Unijne przepisy handlowe

Uczciwy i sprawiedliwy handel

Od kilku lat UE reformuje w sposób zasadniczy najważniejsze przepisy handlowe. Główne dziedziny reformy to:

• ochrona przed wymuszaniem
• bezpośrednie inwestycje zagraniczne
• dwustronne środki ochronne
• środki ochrony handlu, w tym antydumpingowe.

Projekty legislacyjne UE mają na celu ochronę europejskich producentów i przedsiębiorców przed potencjalnymi szkodami, których powodem są niektóre praktyki handlowe podmiotów zagranicznych.

Monitorowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych

UE wprowadziła przepisy dotyczące monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE, aby umożliwić państwom członkowskim sprawdzanie i kontrolowanie inwestycji zagranicznych oraz przeciwdziałanie wszelkim zagrożeniom dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Odbywa się to we współpracy z innymi państwami członkowskimi i Komisją Europejską.

11 grudnia 2025 r. Rada i Parlament osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie zmiany rozporządzenia z 2019 r. o monitorowaniu bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Wstępne porozumienie zostanie zatwierdzone przez Radę i Parlament, a następnie formalnie przyjęte. Przepisy zaczną obowiązywać 18 miesięcy po wejściu w życie znowelizowanego rozporządzenia.

Zmiana przepisów dotyczących monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych jest częścią strategii UE służącej wzmocnieniu jej bezpieczeństwa gospodarczego i ochronie strategicznych sektorów przemysłu przed ryzykownymi inwestycjami inwestorów zagranicznych.

• Europejskie bezpieczeństwo gospodarcze
• Bezpośrednie inwestycje zagraniczne: Rada i Parlament osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie usprawnienia monitorowania (komunikat prasowy z 11 grudnia 2025)
• Handel: Rada zatwierdza stanowisko negocjacyjne w sprawie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (komunikat prasowy z 12 czerwca 2025)

Ochrona przed wymuszaniem

23 października 2023 r. Rada przyjęła instrument chroniący przed wymuszaniem. Ma on zniechęcać państwa trzecie do stosowania wobec UE i jej państw członkowskich wymuszeń ekonomicznych za pomocą środków mających wpływ na handel lub inwestycje.

W odpowiedzi na wymuszenia ekonomiczne można by wobec państwa trzeciego stosować przykładowo:

• zwiększone cła
• pozwolenia na import lub eksport
• ograniczenia w dziedzinie usług, dostępu do bezpośrednich inwestycji zagranicznych lub zamówień publicznych.

Instrument ma na celu deeskalację i skłonienie w drodze dialogu do zarzucenia środków wymuszania. Wszelkie środki zaradcze podjęte przez UE są stosowane jedynie w ostateczności.

• Handel: Rada chce chronić UE przed wymuszeniem ekonomicznym (komunikat prasowy z 23 października 2023)
• Ochrona przed wymuszeniem (Komisja Europejska)

Instrumenty ochrony handlu

8 czerwca 2018 r. weszło w życie nowe rozporządzenie unowocześniające unijne instrumenty ochrony handlu.

Rozporządzenie ma chronić unijnych producentów przed szkodami wywoływanymi nieuczciwą konkurencją i gwarantować swobodny i uczciwy handel. Dzięki niemu unijne instrumenty są bardziej przewidywalne, przejrzystsze i dostępniejsze – zwłaszcza dla małych i średnich firm.

UE dąży do tego, by instrumenty antydumpingowe i antysubsydyjne były bardziej skuteczne i lepiej chroniły unijnych producentów przed nieuczciwymi praktykami zagranicznych firm i groźbą praktyk odwetowych.

Z kolei importerom powinny zapewnić większą przewidywalność zmian stawek celnych, dzięki czemu planowanie biznesowe powinno stać się łatwiejsze. Cały system ma być zatem bardziej przejrzysty i funkcjonalny.

• Rada uzgadnia nowe przepisy o ochronie przed nieuczciwą konkurencją handlową (komunikat prasowy z 16 kwietnia 2018)
• Ochrona handlu (Komisja Europejska)

Antydumping

4 grudnia 2017 r. Rada przyjęła nowe przepisy mające chronić Unię Europejską przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Weszły one w życie 20 grudnia 2017 r.

Nowe przepisy mają zastosowanie, gdy ceny importowanych produktów są sztucznie zaniżane w wyniku interwencji państwa.

Nowe ramy prawne pozwolą na rezygnację – podczas obliczania dumpingu – z rozróżnienia na kraje posiadające gospodarkę rynkową i jej nieposiadające.

Ponadto Komisja Europejska będzie musiała dowieść istnienia „znaczących rynkowych zakłóceń proporcji” między ceną wyrobu a kosztem jego produkcji.

• UE przyjmuje nowe przepisy przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym (komunikat prasowy z 4 grudnia 2017)
• Środki antydumpingowe (Komisja Europejska)

Horyzontalne dwustronne środki ochronne

28 stycznia 2019 r. Rada przyjęła rozporządzenie, które umożliwia stosowanie środków ochronnych w umowach handlowych.

Rozporządzenie obejmuje umowy o wolnym handlu z Japonią, Singapurem i Wietnamem. Także umowy z Chile, Kenią i Nową Zelandią są objęte dwustronnymi środkami ochronnymi. Do zakresu stosowania rozporządzenia mogą zostać dodane kolejne umowy handlowe.

Dwustronne środki ochronne pozwalają tymczasowo zawieszać preferencje taryfowe.

Wcześniej mechanizmy takie były proponowane z osobna w każdej umowie handlowej.

• Klauzule ochronne w umowach o wolnym handlu: Rada przyjmuje rozporządzenie (komunikat prasowy z 28 stycznia 2019)