Beartas muirí comhtháite

An tábhacht a bhaineann le cosaint na n-aigéan

Tá imeallbhord thart ar 70 000 km ar fad ag an Aontas agus clúdaítear go leor earnálacha sa réimse muirí aige. Cuirtear raon leathan acmhainní, buntáistí agus seirbhísí ar fáil leis na hearnálacha sin, agus baineann ríthábhacht leo ar fad d’iomaíochas, rathúnas agus slándáil an Aontais.

Chun an rialachas agus an comhar a neartú maidir le beartais na n-aigéan, leagtar amach sa ’Comhshocrú Eorpach um an Aigéan’ creat le haghaidh rialachas aigéin stuama, bunaithe ar sé phríomhréimse.

Aigéan sláintiúil

Iomaíochas agus inbhuanaitheacht an gheilleagair ghoirm

Pobail agus oileáin chósta

Eolas, taighde agus scileanna maidir leis na haigéin

An tslándáil mhuirí agus an chosaint mhuirí

Taidhleoireacht maidir leis na haigéin

Leis an gComhshocrú sin, tugtar isteach sraith tionscnamh i ngach ceann de na réimsí, d’fhonn spriocanna comhshaoil, sóisialta agus eacnamaíocha an Aontais a bhaint amach.

Tar éis iarraidh a fháil ón gComhairle Eorpach an 20 Márta 2025, chuir an Coimisiún an ‘Comhshocrú Eorpach um an Aigéan’ i láthair an 5 Meitheamh 2025; chuir an Chomhairle in iúl an 8 Nollaig 2025 gur dhíol sásaimh di é sin agus d’iarr sí go ndéanfaí tuilleadh gníomhaíochta ina leith. Ba cheart don Choimisiún anois an ‘Gníomh um an Aigéan’ a thíolacadh faoi dheireadh 2026. Is é an aidhm atá ann rialachas na n-aigéan san Aontas a neartú.

• Conclúidí ón gComhairle maidir leis an nGníomh um an Aigéan, an 8 Nollaig 2025

Tá sé ríthábhachtach sláinte na n-aigéan a chaomhnú, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an truailliú, an róshaothrú acmhainní agus an t-athrú aeráide.

Chun na bagairtí sin a chomhrac, leag an Chomhairle béim ar a thábhachtaí agus a phráinní atá sé an t-aigéan agus a éiceachórais a chaomhnú, a athbhunú agus a úsáid go hinbhuanaithe.

Maidir leis an mbithéagsúlacht, molann an Chomhairle go ndaingneofaí Comhaontú na Náisiún Aontaithe maidir le bithéagsúlacht mhuirí i limistéir lasmuigh den dlínse náisiúnta go pras agus d’iarr sí go gcuirfí fuadar faoi chur chun feidhme Chreat Domhanda Bithéagsúlachta Kunming-Montréal.

D’iarr an Chomhairle freisin go mbeadh comhaontú atá ceangailteach ó thaobh dlí ann chun deireadh a chur le truailliú plaisteach agus leag sí béim ar a thábhachtaí atá sé stádas comhshaoil maith a bhaint amach i ngnáthóga mara an Aontais.

An t-iomaíochas agus an inbhuanaitheacht

Is gné ríthábhachtach é an t-aigéan le haghaidh raon leathan earnálacha, mar shampla an t-iascach, an dobharshaothrú, an loingseoireacht, an turasóireacht agus an fuinneamh. I gcomhréir lena spriocanna i dtaobh an aistrithe dhigitigh agus an aistrithe ghlais, tá an tAontas tiomanta don iomaíochas a fheabhsú agus an fás a spreagadh, astaíochtaí CO₂ a laghdú agus an nuálaíocht a mhéadú in earnálacha ar fud a gheilleagair ghoirm, mar a thugtar air.

Chuige sin, d’iarr an Chomhairle go neartófaí tionscal muirí an Aontais le straitéis Eorpach mhuirí thionsclaíoch nua agus straitéis Eorpach um chalafoirt.

