Bezpieczeństwo morskie

UE angażuje się w zapewnianie bezpieczeństwa mórz w sposób chroniący jej interesy, obywateli i gospodarkę. Ponadto zagrożenia morskie – począwszy od ataków na infrastrukturę podwodną, przez zagrożenia cyberbezpieczeństwa i te stwarzane przez flotę cieni – są coraz bardziej złożone, a to wymaga skoordynowanej reakcji.

Unijna polityka bezpieczeństwa morskiego opiera się na strategii w zakresie bezpieczeństwa morskiego, którą po raz pierwszy przyjęto w 2014 r. i zaktualizowano w 2023 r. Następnie Komisja zainicjowała „Europejski pakt na rzecz wszechoceanu”, kompleksową strategię mającą na celu ochronę oceanów, pobudzenie niebieskiej gospodarki i wspieranie społeczności nadbrzeżnych. 8 grudnia 2025 r. Rada z zadowoleniem przyjęła pakt i zaapelowała o dalsze działania, w tym w zakresie bezpieczeństwa morskiego i obrony.

UE promuje również oparte na zasadach zarządzanie na morzu, zgodnie ze swoimi wartościami i prawem międzynarodowym, w tym z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza. W tym celu współpracuje z państwami trzecimi o podobnych poglądach oraz z organizacjami regionalnymi i wielostronnymi, w tym ze strategicznie ważnych obszarów morskich.

• Konkluzje Rady w sprawie zaktualizowanej strategii UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego (EUMSS) i towarzyszącego jej planu działania (24 października 2023)
• Konkluzje Rady w sprawie Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu (8 grudnia 2025)

Misje i zasoby morskie UE

UE jest światowym gwarantem bezpieczeństwa morskiego, a bezpieczeństwo morskie jest centralnym elementem unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony. UE jest zdecydowana dalej wzmacniać swoje zaangażowanie na morzu, w tym poprzez operacje morskie ATALANTA, IRINI i ASPIDES w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Rada konsekwentnie wzmacnia również mandaty tych sił morskich, koncentrując się m.in. na morskiej orientacji sytuacyjnej, w tym w odniesieniu do monitorowania działań rosyjskiej floty cieni.

Zgodnie ze Strategicznym kompasem UE nadal zamierza organizować dla swoich partnerów szkolenia i działania służące budowaniu zdolności, dąży do lepszej wymiany informacji między organami cywilnymi i wojskowymi oraz do wzmocnienia systemów operacyjnych nadzoru morskiego i granicznego.

W 2021 r. UE wprowadziła nową koncepcję skoordynowanej obecności na morzu. Narzędzie to ma zwiększyć zbiorowe zaangażowanie UE w bezpieczeństwo morskie przez jak najlepsze wykorzystanie sił morskich państw członkowskich na obszarach będących przedmiotem strategicznego zainteresowania UE. Obecnie jest ono wykorzystywane w Zatoce Gwinejskiej i w północno-zachodniej części Oceanu Indyjskiego.

UE bierze również udział w corocznych ćwiczeniach z zakresu bezpieczeństwa morskiego z udziałem marynarek wojennych i straży przybrzeżnej z państw członkowskich, aby zwiększyć gotowość, wspierać interoperacyjność i przeciwdziałać zmieniającym się zagrożeniom.

• „Strategiczny kompas” na rzecz bezpieczeństwa i obrony

Infrastruktura krytyczna i cyberataki

Jednym z głównych priorytetów UE jest ochrona infrastruktury krytycznej na obszarze morskim, takiej jak rurociągi, podmorskie kable oraz morskie farmy wiatrowe.

Ataki z 2022 r. na gazociągi Nord Stream w Morzu Bałtyckim, nieuprawniona obecność w pobliżu krytycznej infrastruktury morskiej na Morzu Północnym oraz powtarzające się cyberataki i kampanie hybrydowe oznaczają, że UE musi wzmocnić działania i skuteczniej chronić infrastrukturę krytyczną, zarówno na lądzie, jak i pod wodą. Ponadto w miarę postępu cyfrowej transformacji przestrzeni morskiej, przestrzeń ta staje się bardziej złożona i przybywa w niej potencjalnych słabych punktów.

Aby krytyczna infrastruktura lądowa i morska była odporniejsza, UE zamierza opracować:

• innowacyjne technologie
• regionalne plany współpracy w zakresie nadzoru
• interoperacyjne bezzałogowe systemy monitorowania.

Rada z zadowoleniem przyjęła również przedstawiony w 2025 r. przez Komisję i wysoką przedstawicielkę plan działania UE na rzecz bezpieczeństwa kabli oraz wezwała do dalszej współpracy na szczeblu krajowym i międzynarodowym.

15 grudnia 2025 r. Rada przyjęła deklarację w sprawie przeciwdziałania zagrożeniom ze strony rosyjskiej floty cieni. Flota cieni stwarza poważne zagrożenia, obejmujące potencjalne szkody dla środowiska, a także zagrożenia dla bezpieczeństwa morskiego i ochrony na morzu, integralności międzynarodowego handlu morskiego, krytycznej infrastruktury podmorskiej oraz poszanowania międzynarodowych przepisów i norm morskich. Mając to na uwadze, Rada wezwała wysoką przedstawicielkę i państwa członkowskie do koordynowania reakcji na zagrożenia stwarzane przez flotę cieni.

• Cyberbezpieczeństwo: jak UE radzi sobie z cyberzagrożeniami (podsumowanie informacyjne)
• Deklaracja Unii Europejskiej i jej państw członkowskich w sprawie pełnego wykorzystywania ram międzynarodowego prawa morza w odniesieniu do zagrożeń ze strony floty cieni i do ochrony krytycznej infrastruktury podmorskiej (15 grudnia 2025)

Niewybuchy

UE nadal stoi przed wyzwaniem, jakie stanowi duża ilość niewybuchów, amunicji chemicznej oraz wycieków ropy z wraków pochodzących jeszcze z czasów I i II wojny światowej. Problem ten dodatkowo potęguje napastnicza wojna Rosji przeciwko Ukrainie, skutkująca obecnością min na Morzu Czarnym.

W niektórych basenach morskich rodzaj, lokalizacja i liczba tych min nie są jeszcze dobrze udokumentowane. Stwarza to poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa morskiego i ochrony na morzu, ponieważ wpływa na ochronę ludzi i środowiska, miejsca wytwarzania energii z morskich źródeł odnawialnych i działalność połowową.

UE zamierza kompleksowo zająć się tym wyzwaniem poprzez zwiększanie orientacji w obszarze morskim oraz opracowanie narzędzi i instrumentów, które pomogą ograniczyć ryzyko. Rada z zadowoleniem przyjęła również plan Komisji dotyczący opracowania skoordynowanej strategii usuwania niewybuchów.

Przestępczość na morzu

Przestępczość na morzu stanowi poważne wyzwanie w całej UE i znaczące zagrożenie dla bezpieczeństwa morskiego. Obejmuje ona:

• piractwo
• przemyt migrantów
• handel ludźmi, bronią i narkotykami
• zbrojne napaści na statki
• nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy
• grabież zasobów morskich
• niedozwoloną eksplorację w wyłącznych strefach ekonomicznych.

Przestępstwa te zagrażają wolności żeglugi i bezpieczeństwu głównych szlaków handlowych. Jako gwarant globalnego bezpieczeństwa UE angażuje się w działania zapobiegawcze, aby stawić czoła tym wyzwaniom.