Kontrola przesiewowa migrantów na granicach UE
Unijne przepisy o kontroli przesiewowej pozwalają identyfikować osoby docierające na granice zewnętrzne Unii, poddawać je niezbędnym weryfikacjom i szybko kierować na odpowiednią ścieżkę proceduralną: azylową lub powrotową.
Czym jest kontrola przesiewowa?
Kontrola przesiewowa to krótka, zorganizowana procedura przeprowadzana na granicach zewnętrznych UE – albo w niektórych przypadkach na terytorium UE – wobec obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu. Pomaga ona władzom krajowym szybko:
- ustalić tożsamość danej osoby
- rozpoznać ewentualne zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa
- ocenić potrzebę ochrony lub szczególnego traktowania.
Rozporządzenie o kontroli przesiewowej jest częścią paktu o migracji i azylu – unijnych przepisów regulujących zarządzanie migracją i azylem. Określa ono wspólne zasady sprawdzania i rejestrowania osób podlegających kontroli przesiewowej. Gwarantuje też, że po takiej kontroli osoby zostaną skierowane na właściwą ścieżkę proceduralną.
Zależnie od swojej sytuacji osoba, która przechodzi kontrolę przesiewową, może zostać skierowana na drogę procedury azylowej lub powrotowej.
Uspójniając kontrolę przesiewową w UE, rozporządzenie pomaga sprawniej zarządzać napływem migrantów o nieuregulowanym statusie i zwiększać bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych UE. Pomaga też identyfikować potencjalne zagrożenia dla zdrowia publicznego i dla bezpieczeństwa.
Unijne procedury azylowe i graniczne
Weryfikacja i właściwa procedura
Kontrola przesiewowa to wspólna dla Unii weryfikacja zdrowia, tożsamości, bezpieczeństwa i specjalnych potrzeb części obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu do UE.
Kontrola taka musi się odbyć w określonym czasie zazwyczaj w pobliżu granic zewnętrznych UE. Może trwać maksymalnie siedem dni. Kontrola obejmuje osoby, które:
- przekraczają granicę zewnętrzną UE drogą lądową, morską lub powietrzną, ale nie spełniają warunków wjazdu
- zostają sprowadzone na ląd po morskiej akcji poszukiwawczo-ratowniczej
- zostają zatrzymane na terytorium UE po tym, jak wcześniej uniknęły weryfikacji na granicy zewnętrznej (wtedy termin kontroli to trzy dni).
Na kontrolę przesiewową składają się:
ustalenie lub weryfikacja tożsamości
weryfikacja zdrowia i szczególnych potrzeb
weryfikacja bezpieczeństwa, pobranie odcisków palców i rejestracja w bazie Eurodac
Informacje zebrane podczas kontroli przesiewowej są sprawdzane w odpowiednich krajowych, unijnych i międzynarodowych bazach danych, zgodnie z unijnymi przepisami o ochronie danych. Podczas kontroli zbierane są także informacje, które mogą następnie posłużyć podczas procedury azylowej lub powrotowej.
Po zakończeniu kontroli organ krajowy, który ją przeprowadzał, odsyła daną osobę do organu odpowiedzialnego za procedurę azylową lub powrotową i przekazuje formularz kontroli.
Ochrona praw podstawowych podczas kontroli przesiewowej
Podczas całej kontroli przesiewowej państwa członkowskie muszą przestrzegać praw podstawowych oraz stosownego prawa unijnego i międzynarodowego, w tym Karty praw podstawowych i konwencji genewskiej dotyczącej statusu uchodźców.
Każde państwo członkowskie musi ustanowić niezależny mechanizm, by monitorować przestrzeganie praw podstawowych, zasady non-refoulement – która uniemożliwia odsyłanie osób do kraju, w którym groziłoby im prześladowanie – oraz zasad detencji, jeśli jest ona stosowana podczas kontroli.
Osoby przechodzące kontrolę przesiewową muszą zostać poinformowane – w języku, który rozumieją lub który prawdopodobnie rozumieją – o procedurze i prawie ubiegania się o ochronę międzynarodową. Należy chronić ich podstawowe potrzeby oraz zdrowie fizyczne i psychiczne i zwracać szczególną uwagę na dzieci, w tym uwzględniać ich najlepszy interes i udzielać informacji w sposób przyjazny dziecku i dostosowany do wieku.
Osoby te mogą zgłaszać właściwym organom monitorującym swoje wątpliwości lub skargi na ewentualne naruszenia praw podstawowych. Faktyczny dostęp do osób przechodzących kontrolę przesiewową muszą mieć organizacje doradcze i specjaliści udzielający porad.
Więcej informacji
Pakt o migracji i azylu
Eurodac: unijna baza danych na potrzeby azylu i migracji
Asylum and migration management
Ostatnia aktualizacja: 25 września 2026
