Bestrijding van georganiseerde criminaliteit door de EU
Mensenhandel, cybercriminaliteit, drugshandel en milieucriminaliteit zijn dreigingen die de EU bestrijdt via Empact, haar multidisciplinaire platform voor de coördinatie van maatregelen tegen de zwaarste georganiseerde criminele netwerken.
Wat zijn de grootste dreigingen van de georganiseerde criminaliteit voor de EU?
Georganiseerde criminaliteit vormt een ernstige dreiging voor Europese burgers, bedrijven en overheidsinstellingen, en voor de economie als geheel.
Aangezien het voor criminele netwerken eenvoudig is over de grenzen heen te opereren, is een gecoördineerde Europese respons van essentieel belang om deze misdrijven doeltreffend te voorkomen en te bestrijden.
De meest voorkomende criminele activiteiten in de EU zijn:
- cyberaanvallen
- mensenhandel
- migrantensmokkel
- drugshandel
- acccijnsfraude en financiële misdrijven
- milieucriminaliteit
- illegale handel in vuurwapens en misdrijven met explosieven
- seksuele uitbuiting van kinderen
De EU neemt maatregelen om deze dreigingen tegen te gaan, onder meer via Empact, het multidisciplinaire platform voor de aanpak van de zwaarste vormen van georganiseerde criminaliteit.
Wat is Empact?
Het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact) is het belangrijkste kader van de EU om zware en georganiseerde criminaliteit te bestrijden.
Via Empact werken de EU-landen, rechtshandhavingsinstanties, EU-agentschappen en internationale partners samen om prioriteiten vast te stellen, operaties te coördineren en criminele netwerken die grensoverschrijdend actief zijn, te ontwrichten.
Het platform bestaat uit:
- rechtshandhavingsinstanties
- instellingen, agentschappen en organen van de EU
- publieke en particuliere organisaties
- betrokken niet-EU-landen en internationale partners
Empact combineert operationele acties ter plaatse met strategische maatregelen om criminele activiteiten te voorkomen en terug te dringen, zodat Europa veiliger wordt.
Resultaten van misdaadbestrijding door de EU
2022-2025
In de Empact-cyclus 2022-2025 zijn er belangrijke resultaten geboekt in de strijd van de EU tegen georganiseerde criminaliteit, waaronder:
- 52 000 onderzoeken geopend
- 46 300 gearresteerde verdachten
- 25 000 slachtoffers geïdentificeerd of beschermd
- € 3740 miljoen aan activa en geld in beslag genomen
- 644 ton drugs in beslag genomen
2025
Empact heeft in 2025 tot significante resultaten geleid, waaronder:
- 24 500 onderzoeken of zaken ingeleid
- 9000 gearresteerde verdachten
- 8900 slachtoffers geïdentificeerd of beschermd
- 300 ton drugs in beslag genomen
- 6 drugslaboratoria ontmanteld
- € 1720 miljoen aan activa en geld in beslag genomen
Prioriteiten voor 2026-2029
Op basis van de beleidscyclus van Empact bepaalt de Raad de prioriteiten van de EU voor de bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit.
Voor de periode 2026-2029 heeft de Raad 7 EU-prioriteiten op criminaliteitsgebied vastgesteld:
- de meest dreigende criminele netwerken en personen in kaart brengen en ontwrichten
- de snelst groeiende soorten online criminaliteit aanpakken: cyberaanvallen, online seksuele uitbuiting van kinderen en online fraude
- drugshandel bestrijden
- migrantensmokkel en mensenhandel aanpakken
- criminaliteit in verband met vuurwapens en explosieven tegengaan
- netwerken achter milieucriminaliteit ontwrichten
- economische en financiële criminaliteit, zoals btw-fraude en criminaliteit op het gebied van intellectuele eigendom, bestrijden
In deze context heeft de Raad de Commissie ook verzocht om een hogere toewijzing voor Empact in de EU-begroting, onder meer door de EU-bijdrage aan Europol te verhogen.
De door de Raad aangenomen EU‑prioriteiten voor criminaliteit zijn gebaseerd op de aanbevelingen in de EU‑dreigingsevaluatie voor zware en georganiseerde criminaliteit (EU-Socta) van Europol. Ook werd rekening gehouden met strategische nota's, evaluaties en beleidslijnen.