I bhfianaise straitéis mhuirí thionsclaíoch nua an Aontais, leag an Chomhairle béim ar a thábhachtaí atá sé infheistíocht a dhéanamh i dtaighde, poist agus forbairt scileanna, chomh maith le rochtain ar chaipiteal a fheabhsú le haghaidh cuideachtaí Eorpacha agus FBManna.

• conclúidí glactha ag an gComhairle maidir le Straitéis Mhuirí Thionsclaíoch an Aontais Eorpaigh (preaseisiúint, an 8 Meitheamh 2026)
• Conclúidí glactha ag na Ballstáit maidir le straitéis an Aontais Eorpaigh um chalafoirt (preaseisiúint, an 8 Meitheamh 2026)

Tacaíocht do phobail chósta

Tá pobail chósta agus oileánacha ríthábhachtach le haghaidh geilleagar gorm inbhuanaithe iomaíoch toisc go gcuireann siad slándáil bhia ar fáil, chomh maith le fuinneamh in-athnuaite muirí atá glan agus inacmhainne. Mar sin féin, baineann dúshláin ar leith leo chomh maith, mar shampla leochaileacht i leith ardú ar leibhéil na farraige, creimeadh cósta agus teagmhais adhaimsire, mar aon le héagsúlú eacnamaíoch teoranta.

Chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin, d’iarr an Chomhairle go mbeadh tacaíocht mhéadaithe ann chun cabhrú le pobail chósta lena n-iarrachtaí maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus chun cabhrú leis na hearnálacha a bhraitheann ar an ngeilleagar gorm. Ina theannta sin, leag an Chomhairle béim ar a thábhachtaí atá straitéis an Aontais maidir leis an turasóireacht inbhuanaithe chun tacaíocht bhreise a thabhairt do phobail chósta.

Leag an Chomhairle béim freisin ar a thábhachtaí atá sé an méid seo a leanas a chinntiú:

• go dtabharfar aird ar leith ar na réigiúin is forimeallaí san Aontas
• go ndéanfar comhordú níos fearr ar na leibhéil áitiúla, náisiúnta agus réigiúnacha i bpróisis chinnteoireachta

Tá an tAontas tiomanta do bheith ar thús cadhnaíochta i gcónaí maidir le heolaíocht na n-aigéan, eolas ar na haigéin a fheabhsú agus é a chur ar fáil go héasca. Tá an tacaíocht don taighde, don nuálaíocht agus do shonraí oscailte ríthábhachtach chun na cuspóirí sin a bhaint amach. Agus an méid sin á chur san áireamh aici, d’iarr an Chomhairle:

• creataí bainistíochta sonraí níos láidre
• comhar trasearnála agus trasteorann méadaithe, agus brú atá ar na haigéin á chur san áireamh
• níos mó comhroinnt eolais, oiliúna, uas-scilithe agus athscilithe i measc an lucht saothair a bhaineann leis an bhfarraige
• tuiscint níos mó ar na haigéin chomh maith le rannpháirtíocht fheabhsaithe na saoránach agus na hóige sa cheapadh beartas
• naisc níos láidre idir an eolaíocht agus an ceapadh beartas

Ina theannta sin, leag an Chomhairle béim ar a thábhachtaí atá sonraí caighdeánaithe faoin bhfarraige agus bailiú agus monatóireacht fheabhsaithe sonraí, agus is díol sásaimh di an Tionscnamh um Fhaire na nAigéan.

I bhfianaise chastacht mhéadaitheach na mbagairtí muirí – ionsaithe ar bhonneagar faoi uisce, cibearbhagairtí agus rioscaí a bhaineann leis an scáthchabhlach san áireamh – is gá freagairt chomhordaithe a thabhairt. Tá beartas slándála muirí an Aontais bunaithe ar straitéis thiomnaithe a chabhraíonn leis an Aontas a leasanna ar muir, chomh maith lena shaoránaigh, a luachanna agus a gheilleagar, a chosaint.

An taidhleoireacht maidir leis na haigéin agus an comhar idirnáisiúnta

• Na haigéin agus an t-iascach (an Coimisiún Eorpach)