Zintegrowana polityka morska

Dlaczego ochrona oceanów jest ważna?

Linia brzegowa UE liczy około 70 000 km. Objęty nią obszar morski ma powiązania z wieloma sektorami, które dostarczają różnorodnych zasobów, korzyści i usług o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności, dobrobytu i bezpieczeństwa Unii.

Unijna inicjatywa „Europejski pakt na rzecz wszechoceanu” ma wzmocnić zarządzanie i współpracę w dziedzinach polityki związanych z morzami i oceanami. W pakcie określono ramy odpowiedzialnego zarządzania oceanami, wyróżniając sześć głównych obszarów.

Zdrowy wszechocean

Konkurencyjna i zrównoważona niebieska gospodarka

Społeczności nadbrzeżne i wyspy

Wiedza o oceanach, badania i umiejętności

Bezpieczeństwo morskie i obrona

Dyplomacja w dziedzinie mórz i oceanów

W każdym z  tych obszarów przewidziano szereg inicjatyw z myślą o realizacji unijnych celów środowiskowych, społecznych i gospodarczych.

Komisja Europejska przedstawiła „Europejski pakt na rzecz wszechoceanu” 5 czerwca 2025 r., w odpowiedzi na apel Rady Europejskiej z 20 marca 2025 r. 8 grudnia 2025 r. Rada wyraziła zadowolenie z przyjęcia paktu, wzywając jednocześnie do dalszych działań. Do końca 2026 r. Komisja ma przedstawić „akt o wszechoceanie”, którego celem będzie wzmocnienie zarządzania oceanami w UE.

• Konkluzje Rady w sprawie Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu (8 grudnia 2025)

Ochrona zdrowia oceanów ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w obliczu zanieczyszczenia, nadmiernej eksploatacji zasobów oraz zmiany klimatu.

Rada podkreśliła, jak ważne dla przeciwdziałania tym zagrożeniom i jak pilne są ochrona, odbudowa i zrównoważone wykorzystywanie oceanów i ich ekosystemów.

Jeżeli chodzi o różnorodność biologiczną, Rada zachęca do szybkiej ratyfikacji porozumienia ONZ dotyczącego różnorodności biologicznej na obszarach znajdujących się poza jurysdykcją krajową (porozumienia BBNJ). Rada wzywa także do szybszego wdrożenia globalnych ram różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu.

Rada zaapelowała o zawarcie prawnie wiążącego porozumienia, które położy kres zanieczyszczeniu tworzywami sztucznymi, oraz podkreśliła znaczenie osiągnięcia dobrego stanu środowiska w siedliskach morskich UE.

Konkurencyjność i zrównoważony rozwój

Morza i oceany są kluczowe dla wielu sektorów, na przykład dla rybołówstwa, akwakultury, żeglugi, turystyki i energetyki. Mając na uwadze unijne cele transformacji cyfrowej i ekologicznej, UE działa na rzecz zwiększania konkurencyjności, stymulowania wzrostu, zmniejszania emisji CO₂ i zwiększania skali innowacji we wszystkich sektorach tak zwanej niebieskiej gospodarki.

Z myślą o tym Rada zaapelowała o wzmocnienie unijnego przemysłu morskiego za pomocą nowej strategii UE na rzecz przemysłu morskiego oraz strategii UE w sprawie portów.

W związku z nową strategią na rzecz przemysłu morskiego Rada podkreśliła również znaczenie inwestycji w badania naukowe, zatrudnienie i rozwój umiejętności, a także lepszego dostępu do kapitału dla europejskich przedsiębiorstw i MŚP.

• Rada przyjmuje konkluzje w sprawie strategii UE na rzecz przemysłu morskiego (komunikat prasowy z 8 czerwca 2026)
• Państwa członkowskie zatwierdzają konkluzje o unijnej strategii portowej (komunikat prasowy z 8 czerwca 2026)

Wspieranie społeczności nadbrzeżnych

Społeczności, które żyją na obszarach nadbrzeżnych i na wyspach, są niezbędne dla zrównoważonej i konkurencyjnej niebieskiej gospodarki. Zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe, a także czystą i przystępną cenowo energię z morskich źródeł odnawialnych. Społeczności te napotykają jednak na szczególne trudności. Zagrażają im między innymi podnoszący się poziom mórz, erozja wybrzeży i ekstremalne zdarzenia pogodowe, a położenie ogranicza możliwości dywersyfikacji gospodarczej.

W obliczu tych wyzwań Rada zaapelowała o zwiększenie wsparcia dla społeczności nadbrzeżnych, aby pomóc im przystosować się do zmiany klimatu i wspomóc sektory zależne od niebieskiej gospodarki. Podkreśliła też, jak ważna dla dalszego wspierania społeczności nadbrzeżnych będzie oczekiwana strategia UE na rzecz zrównoważonej turystyki.

Rada podkreśliła również, jak istotne jest:

• zwrócenie szczególnej uwagi na najbardziej oddalone regiony UE
• zapewnienie lepszej koordynacji decyzji między szczeblem lokalnym, krajowym i regionalnym.

Unia jest zdecydowana utrzymać wiodącą pozycję w nauce o oceanach i angażuje się w poprawę wiedzy o oceanach i zapewnienie do niej łatwego dostępu. Aby to osiągnąć, trzeba wspierać badania naukowe, innowacje i otwarte dane. Mając to na uwadze, Rada zaapelowała o:

• wzmocnienie ram zarządzania danymi
• ściślejszą współpracę międzysektorową i transgraniczną, w tym na temat zjawisk, które negatywnie wpływają na oceany
• szerszą wymianę wiedzy, szkolenia, podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników związanych z morzem
• szerzenie wiedzy o oceanach, a także angażowanie obywateli i młodzieży w kształtowanie polityki
• wzmacnianie powiązań między nauką a kształtowaniem polityki.

Rada podkreśliła ponadto znaczenie znormalizowanych danych morskich i lepszego gromadzenia i monitorowania danych oraz przyjęła z zadowoleniem inicjatywę w zakresie obserwacji oceanów.

Zagrożenia morskie – począwszy od ataków na infrastrukturę podwodną, przez zagrożenia cyberbezpieczeństwa i zagrożenia stwarzane przez flotę cieni – są coraz bardziej złożone, a to wymaga skoordynowanej reakcji. Unijna polityka bezpieczeństwa morskiego opiera się na specjalnie opracowanej strategii, która pomaga Unii zabezpieczyć jej interesy na morzu, a także chronić jej obywateli, jej wartości i gospodarkę.

Dyplomacja w dziedzinie mórz i oceanów i współpraca międzynarodowa

• Oceany i rybołówstwo (Komisja Europejska)