Bevriezing en confiscatie van misdaadgeld
De EU versterkt het vermogen van de lidstaten om georganiseerde criminaliteit te bestrijden en illegale winsten in beslag te nemen. De EU-regels op het vlak van de ontneming en confiscatie van crimineel geld bevatten minimumnormen voor het opsporen, identificeren, bevriezen en beheren van criminele vermogensbestanddelen. Deze maatregelen zorgen ervoor dat criminelen niet kunnen profiteren van hun illegale activiteiten en dat in beslag genomen vermogensbestanddelen doeltreffend kunnen worden teruggevorderd.
Dreigingen voor de douane in kaart brengen en aanpakken
De dreigingsevaluatie voor de douane (CTA) belicht de belangrijkste trends en dreigingen waarmee de Europese douaneautoriteiten worden geconfronteerd. De evaluatie, die in 2025 voor het eerst werd uitgevoerd, bracht EU-douanedeskundigen samen met steun van de Europese Commissie, het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), Frontex en Europol.
In de evaluatie werden 9 prioritaire dreigingsgebieden vastgesteld:
- transversale dreigingen: e-commerce, financiële criminaliteit, bescherming van de financiële belangen van de EU, grote crises
- thematische dreigingen: drugs, vervalsing, accijnsfraude, handel in vuurwapens en explosieven, milieucriminaliteit
De dreigingsevaluatie voor de douane illustreert hoe de Europese douane samenwerkt om fraude en georganiseerde criminaliteit aan te pakken, en laat tegelijkertijd zien met welke veranderende uitdagingen de autoriteiten in de hele EU worden geconfronteerd.
De evaluatie werd op 25 juni 2025 formeel gepresenteerd aan de Raad.
Recente gezamenlijke douaneacties hebben ook duidelijke resultaten opgeleverd. In 2024-2025 heeft de samenwerking tussen de douaneautoriteiten van de EU bijgedragen tot de inbeslagname van:
- 134,5 ton cocaïne
- 13,1 ton cannabis
- meer dan € 9 miljoen aan niet-aangegeven cash geld
- meer dan 18 miljoen sigaretten
-
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
- Dreigingsevaluatie voor de douane 2025 (brochure)
-
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
- Belangrijkste resultaten van het douaneactieplan 2024-2025
- EU-douane-unie
Rechten van slachtoffers
Elk jaar worden miljoenen mensen in de EU het slachtoffer van criminaliteit.
Voor de opbouw van een veilige en eerlijke samenleving is het essentieel dat slachtoffers ondersteuning, bescherming, informatie en toegang tot de rechter krijgen.
Ter versterking van deze rechten heeft de Raad op 8 juni 2026 zijn definitieve goedkeuring gehecht aan een EU-richtlijn inzake de rechten van slachtoffers van strafbare feiten. De wetgeving actualiseert de richtlijn slachtofferrechten uit 2012. Daarbij gaat het onder meer om:
- een EU-brede hulplijn voor slachtofferhulp (116 006)
- eenvoudigere aangifte van strafbare feiten
- betere bescherming en ondersteuning van minderjarige slachtoffers
- betere toegang tot rechtsbijstand en justitie
- snellere toegang tot schadevergoeding
- betere bescherming van de persoonsgegevens van slachtoffers
Na de bekendmaking in het Publicatieblad hebben de EU-landen 2 jaar de tijd om de richtlijn in nationaal recht om te zetten.
- Raad keurt wet goed voor een betere bescherming van de rechten van slachtoffers (persmededeling, 8 juni 2026)
- Voorstel voor een richtlijn tot wijziging van Richtlijn 2012/29/EU tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten
Militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne
Conflicten kunnen kansen creëren voor georganiseerde criminaliteit en de risico's voor de interne veiligheid vergroten. Tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 28 maart 2022 stemden de EU-ministers ermee in Empact in te zetten ter ondersteuning van de lidstaten bij het aanpakken van criminele netwerken die misbruik maken van de oorlog in Oekraïne.
Wederzijdse evaluatie
Het mechanisme voor wederzijdse evaluatie in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit is in 1997 ingevoerd, op grond van een zogeheten gemeenschappelijk optreden van de Raad.
Wederzijdse evaluaties zijn toetsingen door vakgenoten waarbij lidstaten elkaar beoordelen op de uitvoering van EU- en internationale wetgeving en instrumenten ter bestrijding van de criminaliteit. De evaluaties zijn gevestigd op de beginselen van gelijkheid en wederzijds vertrouwen.
Het mechanisme heeft tot doel:
- praktische oplossingen te vinden voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad in de EU
- de Europese justitiële samenwerking te verbeteren
- beste praktijken uit te wisselen tussen de lidstaten
De Raad coördineert het evaluatieproces en stelt verslagen op met onder meer conclusies en aanbevelingen.
Laatst bijgewerkt: 8 juni 2026