες χώρες και διεθνείς εταίρους

Η EMPACT συνδυάζει επιτόπια επιχειρησιακή δράση με στρατηγικά μέτρα για την πρόληψη και τη μείωση της εγκληματικής δραστηριότητας, κάνοντας την Ευρώπη πιο ασφαλή και προστατευμένη.

• Κοινή επικοινωνιακή στρατηγική EMPACT

Αποτελέσματα του αγώνα της ΕΕ κατά του εγκλήματος

2022-2025

Οι προτεραιότητες της ΕΕ στον τομέα του εγκλήματος για το 2026-2029

Σε συντονισμό με τον κύκλο πολιτικής EMPACT, το Συμβούλιο συμφωνεί τις προτεραιότητες της ΕΕ για τον αγώνα κατά του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος.

Για την περίοδο 2026-2029, το Συμβούλιο προσδιόρισε επτά προτεραιότητες της ΕΕ όσον αφορά το έγκλημα:

• να εντοπισθούν και να εξαρθρωθούν τα απειλητικότερα εγκληματικά δίκτυα και άτομα
• να αντιμετωπισθούν τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα εγκλήματα στη διαδικτυακή σφαίρα: κυβερνοεπιθέσεις, διαδικτυακή σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και διαδικτυακές απάτες
• να καταπολεμηθεί η διακίνηση ναρκωτικών
• να αντιμετωπισθεί η διακίνηση μεταναστών και η εμπορία ανθρώπων
• να τεθούν στο στόχαστρο τα εγκλήματα σχετικά με πυροβόλα όπλα και εκρηκτικά
• να εξαρθρωθούν δίκτυα που εμπλέκονται σε περιβαλλοντικά εγκλήματα
• να καταπολεμηθούν οικονομικά και χρηματοπιστωτικά εγκλήματα όπως η απάτη στον ΦΠΑ και το έγκλημα κατά της διανοητικής ιδιοκτησίας

Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο κάλεσε επίσης την Επιτροπή να προτείνει αύξηση των κονδυλίων για την EMPACT στον προϋπολογισμό της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω υψηλότερης συνεισφοράς της ΕΕ στην Ευρωπόλ.

Οι προτεραιότητες της ΕΕ στον τομέα του εγκλήματος που έχουν καθοριστεί από το Συμβούλιο βασίζονται στις συστάσεις που περιλαμβάνονται στην «αξιολόγηση της απειλής όσον αφορά το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα στην ΕΕ» (EU SOCTA) της Ευρωπόλ και λαμβάνουν υπόψη άλλα στρατηγικά έγγραφα, εκτιμήσεις και πολιτικές.

• Το Συμβούλιο καθόρισε τις προτεραιότητες της ΕΕ σχετικά με την καταπολέμηση του εγκλήματος για τα επόμενα έτη (δελτίο Τύπου, 13 Ιουνίου 2025)

Δέσμευση και δήμευση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες

Η ΕΕ ενισχύει την ικανότητα των κρατών μελών να καταπολεμήσουν το οργανωμένο έγκλημα και να κατάσχουν παράνομα κέρδη. Οι κανόνες της ΕΕ για την ανάκτηση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων καθορίζουν ελάχιστα πρότυπα για την ανίχνευση, τον εντοπισμό, τη δέσμευση και τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης. Τα μέτρα αυτά διασφαλίζουν ότι οι εγκληματίες δεν μπορούν να αντλούν κέρδος από τις παράνομες δραστηριότητές τους και ότι τα κατασχεθέντα περιουσιακά στοιχεία μπορούν να επανέλθουν αποτελεσματικά στους νόμιμους ιδιοκτήτες.

• Οργανωμένο έγκλημα: Πράσινο φως από το Συμβούλιο για νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με την ανάκτηση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων (δελτίο Τύπου, 12 Απριλίου 2024)

Εντοπισμός και αντιμετώπιση της τελωνειακής απειλής

Η αξιολόγηση τελωνειακών απειλών (CTA) αναδεικνύει τις κύριες τάσεις και απειλές που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές τελωνειακές αρχές. Πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2025 και συγκέντρωσε τελωνειακούς εμπειρογνώμονες της ΕΕ με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), του Frontex και της Ευρωπόλ.

Η αξιολόγηση εντόπισε εννέα τομείς απειλής προτεραιότητας:

• εγκάρσιες απειλές: ηλεκτρονικό εμπόριο, οικονομικό έγκλημα, προστασία οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, μείζονες κρίσεις
• θεματικές απειλές: ναρκωτικά, παραποίηση/απομίμηση, απάτη σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, διακίνηση πυροβόλων όπλων και εκρηκτικών, περιβαλλοντικό έγκλημα

Η CTA δείχνει πώς τα ευρωπαϊκά τελωνεία συνεργάζονται για να πατάξουν την απάτη και το οργανωμένο έγκλημα, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τις εξελισσόμενες προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν οι αρχές ανά την ΕΕ.

