Ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική

Γιατί είναι σημαντική η προστασία των ωκεανών

Η ΕΕ έχει ακτογραμμή περίπου 70.000 χλμ. και ο θαλάσσιος τομέας της εκτείνεται σε πολλούς κλάδους, παρέχοντας ευρύ φάσμα πόρων, οφελών και υπηρεσιών, στοιχεία ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα, την ευημερία και την ασφάλεια της ΕΕ.

Για την ενίσχυση της διακυβέρνησης και της συνεργασίας όσον αφορά τις πολιτικές για τους ωκεανούς, το «ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς» καθορίζει ένα πλαίσιο για την υπεύθυνη διακυβέρνηση των ωκεανών, το οποίο διαρθρώνεται γύρω από έξι κύριους τομείς.

Υγιείς ωκεανοί

Ανταγωνιστική και βιώσιμη γαλάζια οικονομία

Παράκτιες κοινότητες και νησιά

Γνώσεις, έρευνα και δεξιότητες για τους ωκεανούς

Ασφάλεια και άμυνα στη θάλασσα

Ωκεάνια διπλωματία

Το σύμφωνο εισάγει μια σειρά πρωτοβουλιών σε καθέναν από τους τομείς, με σκοπό την επίτευξη των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών στόχων της ΕΕ.

Μετά από έκκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 20 Μαρτίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 5 Ιουνίου 2025 το «ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς»,για το οποίο το Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του στις 8 Δεκεμβρίου 2025 ζητώντας περαιτέρω δράση. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει, έως το τέλος του 2026, την «πράξη για τους ωκεανούς». Στόχος είναι η ενίσχυση της διακυβέρνησης των ωκεανών στην ΕΕ.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς, 8 Δεκεμβρίου 2025

Η διατήρηση της υγείας των ωκεανών είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως ενόψει της ρύπανσης, της υπερεκμετάλλευσης των πόρων και της κλιματικής αλλαγής.

Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών, το Συμβούλιο τόνισε τη σημασία και τον επείγοντα χαρακτήρα της διατήρησης, της αποκατάστασης και της βιώσιμης χρήσης των ωκεανών και των οικοσυστημάτων τους.

Όσον αφορά τη βιοποικιλότητα, το Συμβούλιο ενθαρρύνει την ταχεία επικύρωση της συμφωνίας του ΟΗΕ για τη βιοποικιλότητα σε περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας (BBNJ) και έχει ζητήσει την ταχύτερη εφαρμογή του παγκόσμιου πλαισίου για τη βιοποικιλότητα Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ.

Το Συμβούλιο ζήτησε επίσης μια νομικά δεσμευτική συμφωνία για τον τερματισμό της ρύπανσης από πλαστικά και τόνισε τη σημασία της επίτευξης καλής περιβαλλοντικής κατάστασης στους θαλάσσιους οικοτόπους της ΕΕ.

Ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα

Ο ωκεανός είναι ζωτικής σημασίας για ευρύ φάσμα τομέων, για παράδειγμα την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια, τη ναυτιλία, τον τουρισμό και την ενέργεια. Σύμφωνα με τους στόχους της για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και προώθηση της ανάπτυξης, μείωση των εκπομπών CO2 και κλιμάκωση της καινοτομίας σε τομείς σε ολόκληρη τη λεγόμενη γαλάζια οικονομία της.

Για τον σκοπό αυτό, το Συμβούλιο ζήτησε την ενίσχυση της ναυτιλιακής βιομηχανίας της ΕΕ με μια νέα βιομηχανική ναυτιλιακή στρατηγική της ΕΕ και μια λιμενική στρατηγική της ΕΕ.

Ενόψει της νέας βιομηχανικής ναυτιλιακής στρατηγικής της ΕΕ, το Συμβούλιο τόνισε επίσης τη σημασία των επενδύσεων στην έρευνα, της απασχόλησης και της ανάπτυξη δεξιοτήτων, καθώς και της βελτίωση της πρόσβασης των ευρωπαϊκών εταιρειών και των ΜΜΕ σε κεφάλαια.

• Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με τη βιομηχανική ναυτιλιακή στρατηγική της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 8 Ιουνίου 2026)
• Τα κράτη μέλη εγκρίνουν συμπεράσματα σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες (δελτίο Τύπου, 8 Ιουνίου 2026)

Στήριξη των παράκτιων κοινοτήτων

Οι παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες είναι απαραίτητες για μια βιώσιμη και ανταγωνιστική γαλάζια οικονομία, καθώς παρέχουν τόσο επισιτιστική ασφάλεια όσο και καθαρές και οικονομικά προσιτές θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αντιμετωπίζουν όμως και συγκεκριμένες προκλήσεις, όπως ευπάθεια στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, διάβρωση των ακτών και ακραία καιρικά φαινόμενα, καθώς και περιορισμένη οικονομική διαφοροποίηση.

Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, το Συμβούλιο ζήτησε αυξημένη στήριξη ώστε να βοηθηθούν οι παράκτιες κοινότητες στις προσπάθειές τους για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και να βοηθηθούν οι τομείς που εξαρτώνται από τη γαλάζια οικονομία. Επιπλέον, το Συμβούλιο τόνισε τη σημασία της επικείμενης στρατηγικής της ΕΕ για τον βιώσιμο τουρισμό με σκοπό την περαιτέρω στήριξη των παράκτιων κοινοτήτων.

Το Συμβούλιο υπογράμμισε επίσης ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν τα εξής:

• ιδιαίτερη προσοχή στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ
• μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ τοπικού, εθνικού και περιφερειακού επιπέδου στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να διατηρήσει ηγετικό ρόλο στην ωκεανολογία, να βελτιώσει τις γνώσεις για τους ωκεανούς και να τις καταστήσει άμεσα διαθέσιμες. Η στήριξη της έρευνας, της καινοτομίας και των ανοικτών δεδομένων είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη αυτών των στόχων. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο ζήτησε:

• ισχυρότερα πλαίσια διαχείρισης δεδομένων
• αυξημένη διατομεακή και διασυνοριακή συνεργασία, μεταξύ άλλων σε σχέση με τις πιέσεις που ασκούνται στους ωκεανούς
• περισσότερη ανταλλαγή γνώσεων, κατάρτιση, αναβάθμιση δεξιοτήτων και επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού σε σχετικούς με τη θάλασσα τομείς
• ενίσχυση του ωκεανογραφικού γραμματισμού, καθώς και της συμμετοχής των πολιτών και των νέων στη χάραξη πολιτικής
• ισχυρότερη σύνδεση μεταξύ επιστήμης και πολιτικής

Επιπλέον, το Συμβούλιο τόνισε τη σημασία των τυποποιημένων θαλάσσιων δεδομένων, της ενισχυμένης συλλογής και παρακολούθησης δεδομένων και χαιρέτισε την πρωτοβουλία για την παρατήρηση των ωκεανών.

Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των θαλάσσιων απειλών —όπως επιθέσεις σε υποβρύχιες υποδομές, κυβερνοαπειλές και κίνδυνοι που ενέχει ο σκιώδης στόλος— απαιτεί συντονισμένη αντίδραση. Η πολιτική της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα βασίζεται σε μια ειδική στρατηγική, η οποία βοηθά την ΕΕ να προστατεύει τα συμφέροντά της στη θάλασσα, καθώς και τους πολίτες, τις αξίες και την οικονομία της.

Ωκεάνια διπλωματία και διεθνής συνεργασία

• Ωκεανοί και αλιεία (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)