Geïntegreerd maritiem beleid
De EU zet zich in voor het verbeteren van de gezondheid van de oceanen, het stimuleren van economische groei in verband met haar zeeën en het ondersteunen van mensen die in kustgebieden en op eilanden wonen.
Waarom oceanen beschermen belangrijk is
De EU heeft een kustlijn van ongeveer 70 000 km. Het maritieme gebied van de EU strekt zich uit over tal van sectoren en biedt een breed scala aan hulpbronnen, voordelen en diensten, die allemaal van cruciaal belang zijn voor het concurrentievermogen, de welvaart en de veiligheid van de EU.
Om de governance en samenwerking op het gebied van oceaanbeleid te versterken, voorziet het Europees oceaanpact in een kader voor verantwoorde oceaangovernance, dat is opgezet rond 6 belangrijke gebieden.
Gezonde oceanen
Een concurrerende en duurzame blauwe economie
Kustgemeenschappen en eilanden
Kennis, onderzoek en vaardigheden op het gebied van oceanen
Maritieme beveiliging en defensie
Oceaandiplomatie
Het pact introduceert een aantal initiatieven op elk van deze gebieden, met als doel de milieu-, sociale en economische doelstellingen van de EU te verwezenlijken.
Naar aanleiding van een verzoek van de Europese Raad van 20 maart 2025 presenteerde de Europese Commissie op 5 juni 2025 het Europees oceaanpact, dat vervolgens op 8 december 2025 door de Raad werd verwelkomd. Daarbij riep de Raad op tot verdere actie. Nu moet de Commissie uiterlijk eind 2026 de oceaanwet indienen. Het doel is de oceaangovernance in de EU te versterken.
Milieubehoud en biodiversiteit
Het behoud van de gezondheid van de oceanen is van cruciaal belang, met name in het licht van verontreiniging, overexploitatie van hulpbronnen en klimaatverandering.
Om deze bedreigingen het hoofd te bieden, heeft de Raad gewezen op het belang en de urgentie van de instandhouding, het herstel en het duurzame gebruik van de oceanen en hun ecosystemen.
Wat biodiversiteit betreft, pleit de Raad voor een snelle ratificatie van de VN-overeenkomst inzake de mariene biodiversiteit van gebieden voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht en voor een snellere uitvoering van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal.
De Raad heeft ook opgeroepen tot een juridisch bindende overeenkomst om een einde te maken aan plasticvervuiling en heeft erop gewezen dat het belangrijk is dat in de mariene habitats van de EU een goede milieutoestand wordt bereikt.
Concurrentievermogen en duurzaamheid
De oceaan is van cruciaal belang voor een breed scala aan sectoren, zoals visserij, aquacultuur, scheepvaart, toerisme en energie. In lijn met haar doelstellingen op het gebied van de digitale en de groene transitie, zet de EU zich in voor een groter concurrentievermogen en meer groei, minder CO2-uitstoot en het opschalen van innovatie in sectoren binnen haar "blauwe economie".
Daartoe riep de Raad ertoe op de maritieme industrie van de EU te versterken door middel van een nieuwe maritieme industriële strategie van de EU en een EU-havenstrategie.
Met het oog op de nieuwe maritieme industriële strategie van de EU benadrukte de Raad ook het belang van investeringen in onderzoek, banen en de ontwikkeling van vaardigheden, alsook van een betere toegang tot kapitaal voor Europese bedrijven en kleine en middelgrote ondernemingen.
Kustgemeenschappen steunen
Kust- en eilandgemeenschappen zijn van essentieel belang voor een duurzame en concurrerende blauwe economie, aangezien zij zorgen voor voedselzekerheid en schone en betaalbare oceaanenergie. Zij worden echter ook geconfronteerd met specifieke uitdagingen, zoals kwetsbaarheid voor de stijgende zeespiegel, kusterosie, extreme weersomstandigheden en beperkte economische diversificatie.
Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft de Raad opgeroepen tot meer steun om kustgemeenschappen te helpen bij hun inspanningen om zich aan te passen aan de klimaatverandering en om sectoren te helpen die afhankelijk zijn van de blauwe economie. Daarnaast benadrukte de Raad ook het belang van de komende EU-strategie voor duurzaam toerisme om kustgemeenschappen verder te ondersteunen.
De Raad heeft tevens benadrukt dat het belangrijk is:
- bijzondere aandacht te besteden aan de ultraperifere gebieden van de EU
- te zorgen voor meer coördinatie tussen lokale, nationale en regionale niveaus in besluitvormingsprocessen
Onderzoek en vaardigheden
De EU is vastbesloten een voortrekkersrol te blijven spelen op het gebied van oceaanwetenschap, de kennis over de oceanen te verbeteren en ervoor te zorgen dat de informatie hierover gemakkelijk te vinden is. Steun voor onderzoek, innovatie en open data is van cruciaal belang om deze doelstellingen te verwezenlijken. Daarom heeft de Raad opgeroepen tot:
- versterkte gegevensbeheerkaders
- nauwere sector- en grensoverschrijdende samenwerking, onder andere op het gebied van druk op de oceaan
- meer kennisdeling en opleiding en bij- en omscholing voor de mariene beroepsbevolking
- grotere kennis over de oceanen en meer betrokkenheid van burgers en jongeren bij de beleidsvorming
- een sterkere koppeling tussen wetenschap en beleid
Daarnaast heeft de Raad het belang benadrukt van gestandaardiseerde mariene gegevens, betere gegevensverzameling en -monitoring, en was hij ingenomen met het oceaanobservatie-initiatief.
Maritieme veiligheid
De toenemende complexiteit van maritieme bedreigingen – variërend van aanvallen op onderwaterinfrastructuur, cyberdreigingen en risico's van de schaduwvloot – vereist een gecoördineerde respons. Het maritiemebeveiligingsbeleid van de EU is gebaseerd op een specifieke strategie die de EU helpt haar belangen op zee en haar burgers, waarden en economie te beschermen.
Oceaandiplomatie en internationale samenwerking
De EU zal haar oceaandiplomatie versterken om de oceanen te beschermen, de belangen en waarden van de EU te bevorderen en de multilaterale samenwerking te verbeteren, met volledige inachtneming van het internationaal recht. In dit verband heeft de Raad het belang benadrukt van samenwerking met internationale partners om de mariene verontreiniging, de uitputting van de visbestanden en het verlies van mariene hulpbronnen tegen te gaan.
De Raad heeft ook het nultolerantiestandpunt van de EU ten aanzien van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij bevestigd en gepleit voor:
- nauwere internationale samenwerking om de transparantie in de eigendomsstructuren voor vissersvaartuigen te waarborgen
- een nieuwe aanpak in het externe optreden van de EU voor de mondiale governance van de visserij en het duurzame beheer van de oceaan en de mariene hulpbronnen
De Raad steunt ook het werk van de EU-lidstaten in het kader van de Internationale Zeebodemautoriteit om een degelijk regelgevingskader in te stellen voor mogelijke toekomstige diepzeemijnbouw.
Zie ook
Maritieme veiligheid
Zeevaart
Laatst bijgewerkt: 8 juni 2026