Unijne cła bez tajemnic
Towary importowane do Unii z innych części świata są objęte cłami, które są zgodne z regułami i zasadami Światowej Organizacji Handlu.
Czym są cła?
Cło to podatek pobierany od importu towarów. Cła mają przede wszystkim:
promować lokalne firmy i miejsca pracy
chronić krajowy przemysł przed nieuczciwą konkurencją
Cło jest zwykle procentem deklarowanej wartości towaru (tzw. wartością ad valorem) lub wartością bezwzględną (np. 100 euro za tonę). Rzadziej jest wyrażane jako połączenie obu tych elementów.
Cła są najczęściej pobierane od importu, zdarzają się jednak także cła eksportowe.
Cła są źródłem dochodu dla rządu i zwiększają cenę importowanych produktów. Dlatego produkty wytwarzane lokalnie są względem nich konkurencyjne cenowo.
Na przykład jeśli UE nałoży 20-procentowe cło na urządzenia elektroniczne z Chin, firma importująca smartfon o wartości 200 euro zapłaci cło w wysokości 40 euro Firma może następnie przerzucić ten dodatkowy koszt na klientów, podnosząc cenę smartfona.
Jak działają cła?
Dzięki unii celnej organy celne wszystkich państw UE współpracują, jakby stanowiły jedną instytucję. Nakładają takie same cła na towary importowane spoza UE na ich terytorium.
75% pobranych ceł trafia do budżetu UE. W 2024 r. kwota ta stanowiła 13,7% wszystkich środków budżetowych.
Jeśli chodzi o cła, Unia Europejska przestrzega zasad i reguł ustanowionych przez Światową Organizację Handlu (WTO), której jest członkiem od 1995 r. Członkami WTO są też odrębnie wszystkie państwa członkowskie UE.
Jedną z głównych zasad WTO jest zasada największego uprzywilejowania. Oznacza ona, że generalnie państwa nie mogą dyskryminować żadnego spośród swoich partnerów handlowych. Dozwolone są pewne wyjątki. Państwa mogą na przykład ustanowić umowę o wolnym handlu, która dotyczy wyłącznie handlu towarami w obrębie danej grupy. Państwo może też wprowadzić większe ograniczenia wobec określonych produktów, jeśli uzna, że inne państwa prowadzą handel nimi w sposób nieuczciwy.
Co to są wojny handlowe?
Wojna handlowa to gospodarczy zatarg między dwoma państwami lub podmiotami. Może do niej dojść, gdy jedno państwo w odwecie za jego zdaniem nieuczciwe praktyki handlowe innego państwa wprowadza ograniczenia importowe, takie jak cła. Skutkiem wojny handlowej są wyższe koszty dla firm i konsumentów w prowadzących ją państwach.
Na przykład w 2018 r. Stany Zjednoczone wprowadziły cło na stal i aluminium z UE. W odpowiedzi UE nałożyła cła na produkty amerykańskie, takie jak motocykle czy whisky burbońskie.
Aby chronić unijne sektory przemysłowe przed nieprawidłowymi praktykami w handlu międzynarodowym, UE stosuje instrumenty ochrony handlu, takie jak cła antydumpingowe. Stosując je, UE przestrzega reguł Światowej Organizacji Handlu.
Unijny instrument chroniący przed wymuszaniem pozwala UE i jej państwom członkowskim przeciwdziałać wymuszeniom ekonomicznym ze strony państw trzecich i na nie reagować. Ma prowadzić do deeskalacji i skłaniać państwa trzecie – poprzez dialog – by zaprzestały stosowania wymuszeń w handlu i inwestycjach.
UE może też skorzystać z systemu rozstrzygania sporów WTO obejmującego mechanizmy rozstrzygania sporów handlowych między członkami.
Na podstawie wcześniej ustalonych reguł każdy członek WTO może złożyć skargę na naruszenia reguł WTO. WTO pomaga zapobiegać eskalacji sporów handlowych.
Od utworzenia WTO w 1995 r. UE uczestniczyła w 201 sprawach: 110 razy jako strona skarżąca i 91 razy jako strona, przeciwko której wniesiono skargę.
Niższe cła dzięki umowom handlowym
UE negocjuje umowy handlowe z państwami trzecimi, aby obniżyć cła i ułatwić handel.
Niektóre z tych umów koncentrują się na likwidacji ceł, inne zaś zawierają szerzej zakrojone zobowiązania dotyczące usług, inwestycji, zamówień rządowych, konkurencji, rozmaitych kwestii regulacyjnych, zrównoważonego rozwoju i innych zagadnień.
Obecnie UE ma największą sieć handlową na świecie. UE zawarła 44 umowy z 80 partnerami.
UE to obecnie:
- światowy lider w handlu towarami i usługami
- największy partner handlowy dla około 80 stron
- drugi co do wielkości eksporter i importer towarów na świecie.
Jednolity rynek UE – obszar bez ceł
Gdy w 1968 r. powstała unia celna, zniknęły cła między państwami członkowskimi. W ten sposób powstał jednolity rynek, umożliwiający swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i ludzi.
Bez ceł firmy ponoszą niższe koszty, łatwiej mogą rozpoczynać działalność za granicą i mają dostęp do liczniejszej bazy klientów. Konsumenci zyskują większy wybór, lepsze ceny i wysokie standardy bezpieczeństwa produktów i usług.
Integracja w ramach jednolitego rynku przynosi korzyści zarówno obywatelom, jak i przedsiębiorstwom w całym regionie i jest główną siłą napędową konkurencyjności i wzrostu UE.
Więcej
Handel
Rola UE w światowym handlu
Handel UE–USA: fakty i liczby
Ostatnia aktualizacja: 12 maja 2025