Η αξιολόγηση υποβλήθηκε επίσημα στο Συμβούλιο στις 25 Ιουνίου 2025.

Πρόσφατες κοινές τελωνειακές δράσεις έχουν επίσης αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα. Το 2024-2025, η συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών αρχών της ΕΕ συνέβαλε στην κατάσχεση:

• 134,5 τόνων κοκαΐνης
• 13,1 τόνων κάνναβης
• πάνω από 9 εκατομμυρίων Ευρώ σε αδήλωτα ρευστά διαθέσιμα
• πάνω από 18 εκατομμυρίων τσιγάρων

• Αξιολόγηση τελωνειακών απειλών 2025

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Αξιολόγηση τελωνειακών απειλών 2025 (φυλλάδιο)
• 12ο σχέδιο δράσης της Ομάδας «Επιβολή του νόμου» (Τελωνεία) 2024-2025

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Κύρια αποτελέσματα του σχεδίου δράσης για τα τελωνεία 2024-2025
• Η τελωνειακή ένωση της ΕΕ

Δικαιώματα των θυμάτων

Εκατομμύρια άνθρωποι πέφτουν θύματα εγκληματικών ενεργειών κάθε χρόνο σε όλη την ΕΕ.

Βασικό στοιχείο για την οικοδόμηση μιας ασφαλούς και δίκαιης κοινωνίας είναι να εξασφαλίζεται στα θύματα υποστήριξη, προστασία, ενημέρωση και πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

Για να ενισχύσει αυτά τα δικαιώματα, στις 8 Ιουνίου 2026 το Συμβούλιο έδωσε την τελική του έγκριση για οδηγία της ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα των θυμάτων εγκλήματος. Η νομοθεσία επικαιροποιεί την οδηγία του 2012 για τα δικαιώματα των θυμάτων. Μερικές από τις βασικές διατάξεις είναι οι εξής:

• μια πανευρωπαϊκή τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης θυμάτων (116 006)
• ευκολότερη καταγγελία εγκλημάτων
• ισχυρότερη προστασία και στήριξη για παιδιά-θύματα
• βελτιωμένη πρόσβαση σε νομική συνδρομή και δικαιοσύνη
• ταχύτερη πρόσβαση σε αποζημίωση
• ενισχυμένη προστασία των προσωπικών δεδομένων των θυμάτων

Μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα, οι χώρες της ΕΕ θα έχουν στη διάθεσή τους δύο έτη για να μεταφέρουν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο.

• Πράσινο φως από το Συμβούλιο σε νόμο που ενισχύει την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων (δελτίο Τύπου, 8 Ιουνίου 2026)
• Πρόταση οδηγίας περί τροποποίησης της οδηγίας 2012/29/EΕ για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας

Στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας

Οι συγκρούσεις μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για το οργανωμένο έγκλημα και να αυξήσουν τους κινδύνους για την εσωτερική ασφάλεια. Στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 28ης Μαρτίου 2022, οι υπουργοί της ΕΕ ενέκριναν την κινητοποίηση της EMPACT προς στήριξη των κρατών μελών ώστε να πατάξουν εγκληματικά δίκτυα που εκμεταλλεύονται τον πόλεμο στην Ουκρανία.

• Έκτακτη σύνοδος του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 28 Μαρτίου 2022

Αμοιβαίες αξιολογήσεις

Ο μηχανισμός αμοιβαίας αξιολόγησης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος θεσπίστηκε το 1997, μετά από κοινή δράση που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο.

Οι αμοιβαίες αξιολογήσεις είναι αξιολογήσεις από ομοτίμους, στο πλαίσιο των οποίων τα κράτη μέλη αλληλοαξιολογούνται ως προς την εφαρμογή της ενωσιακής και διεθνούς νομοθεσίας και των μέσων για την καταπολέμηση του εγκλήματος. Οι αξιολογήσεις βασίζονται στις αρχές της ισότητας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Ο μηχανισμός έχει ως στόχο:

• την εξεύρεση πρακτικών λύσεων για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στην ΕΕ
• τη βελτίωση της ευρωπαϊκής δικαστικής συνεργασίας
• την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών

Το Συμβούλιο συντονίζει τη διαδικασία αξιολόγησης και καταρτίζει εκθέσεις, συμπεριλαμβανομένων συμπερασμάτων και συστάσεων.

• Κοινή δράση σχετικά με τον μηχανισμό αμοιβαίας αξιολόγησης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος